آزمون های زیست سازگاری مورد نیاز چسب پانسمان هیدروکلوئیدی (Hydrocolloid Adhesive Dressing)
الزامات ارزیابی ایمنی برای تولیدکنندگان ملزومات پزشکی
مقدمه
چسب پانسمان هیدروکلوئیدی یکی از محصولات پرکاربرد در مراقبت از زخم است که با ایجاد محیط مرطوب و کنترل ترشحات، به بهبود شرایط ترمیم بافت کمک می کند. این پانسمان ها به دلیل قابلیت جذب ترشحات، چسبندگی مناسب به پوست و محافظت از محل زخم، در درمان زخم های سطحی و برخی زخم های مزمن مورد استفاده قرار می گیرند.
با توجه به اینکه این محصولات ممکن است برای چند روز به صورت مداوم با پوست سالم اطراف زخم و سطح آسیب دیده تماس داشته باشند، ارزیابی زیست سازگاری آنها اهمیت زیادی دارد.
تولیدکنندگان باید ایمنی زیستی محصول نهایی را با در نظر گرفتن تمام اجزای تشکیل دهنده پانسمان، از جمله لایه هیدروکلوئیدی، مواد چسبنده، لایه محافظ و ترکیبات افزودنی بررسی کنند. همچنین تاثیر فرایند تولید، استریلیزاسیون و بسته بندی بر ویژگی های شیمیایی و زیستی محصول باید مورد توجه قرار گیرد.
چسب پانسمان هیدروکلوئیدی چیست و چه کاربردی در پزشکی دارد؟
چسب پانسمان هیدروکلوئیدی (Hydrocolloid Adhesive Dressing) نوعی پانسمان پیشرفته است که از ترکیبات جاذب رطوبت و ترشحات زخم تشکیل شده و معمولا دارای یک لایه چسبنده و یک لایه محافظ خارجی است.
ساختار این پانسمان ها اغلب شامل ترکیبات زیر است:
- کربوکسی متیل سلولز (Carboxymethyl Cellulose): ماده ای جاذب که با جذب ترشحات زخم به تشکیل ژل کمک می کند.
- ژلاتین (Gelatin): یکی از ترکیبات هیدروکلوئیدی که در جذب مایعات و تشکیل ساختار ژلی نقش دارد.
- پکتین (Pectin): پلی ساکاریدی با قابلیت جذب رطوبت که در برخی فرمولاسیون ها استفاده می شود.
- پلی ایزوبوتیلن (Polyisobutylene): ماده ای پلیمری که در ایجاد خاصیت چسبندگی نقش دارد.
- لایه پشتیبان پلی یورتان (Polyurethane Backing): لایه ای محافظ که به کاهش نفوذ آب و آلودگی های خارجی کمک می کند.
ترکیب دقیق مواد در محصولات مختلف ممکن است متفاوت باشد و همه پانسمان های هیدروکلوئیدی لزوما حاوی تمام مواد فوق نیستند.
مهم ترین کاربردهای چسب پانسمان هیدروکلوئیدی عبارتند از:
- مراقبت از زخم های سطحی و کم عمق.
- کمک به ترمیم زخم های فشاری.
- مراقبت از زخم های مزمن با ترشح کم تا متوسط.
- پوشاندن برخی زخم های سطحی ناشی از سوختگی.
- محافظت از پوست در برابر اصطکاک و آسیب های سطحی.
- حفظ محیط مرطوب مناسب برای ترمیم زخم.
- محافظت از محل زخم در برابر آلودگی های خارجی.
این پانسمان ها برای تمام زخم ها مناسب نیستند. برای مثال، در زخم های عفونی، زخم های بسیار پرترشح یا زخم هایی که نیازمند تخلیه و پایش مکرر هستند، انتخاب نوع پانسمان باید با دقت بیشتری انجام شود.
چرا بررسی زیست سازگاری چسب پانسمان هیدروکلوئیدی اهمیت دارد؟
پانسمان هیدروکلوئیدی به دلیل تماس مستقیم با پوست و در بسیاری از کاربردها با بستر زخم، می تواند از طریق ترکیبات شیمیایی خود بر بافت های بدن تاثیر بگذارد.
برخی مواد اولیه، افزودنی ها، ناخالصی های فرایند تولید و ترکیبات آزادشده از پانسمان ممکن است موجب واکنش های نامطلوب زیستی شوند.
مهم ترین مخاطرات زیستی این محصول عبارتند از:
سمیت سلولی (Cytotoxicity):
مواد چسبنده، افزودنی ها، ناخالصی های مواد اولیه و ترکیبات قابل استخراج ممکن است بر زنده مانی سلول های اطراف زخم تاثیر منفی بگذارند و روند ترمیم بافت را مختل کنند.
تحریک کنندگی پوست و بافت (Irritation):
تماس طولانی مدت پانسمان با پوست یا بستر زخم ممکن است در اثر وجود برخی مواد شیمیایی موجب التهاب، قرمزی، تورم یا واکنش های موضعی شود.
حساسیت زایی پوستی (Sensitization):
برخی مواد موجود در چسب، رزین ها، افزودنی ها، نگهدارنده ها و سایر اجزای فرمولاسیون ممکن است موجب حساسیت تماسی شوند. این موضوع به ویژه در پانسمان هایی که برای چند روز روی پوست باقی می مانند اهمیت دارد.
آسیب به سلول های درگیر در ترمیم زخم:
بستر زخم حاوی سلول هایی مانند فیبروبلاست ها و کراتینوسیت ها است که در بازسازی بافت نقش دارند. آزاد شدن ترکیبات نامناسب از پانسمان ممکن است عملکرد این سلول ها را مختل کند.
مخاطرات ناشی از مواد قابل استخراج و آزادشونده:
مواد شیمیایی موجود در چسب، لایه پشتیبان و ترکیبات هیدروکلوئیدی ممکن است در اثر تماس با ترشحات زخم آزاد شوند. میزان آزادسازی این مواد به فرمولاسیون، شرایط تماس و مدت استفاده بستگی دارد.
اختلال در روند ترمیم زخم:
اگر ترکیبات آزادشده از محصول موجب سمیت سلولی یا التهاب بیش از حد شوند، ممکن است روند طبیعی ترمیم زخم با اختلال مواجه شود.
بنابراین، ارزیابی زیست سازگاری باید بر اساس محصول نهایی و شرایط واقعی استفاده انجام شود، نه صرفا بر اساس ایمنی مواد اولیه به صورت جداگانه.
چسب پانسمان هیدروکلوئیدی در چه دسته ای از لوازم پزشکی قرار می گیرد؟
چسب پانسمان هیدروکلوئیدی در گروه پانسمان های پزشکی و تجهیزات پزشکی مراقبت از زخم (Wound Care Medical Devices) قرار می گیرد.
از نظر طبقه بندی زیستی، این محصول یک وسیله پزشکی با تماس سطحی (Surface Contacting Device) محسوب می شود.
با توجه به کاربرد آن، پانسمان می تواند با دو نوع بافت تماس داشته باشد:
- پوست سالم (Intact Skin): بخش چسبنده پانسمان ممکن است با پوست سالم اطراف زخم تماس پیدا کند.
- سطوح آسیب دیده یا دارای اختلال در یکپارچگی (Breached or Compromised Surfaces): بخش مرکزی پانسمان ممکن است مستقیما با بستر زخم و بافت آسیب دیده تماس داشته باشد.
برای ارزیابی زیست سازگاری، در محصولاتی که مستقیما برای پوشاندن زخم طراحی شده اند، تماس با سطح آسیب دیده باید به عنوان وضعیت مهم و تعیین کننده در ارزیابی ریسک در نظر گرفته شود.
طبقه بندی چسب پانسمان هیدروکلوئیدی بر اساس استاندارد ISO 10993-1
بر اساس اصول استاندارد ISO 10993-1، طبقه بندی زیستی تجهیزات پزشکی با توجه به نوع بافت در تماس و مدت تماس با بدن انجام می شود.
طبقه بندی چسب پانسمان هیدروکلوئیدی به شرح زیر است:
| معیار طبقه بندی | وضعیت محصول |
|---|---|
| نوع وسیله پزشکی | وسیله پزشکی با تماس سطحی |
| محل تماس | پوست اطراف زخم و بستر زخم |
| نوع بافت در تماس | پوست سالم و سطح آسیب دیده |
| مدت تماس | معمولا تماس طولانی مدت |
| وضعیت استفاده | باقی ماندن روی محل زخم برای چند روز، مطابق دستورالعمل مصرف |
از نظر مدت تماس، طبقه بندی به صورت زیر انجام می شود:
- تماس محدود (Limited Contact): حداکثر 24 ساعت.
- تماس طولانی مدت (Prolonged Contact): بیش از 24 ساعت تا 30 روز.
- تماس بلند مدت (Long Term Contact): بیش از 30 روز.
در اغلب پانسمان های هیدروکلوئیدی که برای چند روز روی زخم باقی می مانند، دسته تماس طولانی مدت مطرح است.
توجه: مدت تماس باید بر اساس دستورالعمل مصرف و حداکثر مدت استفاده مورد انتظار تعیین شود. در صورت استفاده مکرر، برنامه تعویض پانسمان و الگوی مواجهه بیمار نیز باید در ارزیابی ریسک لحاظ شود. اگر محصول برای تماس بیش از 30 روز طراحی شده باشد، ارزیابی باید متناسب با تماس بلند مدت انجام شود.
چه آزمون های زیست سازگاری برای چسب پانسمان هیدروکلوئیدی الزامی است؟
برای پانسمان هیدروکلوئیدی که با بستر زخم تماس دارد و بیش از 24 ساعت در محل باقی می ماند، ارزیابی زیستی باید متناسب با گروه تماس سطحی با پوست آسیب دیده و مدت تماس طولانی مدت انجام شود.
آزمون های اصلی و نقاط پایانی زیستی که باید در ارزیابی محصول مورد توجه قرار گیرند عبارتند از:
آزمون سمیت سلولی (Cytotoxicity Test)
استاندارد مرجع: ISO 10993-5
آزمون سمیت سلولی یکی از مهم ترین آزمون های اولیه برای بررسی ایمنی پانسمان هیدروکلوئیدی است.
هدف از این آزمون، بررسی اثر ترکیبات قابل استخراج از پانسمان بر زنده مانی سلول های کشت شده است.
در این آزمون معمولا از رده سلولی L-929 استفاده می شود و عصاره تهیه شده از محصول در معرض سلول ها قرار می گیرد.
روش های متداول ارزیابی عبارتند از:
-
روش استخراج و تماس عصاره با سلول ها (Extract Method).
-
روش تماس مستقیم (Direct Contact).
-
روش انتشار از طریق آگار (Agar Diffusion).
برای پانسمان هیدروکلوئیدی، روش استخراج اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا مواد شیمیایی آزادشده از لایه چسبنده، ترکیبات جاذب و سایر اجزای محصول می توانند از طریق عصاره مورد ارزیابی قرار گیرند.
نکته مهم برای تولیدکننده: در آماده سازی نمونه باید ساختار چند لایه محصول و اجزای مختلف آن در نظر گرفته شود. عصاره گیری باید به نحوی انجام شود که ترکیبات قابل استخراج از محصول نهایی به طور مناسبی ارزیابی شوند.
آزمون تحریک کنندگی (Irritation Test)
استاندارد مرجع: ISO 10993-23
این آزمون برای بررسی احتمال ایجاد واکنش های تحریک کننده در پوست و بافت محل تماس انجام می شود.
در پانسمان های هیدروکلوئیدی، تماس طولانی مدت مواد چسبنده با پوست اطراف زخم و تماس ترکیبات آزادشده با بستر زخم می تواند موجب واکنش های موضعی شود.
مهم ترین عوامل موثر در تحریک بافت عبارتند از:
-
ترکیبات شیمیایی موجود در لایه چسبنده.
-
ناخالصی های مواد اولیه.
-
مواد افزودنی و پایدارکننده ها.
-
ترکیبات قابل استخراج از لایه هیدروکلوئیدی.
-
باقی مانده مواد حاصل از فرایند تولید.
-
ترکیبات آزادشده در اثر تماس با ترشحات زخم.
برای ارزیابی تحریک کنندگی می توان با توجه به ماهیت محصول از روش های آزمایشگاهی، مدل های بازسازی شده اپیدرم انسانی یا روش های مناسب دیگر استفاده کرد.
برای پانسمان هایی که با سطح آسیب دیده تماس دارند، انتخاب روش آزمون باید با نوع مواجهه واقعی و شرایط استفاده از محصول مطابقت داشته باشد.
آزمون حساسیت زایی پوستی (Skin Sensitization Test)
استاندارد مرجع: ISO 10993-10
این آزمون برای بررسی احتمال ایجاد واکنش حساسیتی در اثر تماس با ترکیبات شیمیایی محصول انجام می شود.
پانسمان هیدروکلوئیدی به دلیل داشتن لایه چسبنده و باقی ماندن روی پوست برای چند روز، از نظر احتمال ایجاد حساسیت تماسی اهمیت ویژه ای دارد.
ترکیباتی که باید در ارزیابی مورد توجه قرار گیرند عبارتند از:
-
مواد تشکیل دهنده چسب.
-
رزین ها و ترکیبات افزایش دهنده چسبندگی.
-
افزودنی های شیمیایی.
-
مواد نگهدارنده در صورت وجود.
-
ناخالصی های مواد اولیه.
-
ترکیبات قابل استخراج از لایه های مختلف محصول.
در محصولاتی که از چسب های جدید یا مواد شیمیایی با سابقه ایمنی محدود استفاده می کنند، ارزیابی حساسیت زایی اهمیت بیشتری دارد.
انتخاب روش آزمون باید بر اساس ماهیت شیمیایی مواد و اطلاعات سم شناسی موجود انجام شود. استفاده از روش های غیرحیوانی معتبر نیز در صورت تناسب با ترکیبات مورد بررسی قابل ارزیابی است.
آزمون سمیت سیستمیک حاد (Acute Systemic Toxicity Test)
استاندارد مرجع: ISO 10993-11
این آزمون برای بررسی احتمال ایجاد اثرات سمی عمومی در بدن پس از جذب ترکیبات آزادشده از محصول انجام می شود.
اگرچه پانسمان هیدروکلوئیدی به صورت موضعی استفاده می شود، تماس مستقیم آن با بستر زخم می تواند مسیر مواجهه با ترکیبات شیمیایی قابل استخراج را فراهم کند.
موارد زیر در تعیین ضرورت انجام این آزمون اهمیت دارند:
-
میزان مواد شیمیایی قابل استخراج از محصول.
-
ماهیت و سمیت ترکیبات شناسایی شده.
-
احتمال جذب مواد از بستر زخم.
-
مدت تماس محصول با بدن.
-
مقدار محصول مورد استفاده و سطح زخم تحت پوشش.
در پانسمان های دارای تماس با سطح آسیب دیده، سمیت سیستمیک حاد باید در ارزیابی زیستی مورد توجه قرار گیرد؛ اما انجام آزمون اختصاصی زمانی ضرورت پیدا می کند که داده های موجود برای پاسخ به این نقطه پایانی کافی نباشند.
ارزیابی سمیت تحت حاد و تحت مزمن (Subacute / Subchronic Toxicity)
استاندارد مرجع: ISO 10993-11
در محصولاتی که بیش از 24 ساعت با بستر زخم تماس دارند، احتمال مواجهه مکرر یا طولانی تر با ترکیبات آزادشده باید بررسی شود.
این ارزیابی برای شناسایی اثرات سمی ناشی از مواجهه تکراری یا مداوم اهمیت دارد.
موارد موثر در تصمیم گیری عبارتند از:
-
مدت زمان باقی ماندن پانسمان در محل زخم.
-
تعداد دفعات تعویض پانسمان.
-
احتمال آزادسازی تدریجی ترکیبات شیمیایی.
-
میزان جذب مواد از سطح آسیب دیده.
-
نتایج ارزیابی شیمیایی و سمیت سیستمیک حاد.
انجام این آزمون برای تمام پانسمان های هیدروکلوئیدی به صورت خودکار ضروری نیست و باید بر اساس مدت مواجهه و ارزیابی ریسک سم شناسی توجیه شود.
بررسی تب زایی ناشی از مواد (Material-Mediated Pyrogenicity)
استاندارد مرجع: ISO 10993-11
این ارزیابی برای بررسی احتمال ایجاد واکنش تب زایی در اثر مواد آزادشده از وسیله پزشکی انجام می شود.
در پانسمان های هیدروکلوئیدی، ترکیبات قابل استخراج و مواد شیمیایی آزادشده از اجزای محصول باید از نظر احتمال ایجاد واکنش های نامطلوب سیستمیک بررسی شوند.
این موضوع به ویژه در محصولاتی که با سطح آسیب دیده تماس دارند اهمیت دارد.
تب زایی ناشی از مواد با آلودگی میکروبی یا اندوتوکسین باکتریایی یکسان نیست. بنابراین، ارزیابی پیروژنیسیته ناشی از مواد باید از کنترل آلودگی میکروبی و آزمون اندوتوکسین تفکیک شود.
ارزیابی اثرات موضعی بافت (Local Effects / Implantation)
استاندارد مرجع: ISO 10993-6
این ارزیابی برای بررسی پاسخ موضعی بافت به ماده در تماس با بدن طراحی شده است.
در پانسمان هیدروکلوئیدی، هدف اصلی بررسی این است که آیا تماس طولانی مدت با ترکیبات محصول می تواند موجب التهاب، آسیب بافتی یا اختلال در ترمیم زخم شود.
موارد قابل بررسی عبارتند از:
-
واکنش التهابی در محل تماس.
-
آسیب سلولی و بافتی.
-
تشکیل بافت فیبروزی.
-
واکنش سلول های التهابی.
-
شواهد نکروز.
-
وضعیت ترمیم و بازسازی بافت.
آزمون کاشتنی به صورت معمول برای تمام پانسمان های هیدروکلوئیدی قابل تجویز نیست. انتخاب آن باید با توجه به ماهیت محصول، نوع تماس و ضرورت بررسی پاسخ موضعی بافت توجیه شود.
جدول جمع بندی آزمون های زیست سازگاری چسب پانسمان هیدروکلوئیدی
با توجه به تماس پانسمان هیدروکلوئیدی با پوست آسیب دیده و مدت استفاده معمول آن، جدول زیر مهم ترین نقاط پایانی زیستی و آزمون های مرتبط را نشان می دهد.
| آزمون | استاندارد مرجع | اهمیت در ارزیابی محصول |
|---|---|---|
| سمیت سلولی (Cytotoxicity) | ISO 10993-5 | بررسی اثر ترکیبات آزادشده بر سلول ها |
| تحریک کنندگی (Irritation) | ISO 10993-23 | بررسی احتمال التهاب و تحریک بافت |
| حساسیت زایی (Sensitization) | ISO 10993-10 | بررسی احتمال ایجاد حساسیت پوستی |
| سمیت سیستمیک حاد (Acute Systemic Toxicity) | ISO 10993-11 | بررسی احتمال اثرات سمی عمومی |
| تب زایی ناشی از مواد (Material-Mediated Pyrogenicity) | ISO 10993-11 | بررسی احتمال واکنش تب زایی ناشی از مواد |
| سمیت تحت حاد و تحت مزمن (Subacute/Subchronic Toxicity) | ISO 10993-11 | بررسی اثرات مواجهه طولانی تر |
| ارزیابی اثرات موضعی بافت (Local Effects) | ISO 10993-6 | بررسی پاسخ موضعی بافت در صورت نیاز |
توجه: این جدول چارچوب ارزیابی نقاط پایانی زیستی را نشان می دهد و به معنای الزام انجام تمام آزمون ها برای هر محصول نیست. هر نقطه پایانی باید با داده های موجود، آزمون اختصاصی یا توجیه علمی مستند در گزارش ارزیابی زیستی پوشش داده شود.
آیا برای چسب پانسمان هیدروکلوئیدی انجام همه آزمون ها ضروری است؟
خیر. انجام تمام آزمون های زیست سازگاری برای همه پانسمان های هیدروکلوئیدی ضرورت ندارد.
انتخاب آزمون ها باید بر اساس ترکیب شیمیایی، نوع مواد اولیه، مدت تماس، میزان آزادسازی ترکیبات و سابقه ایمنی محصول انجام شود.
برای مثال، اگر تولیدکننده از مواد اولیه شناخته شده با سابقه مصرف پزشکی استفاده کند و اطلاعات معتبر کافی درباره ایمنی آنها داشته باشد، ممکن است بتواند برخی نقاط پایانی زیستی را بدون انجام آزمون جدید و با استناد به مستندات علمی معتبر پوشش دهد.
با این حال، در شرایط زیر انجام ارزیابی های تکمیلی اهمیت بیشتری پیدا می کند:
-
تغییر فرمولاسیون لایه هیدروکلوئیدی.
-
استفاده از چسب جدید یا رزین های متفاوت.
-
تغییر نوع مواد اولیه یا تامین کننده آنها.
-
استفاده از افزودنی های جدید.
-
تغییر فرایند تولید و احتمال ایجاد ناخالصی های جدید.
-
تغییر روش استریلیزاسیون.
-
افزایش مدت زمان باقی ماندن پانسمان روی زخم.
-
تغییر کاربرد محصول از تماس با پوست سالم به تماس مستقیم با بستر زخم.
-
مشاهده نتایج نامطلوب در آزمون سمیت سلولی.
-
شناسایی ترکیبات شیمیایی با خطرات سم شناسی قابل توجه.
نکته مهم: نتیجه قابل قبول آزمون سمیت سلولی به تنهایی برای اثبات ایمنی زیستی پانسمان کافی نیست. تحریک کنندگی و حساسیت زایی نیز باید متناسب با نوع تماس محصول ارزیابی شوند.
آزمون های پیشنهادی (تکمیلی) برای چسب پانسمان هیدروکلوئیدی چیست؟
علاوه بر آزمون های اصلی زیست سازگاری، انجام برخی بررسی های شیمیایی، سم شناسی و عملکردی می تواند اطلاعات مهمی درباره ایمنی و کیفیت پانسمان هیدروکلوئیدی در اختیار تولیدکننده قرار دهد.
شناسایی و اندازه گیری ترکیبات شیمیایی (Chemical Characterization)
استاندارد مرجع: ISO 10993-18
این بررسی برای شناسایی ترکیبات شیمیایی موجود در محصول و مواد قابل استخراج یا آزادشده از آن انجام می شود.
در پانسمان های هیدروکلوئیدی، تمام اجزای محصول باید از نظر ترکیبات شیمیایی مورد توجه قرار گیرند.
موارد مهم عبارتند از:
-
شناسایی مواد تشکیل دهنده لایه هیدروکلوئیدی.
-
بررسی ترکیبات شیمیایی لایه چسبنده.
-
شناسایی افزودنی ها و پایدارکننده ها.
-
بررسی ناخالصی های مواد اولیه.
-
شناسایی مواد قابل استخراج از لایه پشتیبان.
-
بررسی ترکیبات آزادشده در اثر تماس با مایعات و ترشحات زخم.
برای شناسایی و اندازه گیری ترکیبات می توان از روش های تحلیلی مانند GC-MS و HPLC استفاده کرد.
این بررسی به تولیدکننده کمک می کند تا ترکیبات بالقوه خطرناک را شناسایی کرده و مبنای علمی مناسبی برای ارزیابی ریسک سم شناسی فراهم کند.
ارزیابی ریسک سم شناسی ترکیبات شیمیایی (Toxicological Risk Assessment)
استاندارد مرجع: ISO 10993-17
پس از شناسایی ترکیبات شیمیایی موجود در محصول، باید خطرات سم شناسی هر یک از مواد قابل استخراج و آزادشده بررسی شود.
در این ارزیابی، صرف شناسایی یک ترکیب کافی نیست؛ بلکه میزان مواجهه بیمار با آن نیز اهمیت دارد.
پارامترهای اصلی عبارتند از:
-
مقدار ترکیبات آزادشده از محصول.
-
میزان مواجهه موضعی و سیستمیک.
-
مدت زمان تماس با مواد شیمیایی.
-
مسیر احتمالی جذب ترکیبات.
-
اطلاعات سم شناسی و حدود مواجهه قابل قبول.
ارزیابی سم شناسی کمک می کند مشخص شود که آیا میزان مواد آزادشده از پانسمان در شرایط استفاده واقعی، خطر قابل قبولی برای بیمار ایجاد می کند یا خیر.
آزمون سمیت ژنتیکی (Genotoxicity Test)
استانداردهای مرجع: ISO 10993-3 و روش های مرتبط OECD
این آزمون برای بررسی احتمال ایجاد آسیب به ماده ژنتیکی سلول ها در اثر تماس با ترکیبات شیمیایی محصول انجام می شود.
برای پانسمان های هیدروکلوئیدی با تماس طولانی مدت معمول، انجام این آزمون به صورت خودکار ضروری نیست؛ اما در شرایط زیر باید مورد توجه قرار گیرد:
-
استفاده از مواد اولیه جدید.
-
شناسایی ترکیبات دارای هشدار ژنوتوکسیکولوژیک.
-
وجود ناخالصی های شیمیایی با پتانسیل آسیب ژنتیکی.
-
طراحی محصول برای تماس بلند مدت بیش از 30 روز.
-
وجود نتایج یا اطلاعات سم شناسی نگران کننده.
انتخاب آزمون مناسب باید بر اساس ماهیت ترکیبات شناسایی شده و ارزیابی ریسک انجام شود.
بررسی مواد قابل استخراج و آزادشونده (Extractables and Leachables)
این بررسی برای شناسایی موادی انجام می شود که ممکن است در شرایط آزمایشگاهی یا هنگام استفاده واقعی از محصول از ساختار پانسمان خارج شوند.
در پانسمان هیدروکلوئیدی، تماس با ترشحات زخم می تواند موجب آزاد شدن برخی ترکیبات از لایه های مختلف محصول شود.
تفاوت این دو مفهوم عبارت است از:
-
Extractables: ترکیباتی که تحت شرایط استخراج مشخص آزمایشگاهی از محصول خارج می شوند.
-
Leachables: ترکیباتی که در شرایط واقعی استفاده از محصول آزاد می شوند.
بررسی این ترکیبات برای محصولاتی که مستقیما با بستر زخم تماس دارند اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا برخی مواد آزادشده ممکن است بر سلول های درگیر در ترمیم زخم تاثیر بگذارند.
آزمون بررسی جذب مایعات (Fluid Absorption Test)
یکی از ویژگی های عملکردی مهم پانسمان هیدروکلوئیدی، توانایی جذب ترشحات زخم است.
در این آزمون، ظرفیت جذب مایعات و تغییرات ساختاری پانسمان پس از تماس با محلول مناسب بررسی می شود.
پارامترهای قابل ارزیابی عبارتند از:
-
ظرفیت جذب مایعات.
-
سرعت جذب.
-
میزان تورم پانسمان.
-
تشکیل ژل در اثر جذب مایعات.
-
حفظ ساختار پانسمان پس از جذب ترشحات.
ظرفیت جذب مناسب باید با نوع زخم و میزان ترشحات مورد انتظار متناسب باشد.
آزمون استحکام چسبندگی (Adhesion Test)
این آزمون برای بررسی میزان چسبندگی پانسمان به پوست و توانایی آن در باقی ماندن در محل استفاده انجام می شود.
پارامترهای مهم عبارتند از:
-
میزان نیروی لازم برای جدا کردن پانسمان.
-
حفظ چسبندگی در حضور رطوبت.
-
مقاومت در برابر جدا شدن لبه ها.
-
قابلیت جدا شدن بدون آسیب غیرضروری به پوست.
چسبندگی بیش از حد نیز مطلوب نیست؛ زیرا ممکن است هنگام تعویض پانسمان موجب آسیب به پوست اطراف زخم شود.
آزمون نفوذپذیری بخار آب (Water Vapor Transmission Rate – WVTR)
این آزمون برای بررسی میزان عبور بخار آب از لایه پشتیبان پانسمان انجام می شود.
کنترل تبادل بخار آب در پانسمان های هیدروکلوئیدی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حفظ محیط مرطوب مناسب به ترمیم زخم کمک می کند.
میزان نفوذپذیری بخار آب باید متناسب با طراحی محصول و نوع کاربرد آن باشد.
آزمون استریلیتی (Sterility Test)
برای پانسمان های هیدروکلوئیدی که به صورت استریل عرضه می شوند، بررسی استریلیتی محصول نهایی اهمیت دارد.
استاندارد مرجع: ISO 11737-2
این آزمون برای بررسی وضعیت استریلیتی محصول پس از انجام فرایند استریلیزاسیون و ارزیابی اثربخشی فرایند مربوطه مورد استفاده قرار می گیرد.
تولیدکننده باید علاوه بر کنترل استریلیتی، اعتبارسنجی فرایند استریلیزاسیون و تاثیر آن بر ویژگی های مواد تشکیل دهنده پانسمان را نیز بررسی کند.
توجه: آزمون استریلیتی با آزمون زیست سازگاری متفاوت است و جایگزین آن نمی شود.
خدمات تخصصی سنجش ساناژن در حوزه زیست سازگاری تجهیزات پزشکی
آزمایشگاه سنجش ساناژن با ارائه خدمات تخصصی در زمینه ارزیابی زیست سازگاری و سمیت تجهیزات پزشکی، آماده همکاری با تولیدکنندگان و شرکت های فعال در حوزه ملزومات پزشکی است.
خدمات قابل ارائه برای ارزیابی ایمنی پانسمان های پزشکی شامل موارد زیر است:
-
آزمون سمیت سلولی (Cytotoxicity).
-
آزمون تحریک کنندگی (Irritation).
-
آزمون حساسیت زایی (Sensitization).
-
آزمون سمیت سیستمیک (Systemic Toxicity).
-
آزمون های ژنوتوکسیسیته (Genotoxicity).
-
بررسی ترکیبات شیمیایی و مواد قابل استخراج.
-
ارزیابی ریسک سم شناسی ترکیبات شیمیایی.
انتخاب صحیح آزمون های زیست سازگاری، علاوه بر جلوگیری از انجام آزمون های غیرضروری، به تولیدکنندگان کمک می کند تا مستندات علمی و قابل دفاعی برای ارزیابی ایمنی محصولات خود تهیه کنند.
جهت دریافت مشاوره تخصصی درباره آزمون های مورد نیاز چسب پانسمان هیدروکلوئیدی، بررسی ترکیبات محصول و انتخاب برنامه مناسب ارزیابی زیست سازگاری، با کارشناسان آزمایشگاه سنجش ساناژن تماس بگیرید.
سنجش ساناژن؛ همراه تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی در مسیر ارزیابی ایمنی و زیست سازگاری محصولات پزشکی.
مشاوره و ثبت درخواست آزمون
اگر تولیدکننده تجهیزات پزشکی هستید و برای دریافت مجوز، تکمیل پرونده فنی یا ارزیابی ایمنی محصول خود به آزمون های زیست سازگاری نیاز دارید، کارشناسان سنجش ساناژن آماده ارائه مشاوره تخصصی هستند.
جهت مشاوره انتخاب آزمون های مورد نیاز محصول و دریافت اطلاعات درباره نحوه ارسال نمونه، با کارشناسان سنجش ساناژن تماس بگیرید.
روشهای ارتباط با ما:
📱 پیامرسان بله: 989900100182+
📞 تماس تلفنی: 982191010809+
📧 ایمیل: ssanagene@gmail.com
دیدگاه خود را بنویسید