زمینه و هدف: آزمون جذب رنگ نوترال رد (Neutral Red Uptake Assay; NRU) یکی از روش‌های استاندارد و پرکاربرد برای ارزیابی سمیت سلولی مواد و تجهیزات پزشکی است که در استاندارد ISO 10993-5 به‌عنوان یکی از آزمون‌های معتبر سنجش زیست‌سازگاری معرفی شده است. این آزمون بر پایه توانایی سلول‌های زنده در جذب و تجمع رنگ نوترال رد در لیزوزوم‌ها استوار است. از آنجا که عملکرد لیزوزومی و یکپارچگی غشای سلولی از شاخص‌های اصلی سلامت سلول محسوب می‌شوند، کاهش جذب این رنگ می‌تواند نشان‌دهنده آسیب سلولی یا مرگ سلول باشد. هدف از اجرای آزمون NRU، تعیین اثرات سیتوتوکسیک مستقیم یا غیرمستقیم مواد بر سلول‌های کشت‌شده و شناسایی محصولات دارای پتانسیل سمیت بیولوژیکی است.

روش انجام: مطابق الزامات ISO 10993-5، ابتدا سلول‌های حساس به سمیت، معمولاً فیبروبلاست‌های موشی L929، در پلیت‌های کشت سلولی کشت داده می‌شوند تا به تراکم مناسب برسند. سپس سلول‌ها در معرض عصاره استخراجی نمونه، ماده آزمون یا کنترل‌های مثبت و منفی قرار می‌گیرند. مدت زمان تماس بسته به طراحی مطالعه معمولاً 24 تا 72 ساعت است. پس از پایان دوره مواجهه، محیط کشت حذف شده و محلول حاوی رنگ نوترال رد به چاهک‌ها افزوده می‌شود. سلول‌های زنده رنگ را از طریق فرآیندهای فعال سلولی جذب کرده و در لیزوزوم‌ها ذخیره می‌کنند. پس از یک دوره انکوباسیون مشخص، رنگ اضافی شسته شده و رنگ جذب‌شده توسط سلول‌ها با استفاده از محلول استخراج‌کننده آزاد می‌شود. در نهایت میزان جذب نوری محلول توسط دستگاه میکروپلیت‌ریدر در طول موج مناسب اندازه‌گیری می‌شود. شدت جذب نوری با تعداد سلول‌های زنده و سلامت متابولیکی آن‌ها ارتباط مستقیم دارد.

یافته‌ها و طبقه‌بندی: نتایج تست سمیت سلولی نوترال رد به‌صورت درصد زنده‌مانی سلولی نسبت به کنترل منفی گزارش می‌شود. کاهش جذب رنگ نشان‌دهنده کاهش تعداد سلول‌های زنده یا اختلال در عملکرد لیزوزومی است. بر اساس معیارهای ISO 10993-5، اگر زنده‌مانی سلولی کمتر از 70 درصد کنترل منفی باشد، نمونه دارای اثر سمیت سلولی تلقی می‌شود. علاوه بر داده‌های کمی، بررسی میکروسکوپی مورفولوژی سلول‌ها نیز برای تأیید یافته‌ها انجام می‌شود. تغییراتی نظیر گرد شدن سلول‌ها، کاهش چسبندگی، تخریب غشا و کاهش تراکم سلولی از نشانه‌های پاسخ سیتوتوکسیک محسوب می‌شوند. بر اساس شدت کاهش زنده‌مانی، پاسخ سلولی می‌تواند در سطوح خفیف، متوسط یا شدید طبقه‌بندی گردد و برای مقایسه ایمنی مواد مختلف مورد استفاده قرار گیرد.

نتیجه‌گیری: آزمون NRU یکی از روش‌های حساس، تکرارپذیر و اقتصادی برای ارزیابی سمیت سلولی محسوب می‌شود که توانایی شناسایی آسیب‌های سلولی مرتبط با اختلال عملکرد لیزوزوم و کاهش بقای سلولی را دارد. این آزمون به دلیل سادگی اجرا، قابلیت استانداردسازی بالا و همبستگی مناسب با سایر روش‌های سنجش زنده‌مانی سلولی، به‌طور گسترده در ارزیابی زیست‌سازگاری تجهیزات پزشکی و مواد زیستی استفاده می‌شود. اجرای صحیح این مطالعه مطابق استاندارد ISO 10993-5 اطلاعات ارزشمندی در خصوص ایمنی بیولوژیکی محصولات فراهم کرده و نقش مهمی در مدیریت ریسک و تأیید زیست‌سازگاری ایفا می‌کند.

واژگان کلیدی: سمیت سلولی، NRU Assay، Neutral Red Uptake، ISO 10993-5، زیست‌سازگاری، سلول L929، زنده‌مانی سلولی، لیزوزوم، ارزیابی سیتوتوکسیسیته، تجهیزات پزشکی، کشت سلولی.