آزمون سمیت سلولی سد عاجی

 

الزام دریافت تأییدیه برای تجهیزات پزشکی، مواد اولیه، محصولات آرایشی و دارویی

خلاصه آزمون

زمینه و هدف: آزمون سمیت سلولی سد دنتین یکی از تخصصی‌ترین روش‌های ارزیابی زیست‌سازگاری مواد دندانپزشکی است که برای شبیه‌سازی شرایط واقعی تماس مواد ترمیمی با بافت پالپ دندان طراحی شده است. برخلاف بسیاری از آزمون‌های متداول سمیت سلولی که در آن‌ها سلول‌ها به طور مستقیم یا غیرمستقیم در معرض ماده قرار می‌گیرند، در این روش یک لایه طبیعی از عاج دندان بین ماده مورد آزمون و سلول‌های هدف قرار دارد. این ساختار شرایط بالینی را با دقت بیشتری بازسازی می‌کند، زیرا در محیط دهان نیز مواد دندانپزشکی معمولاً از طریق عاج بر پالپ اثر می‌گذارند. هدف از این آزمون، بررسی میزان آسیب سلولی ناشی از مواد آزادشونده از محصولات دندانپزشکی پس از عبور از سد طبیعی عاج و تعیین میزان زیست‌سازگاری آن‌ها بر اساس الزامات ISO 7405 است.

روش انجام: در تست سد دنتین ابتدا دیسک‌های عاجی استاندارد از دندان‌های انسانی تهیه شده و پس از آماده‌سازی و استریل‌سازی در یک سامانه کشت سلولی قرار می‌گیرند. در بخش زیرین دیسک عاجی، سلول‌های مناسب نظیر سلول‌های پالپ دندان یا سلول‌های فیبروبلاستی کشت داده می‌شوند. سپس ماده دندانپزشکی مورد ارزیابی بر روی سطح فوقانی دیسک عاجی قرار می‌گیرد. طی دوره انکوباسیون، ترکیبات آزادشده از ماده از طریق توبول‌های عاجی منتشر شده و به سلول‌های کشت‌شده می‌رسند. پس از پایان زمان تماس، سلول‌ها از نظر زنده‌مانی، رشد، تغییرات مورفولوژیک و فعالیت متابولیکی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. برای اندازه‌گیری پاسخ سلولی می‌توان از روش‌های مختلف سنجش زنده‌مانی، رنگ‌آمیزی حیاتی و بررسی‌های میکروسکوپی استفاده کرد. همزمان کنترل مثبت و کنترل منفی نیز جهت تأیید اعتبار آزمون مورد استفاده قرار می‌گیرند.

یافته‌ها و طبقه‌بندی: نتایج تست سد دنتین نشان می‌دهد که عاج دندان نقش مؤثری در کاهش انتقال مواد بالقوه سمی به سمت پالپ دارد. در مواد دارای زیست‌سازگاری مناسب، سلول‌ها مورفولوژی طبیعی خود را حفظ کرده و فعالیت متابولیکی و رشد سلولی مشابه کنترل منفی مشاهده می‌شود. در مقابل، مواد دارای سمیت می‌توانند موجب کاهش زنده‌مانی سلولی، تغییر شکل سلول‌ها، تخریب ساختار سلولی، کاهش تراکم سلولی و افت فعالیت متابولیکی شوند. شدت این تغییرات به ترکیب شیمیایی ماده، میزان آزادسازی ترکیبات، ضخامت عاج و نفوذپذیری توبول‌های عاجی بستگی دارد. ارزیابی نهایی بر اساس مقایسه پاسخ سلولی نمونه با گروه‌های کنترل انجام می‌شود. در صورتی که کاهش زنده‌مانی سلولی از حدود پذیرش تعیین‌شده فراتر رود یا تغییرات مورفولوژیک قابل توجه مشاهده شود، ماده مورد آزمون دارای اثر سیتوتوکسیک تلقی می‌گردد. این آزمون امکان مقایسه دقیق مواد مختلف دندانپزشکی را از نظر تأثیر بالقوه آن‌ها بر بافت پالپ فراهم می‌کند.

نتیجه‌گیری: آزمون سمیت سلولی سد عاجی مطابق ISO 7405 یکی از معتبرترین مدل‌های آزمایشگاهی برای ارزیابی ایمنی مواد دندانپزشکی محسوب می‌شود. این روش با شبیه‌سازی شرایط واقعی دندان و در نظر گرفتن نقش محافظتی عاج، اطلاعات ارزشمندتری نسبت به بسیاری از آزمون‌های مرسوم سمیت سلولی ارائه می‌دهد. نتایج حاصل از این آزمون می‌تواند در انتخاب مواد دندانپزشکی ایمن‌تر، کاهش خطر آسیب پالپ و افزایش موفقیت درمان‌های ترمیمی و بازسازی دندان مؤثر باشد. به همین دلیل آزمون سد عاجی جایگاه ویژه‌ای در مطالعات زیست‌سازگاری و ارزیابی پیش‌بالینی مواد دندانپزشکی دارد.

واژگان کلیدی: سمیت سلولی سد عاجی، ISO 7405، زیست‌سازگاری مواد دندانپزشکی، عاج دندان، پالپ دندان، سلول‌های پالپی، مواد ترمیمی دندان، کامپوزیت دندانی، سمیت سلولی، ارزیابی ایمنی زیستی، توبول‌های عاجی، مواد دندانپزشکی

آزمون های مشابه

تصویر خلاصه آزمون

خلاصه-تست-سد-دنتین

⚠️ الزامات قانونی

انجام این آزمون برای اخذ پروانه ساخت، کد IRC و تاییدیه سازمان غذا و دارو جهت ورود به بازار ایران و بازارهای بین‌المللی برای تمامی مواد دندانی که با عاج تماس دارند (مانند مواد ترمیمی، سمان‌ها، کامپوزیت‌ها، ادزیوها و مواد پالپ کپینگ) الزامی است. این آزمون بر اساس ISO 7405 و تحت نظارت ISO 17025 انجام می‌شود. نتایج آن برای سازمان غذا و داروی ایران معتبر بوده و برای دریافت کد IRC قابل استفاده می‌باشد.

تست سد عاجی (Dentine Barrier)

آزمون سمیت سلولی سد عاجی یک روش تخصصی برای مواد دندانی است که با عاج دندان تماس پیدا می‌کنند. در این روش، نمونه ماده دندانی روی یک سد عاجی مصنوعی یا طبیعی قرار داده می‌شود و مواد قابل نشت از آن از طریق لوله‌های عاجی عبور کرده و به سلول‌های پالپ دندان می‌رسند. سپس میزان سمیت سلولی این مواد روی سلول‌های پالپ اندازه‌گیری می‌شود. این آزمون به تولیدکننده کمک می‌کند تا اطمینان پیدا کند مواد دندانی او از طریق عاج به بافت حساس پالپ آسیب نمی‌رساند. نتایج این آزمون برای دریافت پروانه ساخت مواد دندانی و تاییدیه سازمان غذا و دارو الزامی است.

ISO 7405: استاندارد مرجع اصلی برای انجام آزمون سد عاجی می‌باشد. روش سد عاجی به طور کامل در پیوست B این استاندارد تشریح شده است.

ISO 10993-5: به عنوان مرجع کلی برای آزمون‌های سمیت سلولی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در آزمون سد عاجی، زنده‌مانی سلولی با روش MTT ارزیابی می‌شود.

ISO 10993-12: برای آماده‌سازی نمونه و مواد مرجع کاربرد دارد.

YY/T 0127.18: نسخه چینی آزمون سمیت سلولی سد عاجی می‌باشد که معادل ISO 7405 است.

آزمون سد دنتین الزامی است :

  • تمامی مواد دندانی که با عاج تماس دارند و ممکن است مواد شیمیایی آنها از طریق لوله‌های عاجی به پالپ دندان نفوذ کند
  • مواد ترمیمی دندان (کامپوزیت‌ها، آمالگام، سمان‌های گلاس آینومر، کامپومرها)
  • مواد چسبنده دندانی (ادزیوها، باندینگ‌ها)
  • مواد پالپ کپینگ (مواد محافظ پالپ)
  • مواد قالب‌گیری دندانی (به عنوان کنترل منفی)

آزمون سد دنتین معافیت دارد :

  • مواد دندانی که با عاج تماس مستقیم ندارند (مانند مواد پروتزهای متحرک)
  • موادی که به طور کامل توسط مینا یا سایر لایه‌ها از پالپ جدا هستند
  • تجهیزات پزشکی عمومی (غیر دندانپزشکی)

سد عاجی : لایه عاج دندان با ضخامت مشخص که به عنوان یک سد فیزیکی و بیولوژیکی بین مواد دندانی و سلول‌های پالپ عمل می‌کند.

لوله‌های عاجی : کانال‌های میکروسکوپی درون عاج که از پالپ به سمت مینا امتداد دارند. مواد شیمیایی می‌توانند از طریق این لوله‌ها به پالپ نفوذ کنند.

پالپ دندان : بافت زنده داخلی دندان حاوی اعصاب، عروق خونی و سلول‌های ادنتوبلاست.

کنترل مثبت : ماده‌ای با سمیت اثبات شده که در کنار نمونه‌های آزمون استفاده می‌شود تا صحت عملکرد سیستم آزمون تأیید گردد.

  • استاندارد مرجع : ISO 7405 (پیوست B – آزمون سمیت سلولی سد عاجی)
  • نوع روش : کمی – غیرمستقیم با استفاده از سد عاجی طبیعی
  • ضخامت عاج : 0/4 تا 0/5 میلی‌متر
  • شرایط انکوباسیون : 37 تا 38 درجه سانتی‌گراد، رطوبت، 5 درصد دی اکسید کربن
  • مدت تماس ماده با عاج : 24 تا 72 ساعت
  • روش ارزیابی سمیت سلولی : MTT (طبق ISO 10993-5)
  • زمان و نحوه گزارش‌دهی : 15 تا 20 روز کاری – گزارش کامل نتایج به زبان انگلیسی (قابل دانلود از سایت)
  • دامنه تشخیص : ارزیابی سمیت سلولی مواد دندانی که از طریق لوله‌های عاجی منتشر می‌شوند

اصل شبیه‌سازی سد عاجی : این آزمون از یک دیسک عاج طبیعی انسان به عنوان سد بین ماده دندانی و سلول‌های هدف استفاده می‌کند. این سد شبیه‌سازی کننده شرایط واقعی در دهان است.

اصل انتشار از طریق لوله‌های عاجی : مواد شیمیایی آزاد شده از نمونه در سمت اکلوزال، از طریق لوله‌های عاجی به سمت سلول‌ها منتشر می‌شوند. غلظت ماده در سمت سلول‌ها به ضخامت عاج و قابلیت انتشار ماده بستگی دارد.

اصل تشخیص با MTT : پس از انتشار، سمیت سلولی بر روی سلول‌های کشت داده شده در سمت پالپال با روش MTT (طبق ISO 10993-5) ارزیابی می‌شود. کاهش زنده‌مانی سلول‌ها به کمتر از 70 درصد نسبت به کنترل منفی، نشان دهنده سمیت سلولی است.

مزیت نسبت به روش‌های دیگر : این روش تنها روش برون تنی است که اثر سد عاجی طبیعی را در ارزیابی سمیت سلولی مواد دندانی در نظر می‌گیرد و جایگزین آزمون‌های حیوانی شده است.

تجهیزات اصلی : هود لامینار، انکوباتور دی اکسید کربن، میکروسکوپ وارونه، دستگاه الایزا ریدر، دستگاه برش دقیق، فریزر، سانتریفیوژ، پیپت اتوماتیک، هموسایتومتر

مواد مصرفی : دیسک عاجی طبیعی انسان (با ضخامت 0/4 تا 0/5 میلی‌متر)، رده سلولی L-929، محیط کشت دارای 10 درصد سرم، پلیت 24 خانه، سیستم مونتاژ سد عاجی، کیت MTT، کنترل منفی و مثبت، محلول بافر PBS استریل

تهیه دیسک‌های عاجی : دندان‌های سالم کشیده شده جمع‌آوری، تمیز و ضدعفونی می‌شوند. بخش تاج دندان برش داده می‌شود تا دیسک‌هایی با ضخامت 0/4 تا 0/5 میلی‌متر به دست آید. دیسک‌ها شسته شده و سپس استریل می‌شوند.

آماده‌سازی ماده آزمون : مواد دندانی مطابق دستورالعمل سازنده مخلوط شده و در قالب مخصوص روی سطح اکلوزال دیسک عاجی قرار داده می‌شود. مواد پلیمریزه یا سفت می‌شوند.

کنترل مثبت : 

مطابق ISO 7405 یک ماده کنترل مثبت استاندارد نیز به همین روش آماده می‌شود.

مونتاژ سد عاجی : دیسک عاجی در دستگاه مخصوص نصب می‌شود به طوری که سطح پالپال رو به سلول‌ها و سطح اکلوزال رو به ماده دندانی باشد.

کشت سلولی : سلول‌های L-929 در پلیت 24 خانه کشت داده می‌شوند.

قرار دادن دستگاه بر روی سلول‌ها : پس از چسبیدن سلول‌ها، دستگاه حاوی دیسک عاجی و ماده دندانی بر روی سلول‌ها قرار داده می‌شود.

انکوباسیون : مجموعه به مدت 24 تا 72 ساعت در انکوباتور (37 تا 38 درجه سانتی‌گراد، 5 درصد دی اکسید کربن) قرار می‌گیرد.

جداسازی و ارزیابی MTT : دستگاه برداشته شده و سلول‌ها با روش MTT (طبق ISO 10993-5) ارزیابی می‌شوند. معرف MTT اضافه شده و پس از 2 تا 4 ساعت، کریستال‌ها حل شده و جذب نوری اندازه‌گیری می‌شود.

ارزیابی بر اساس درصد زنده مانی سلول‌ها در مقایسه با کنترل منفی (100% زنده مانی) انجام می‌شود:

درجه وضعیت درصد زنده مانی (MTT)
0 عاری از سمیت بیشتر یا مساوی 80%
1 سمیت خفیف 70% تا 79%
2 سمیت متوسط 50% تا 69%
3 سمیت نسبتاً شدید 30% تا 49%
4 سمیت شدید کمتر از 30%
نکته مهم: بر اساس ISO 7405 (نسخه ۲۰۲۵)، معیارهای ارزیابی با ISO 10993-5 هماهنگ شده است. کاهش زنده مانی به کمتر از 70% نسبت به کنترل منفی، به عنوان اثر سمیت سلولی واضح در نظر گرفته می‌شود (درجه 2 یا بالاتر).

شبیه‌سازی واقعی سد عاجی : 

این آزمون تنها روش برون تنی است که اثر سد عاجی طبیعی را در ارزیابی سمیت سلولی مواد دندانی شبیه‌سازی می‌کند.

پیش‌بینی رفتار بیولوژیکی در پالپ دندان : 

نمونه‌هایی که در این آزمون باعث کاهش زنده‌مانی سلول‌ها می‌شوند، در تماس با پالپ دندان در شرایط واقعی باعث التهاب و نکروز خواهند شد.

الزامات قانونی سازمان غذا و دارو : 

سازمان غذا و داروی ایران و مراجع بین‌المللی انجام این آزمون را برای تمامی مواد دندانی که با عاج تماس دارند، الزامی می‌دانند.

تفاوت با روش آگار دیفیوژن : روش آگار دیفیوژن یک روش عمومی سمیت سلولی بدون مانع فیزیکی است، در حالی که آزمون سد عاجی به طور اختصاصی انتشار مواد از طریق عاج دندان را شبیه‌سازی می‌کند.

تفاوت با روش الوشن : روش الوشن اثر انتشار از طریق سد عاجی را در نظر نمی‌گیرد. آزمون سد عاجی دقیق‌تر است زیرا انتشار تدریجی از طریق لوله‌های عاجی را منعکس می‌کند.

تفاوت با روش تماس مستقیم : روش تماس مستقیم سلول‌ها را مستقیماً در معرض ماده قرار می‌دهد، در حالی که در آزمون سد عاجی، ماده از طریق سد عاجی به سلول‌ها می‌رسد.

مزیت اصلی : این روش تنها روش برون تنی است که اثر محافظتی و انتخابی عاج را در ارزیابی سمیت سلولی مواد دندانی شبیه‌سازی می‌کند و جایگزین معتبری برای آزمون‌های حیوانی است.

  • مشخصات دقیق نمونه (توضیحات فنی، شماره لات، تاریخ تولید)
  • رده سلولی استفاده شده (L-929) و شماره پاساژ
  • مشخصات دیسک عاجی (منبع، ضخامت، روش تهیه و استریلیزاسیون)
  • تاریخ شروع و پایان آزمون
  • شرح روش آزمون مطابق با ISO 7405
  • زمان انکوباسیون و شرایط انتشار
  • مقادیر خام جذب نوری برای کنترل منفی، کنترل مثبت و نمونه
  • جدول درصد زنده‌مانی (با استفاده از روش MTT)
  • درجه نهایی سمیت (0 تا 4)
  • تصاویر میکروسکوپی از سلول‌ها (اختیاری)
  • مهر تایید و امضای مدیر فنی

آیا آزمون سد عاجی برای تمام مواد دندانی الزامی است؟
بله. ISO 7405 و مراجع قانونی (از جمله سازمان غذا و داروی ایران) برای تمامی مواد دندانی که با عاج تماس مستقیم دارند، انجام این آزمون را الزامی می‌دانند.

منبع اصلی تست سد دنتین کدام استاندارد است؟
منبع اصلی ISO 7405 (پیوست B) است. این استاندارد به طور تخصصی برای ارزیابی زیست‌سازگاری تجهیزات پزشکی دندانی تدوین شده است.

چرا تست سد دنتین جایگزین آزمون حیوانی روی میمون شده است؟
در گذشته، ارزیابی سمیت سلولی مواد دندانی روی دندان‌های میمون انجام می‌شد. این روش مشکلات اخلاقی داشت. آزمون سد عاجی یک روش برون تنی معتبر و قابل تکرار است که جایگزین آن شده است.

ضخامت استاندارد دیسک عاجی در تست سد دنتین چقدر است؟
0/4 تا 0/5 میلی‌متر. این ضخامت شبیه‌سازی کننده ضخامت عاج باقیمانده در حفره‌های عمیق دندانی است.

آیا می‌توان ذز تست سد دنتین از عاج مصنوعی استفاده کرد؟
استاندارد ISO 7405 استفاده از عاج طبیعی انسان را توصیه می‌کند. برای پذیرش توسط سازمان غذا و دارو، استفاده از عاج طبیعی انسان ترجیح داده می‌شود.

چه روشی برای ارزیابی سمیت سلولی در تست سد دنتین استفاده می‌شود؟
استاندارد ISO 7405 استفاده از روش MTT (طبق ISO 10993-5) را توصیه می‌کند.

آیا نتایج آزمون سد عاجی با نتایج آزمون‌های حیوانی همبستگی دارد؟
بله. مطالعات اعتبارسنجی نشان داده است که این آزمون همبستگی خوبی با نتایج آزمون‌های درون تنی قبلی دارد.

زمان انجام تست سد دنتین چقدر است؟
15 تا 20 روز کاری از تاریخ دریافت نمونه تا صدور گزارش نهایی.

آیا نتایج آزمون سد عاجی برای تاییدیه صادرات به چین معتبر است؟
بله. سازمان غذا و داروی ایران، CFDA و سازمان بهداشت جهانی نتایج این آزمون را برای اخذ تاییدیه و پروانه ساخت مواد دندانی می‌پذیرند.

چه موادی با تست سد دنتین تداخل دارند؟
مواد دندانی با رنگ تیره (مانند آمالگام) یا مواد فرار ممکن است تداخل ایجاد کنند. در این موارد، روش MTT باید با دقت بیشتری انجام شود.

برای مشاوره رایگان و هماهنگی ارسال نمونه، با کارشناسان ما تماس بگیرید.

 پیام‌رسان بله: 989900100182+

 تماس تلفنی: 982191010809+

تست سمیت سلولی سد-دنتین

تکمیل و ارسال کلیه مدارک و فرم‌های مورد نیاز پیش از ارسال نمونه به آزمایشگاه الزامی است. لطفاً مدارک را به‌صورت کامل و صحیح ارسال نمایید. در صورت وجود نقص یا مغایرت در اطلاعات، فرآیند پذیرش نمونه، بررسی فنی و شروع آزمون با تأخیر مواجه خواهد شد.

مدارک مورد نیاز قبل از ارسال نمونه به آزمایشگاه

پیش از ارسال نمونه، لطفاً الزامات و شرایط حمل، نگهداری و بسته‌بندی نمونه را به دقت مطالعه نموده و جهت اطمینان از پذیرش صحیح نمونه، با واحد پذیرش آزمایشگاه هماهنگی لازم را انجام دهید.

شرایط ارسال نمونه به آزمایشگاه

جهت دریافت هزینه دقیق و به‌روز آزمون‌ها، لطفاً فرم درخواست آزمون را از طریق پیام‌رسان بله یا ایمیل برای آزمایشگاه ارسال نمایید. درخواست شما توسط کارشناسان فنی بررسی شده و هزینه نهایی بر اساس نوع آزمون، تعداد نمونه‌ها و الزامات مطالعه اعلام خواهد شد.

استعلام هزینه آزمون

گزارش نهایی آزمون پس از تکمیل تمامی مراحل آزمایش، بررسی نتایج و تأیید واحد کنترل کیفیت، در کوتاه‌ترین زمان ممکن صادر شده و حداکثر ظرف 10 روز کاری در قالب گزارش رسمی انگلیسی به متقاضی تحویل خواهد شد.

گزارش نهایی آزمون