آزمون سمیت مزمن – خوراکی

 

الزام دریافت تأییدیه برای تجهیزات پزشکی، مواد اولیه، محصولات آرایشی و دارویی

خلاصه آزمون

زمینه و هدف: آزمون سمیت مزمن خوراکی یکی از ارکان اصلی ارزیابی ایمنی مواد شیمیایی، دارویی و مواد زیست‌سازگار است که هدف آن بررسی اثرات نامطلوب ناشی از مواجهه طولانی‌مدت و تکرارشونده از طریق مسیر گوارشی می‌باشد. بر اساس راهنمای OECD 452 (Chronic Toxicity Studies) و الزامات تکمیلی ISO 10993-11 در حوزه ارزیابی سمیت سیستمیک مواد پزشکی، این آزمون برای شناسایی اثرات تجمعی، آسیب‌های ارگان‌های هدف، تغییرات عملکردی و پاتولوژیک در مواجهه مزمن طراحی شده است. هدف اصلی، تعیین «دوز بدون اثر سوء مشاهده‌شده (NOAEL)» و ارزیابی ریسک ایمنی برای انسان در مواجهه طولانی‌مدت است.

روش انجام: در تست سمیت سیستمیک مزمن خوراکی، معمولاً از گونه‌های جوندگان (نظیر موش صحرایی یا موش سوری) استفاده می‌شود. ماده مورد آزمون به‌صورت خوراکی و روزانه، طی مدت حداقل ۱۲ ماه (و در برخی طراحی‌ها تا ۲ سال) تجویز می‌گردد. دوزها شامل حداقل سه سطح (کم، متوسط و بالا) به‌همراه گروه کنترل هستند. در طول مطالعه، پارامترهایی مانند وزن بدن، مصرف غذا و آب، علائم بالینی، رفتار، و مرگ‌ومیر ثبت می‌شود. در فواصل زمانی مشخص، آزمایش‌های هماتولوژی، بیوشیمیایی سرم، آنالیز ادرار و در نهایت بررسی‌های هیستوپاتولوژی بر روی اندام‌های حیاتی (کبد، کلیه، قلب، طحال و دستگاه گوارش) انجام می‌شود. همچنین در چارچوب ISO 10993-11، ارزیابی پاسخ‌های سیستمیک و ارتباط دوز-پاسخ با دقت بیشتری تحلیل می‌گردد.

یافته‌ها و طبقه‌بندی: یافته‌های آزمون شامل تغییرات وابسته به دوز در شاخص‌های زیستی، آسیب‌های بافتی و تغییرات عملکردی ارگان‌ها است. در مواجهه‌های مزمن ممکن است افزایش آنزیم‌های کبدی (ALT, AST)، تغییر در عملکرد کلیوی (کراتینین و اوره)، کاهش وزن بدن یا تغییرات رفتاری مشاهده شود. از نظر هیستوپاتولوژی، درجات مختلفی از دژنراسیون سلولی، التهاب مزمن یا فیبروز در اندام‌های هدف گزارش می‌شود. طبقه‌بندی سمیت بر اساس شدت پاسخ شامل: بدون اثر قابل مشاهده (No Observed Effect)، اثر خفیف، اثر متوسط و اثر شدید یا کشنده است. تعیین NOAEL و LOAEL (کمترین دوز ایجادکننده اثر سوء) از مهم‌ترین خروجی‌های مطالعه محسوب می‌شود.

نتیجه‌گیری: تست سمیت سیستمیک مزمن خوراکی بر اساس OECD 452 و ISO 10993-11 یک ابزار کلیدی برای ارزیابی ایمنی بلندمدت مواد است که امکان شناسایی اثرات تجمعی و دیررس را فراهم می‌کند. این آزمون نقش مهمی در تعیین حدود ایمن مواجهه انسانی، طراحی دوزهای دارویی و ارزیابی ریسک مواد پزشکی دارد. نتایج حاصل از آن مبنای علمی برای تصمیم‌گیری‌های رگولاتوری و طبقه‌بندی ایمنی مواد فراهم می‌سازد و از بروز آسیب‌های سیستمیک در مواجهه طولانی‌مدت جلوگیری می‌کند.

واژگان کلیدی: سمیت مزمن خوراکی، OECD 452، ISO 10993-11، NOAEL، LOAEL، سمیت سیستمیک، ارزیابی ایمنی، هیستوپاتولوژی، دوز-پاسخ، مطالعات طولانی‌مدت

آزمون های مشابه

تصویر خلاصه آزمون

تست سمیت سیستمیک مزمن خوراکی

⚠️ الزامات قانونی

این آزمون برای اخذ پروانه ساخت تجهیزات پزشکی، کد IRC، تاییدیه سازمان غذا و دارو و ورود به بازار ایران و بازارهای بین‌المللی ضروری است. هرگونه وسیله پزشکی که از راه خوراکی با بدن تماس بسیار طولانی مدت (بیش از 90 روز) دارد (مانند ایمپلنت‌های خوراکی دائمی) و همچنین مواد شیمیایی، داروهای خوراکی و محصولات آرایشی با مصرف طولانی مدت (بیش از 12 ماه) نیاز به ارائه این آزمون دارند.

ارزیابی اثرات سمی ناشی از مصرف روزانه و طولانی مدت ماده از راه خوراکی به مدت حداقل ۱۲ ماه و تعیین دوز بدون اثر سوء (NOAEL)، شناسایی اندام هدف، تشخیص تومورهای بدخیم یا خوش خیم (سرطان‌زایی) و ارزیابی سمیت تجمعی می‌باشد. این آزمون برای اطمینان از ایمنی محصولاتی که به طور دائمی یا بسیار طولانی مدت (بیش از ۹۰ روز) از راه خوراکی با بدن تماس دارند (مانند ایمپلنت‌های خوراکی دائمی، داروهای مصرفی بیش از ۱۲ ماه، مکمل‌های غذایی روزانه) و اخذ تأییدیه سازمان غذا و دارو ضروری است.

ISO 10993-11: این استاندارد مرجع اصلی برای انجام آزمون سمیت سیستمیک با مواجهه مکرر به روش خوراکی در تجهیزات پزشکی می‌باشد. روش خوراکی به عنوان یکی از مسیرهای معتبر برای ارزیابی اثرات سمی ناشی از مواجهه مکرر (تحت حاد ۱۴ تا ۲۸ روز، تحت مزمن ۹۰ روز و مزمن بیش از ۹۰ روز) تعریف و تشریح شده است. مدت زمان آزمون برای حالت مزمن معمولاً ۱۲ ماه می‌باشد.

OECD TG 452: این دستورالعمل مرجع اصلی برای ارزیابی سمیت مزمن در مواد شیمیایی، محصولات آرایشی و دارویی می‌باشد. در این استاندارد، ماده آزمون به صورت روزانه و به مدت ۱۲ ماه از راه خوراکی (با گاواژ، در رژیم غذایی یا آب آشامیدنی) به حیوانات تجویز می‌شود. این دستورالعمل عمدتاً بر جوندگان (رت) متمرکز است و حداقل ۲۰ حیوان از هر جنس در هر گروه دوز توصیه می‌کند. اگرچه این دستورالعمل عمدتاً بر مسیر خوراکی تمرکز دارد، اما مسیرهای جلدی و استنشاقی نیز در صورت نیاز قابل استفاده هستند.

مواد و تجهیزات نیازمند تست سمیت مزمن خوراکی:

  • ایمپلنت‌های خوراکی دائمی
  • کاتترهای تغذیه‌ای با ماندگاری بسیار طولانی (بیش از ۹۰ روز)
  • داروهای خوراکی با مصرف طولانی مدت (بیش از ۱۲ ماه)
  • مکمل‌های غذایی با مصرف روزانه و دائمی
  • مواد شیمیایی صنعتی با احتمال مواجهه شغلی مزمن
  • سموم دفع آفات با باقیمانده طولانی مدت در مواد غذایی
  • محصولات آرایشی خوراکی مانند خمیردندان و دهانشویه با مصرف روزانه و دائمی

مواد و تجهیزات غیرنیازمند تست سمیت مزمن خوراکی:

  • تجهیزات با تماس خوراکی کوتاه مدت (کمتر از ۹۰ روز)
  • داروهای خوراکی با مصرف کوتاه مدت (کمتر از ۱۲ ماه)
  • محصولات آرایشی آبکشی شونده بدون بلع

سمیت مزمن: اثرات سوء سیستمیک ناشی از مواجهه مکرر روزانه با ماده آزمون از راه خوراکی در مدت زمان ۱۲ ماه یا بیشتر که معادل بیشتر از ۱۰ درصد طول عمر جوندگان است.

مواجهه مزمن: تجویز روزانه ماده آزمون در طول دوره مطالعه به مدت ۱۲ ماه متوالی.

NOAEL: بالاترین دوز ماده آزمون که هیچ اثر سوء قابل تشخیصی ایجاد نمی‌کند.

سمیت تجمعی: اثرات سوء ناشی از دوزهای مکرر که به دلیل افزایش غلظت ماده آزمون یا متابولیت‌های آن در بافت‌های حساس ایجاد می‌شود.

سرطان‌زایی: توانایی یک ماده برای ایجاد تومورهای بدخیم یا خوش خیم در مواجهه طولانی مدت.

استاندارد مرجع: ISO 10993-11 (برای تجهیزات پزشکی) و OECD TG 452 (برای مواد شیمیایی، آرایشی و دارویی)

مدت زمان آزمون: 12 ماه (معمولاً) – در صورت توجیه علمی می‌تواند 6 ماه یا 18 ماه نیز باشد

تعداد حیوانات: حداقل 20 عدد در هر گروه (10 نر و 10 ماده) – برای مطالعه سرطان‌زایی همزمان، حداقل 50 عدد در هر گروه

نوع حیوان: رت (ترجیحاً Sprague-Dawley یا Wistar) – گاهی موش (Mouse)

سن حیوان در شروع آزمون: حداکثر 8 هفته (برای جوندگان)

روش تجویز: گاواژ (gavage)، در رژیم غذایی یا در آب آشامیدنی

تعداد گروه‌های دوز: حداقل 3 دوز مختلف به علاوه گروه کنترل

دفعات تجویز: روزانه، ترجیحاً 7 روز در هفته (5 روز در هفته نیز مجاز است)

آزمون حد (Limit Test): در صورت عدم پیش‌بینی سمیت، می‌توان از یک دوز حداکثر 1000 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن استفاده کرد

گزارش دهی: گزارش نهایی فقط به زبان انگلیسی ظرف 90 تا 120 روز کاری پس از پایان دوره مواجهه (با احتساب زمان آنالیزها) آماده می‌شود. گواهی ISO 17025 به همراه گزارش صادر می‌گردد.

در این آزمون، ماده آزمون به صورت روزانه و به مدت ۱۲ ماه از راه خوراکی به حیوانات تجویز می‌شود. حیوانات در چندین گروه با دوزهای مختلف (حداقل ۳ دوز) تقسیم می‌شوند تا رابطه دوز-پاسخ مشخص شود. در طول مطالعه، وزن بدن به صورت ماهانه ثبت و مصرف غذا و آب به طور منظم اندازه‌گیری می‌گردد. علائم بالینی روزانه شامل تغییرات پوست، خز، چشم، غشاهای مخاطی، سیستم تنفسی، گردش خون، سیستم عصبی، فعالیت حرکتی و رفتار ثبت می‌شود.

معاینات کلینیکی شامل افتالموسکوپی (قبل و بعد از آزمون)، هماتولوژی (در میانه و پایان)، بیوشیمی بالینی و آنالیز ادرار انجام می‌شود. در استانداردهای مدرن، اندازه‌گیری هورمون‌های تیروئید (T4, T3, TSH) و پروفایل لیپیدی (کلسترول، LDL، HDL) برای شناسایی اختلالات غدد درون‌ریز توصیه می‌شود.

در پایان دوره، حیوانات آسان‌کشی شده و کالبدگشایی کامل انجام می‌شود. وزن اندام‌های اصلی (کبد، کلیه، قلب، طحال، غدد فوق کلیوی، تیروئید، بیضه/تخمدان، مغز) ثبت می‌گردد. آسیب‌شناسی بافتی (هیستوپاتولوژی) تمام اندام‌های اصلی (حداقل ۴۰ تا ۵۰ بافت مختلف) انجام می‌شود. هدف اصلی، تشخیص تغییرات پاتولوژیک، تعیین اندام هدف، ارزیابی سمیت تجمعی، تشخیص تومورها و محاسبه NOAEL برای تعیین معیارهای ایمنی مواجهه انسانی است.

در صورت طراحی مطالعه به صورت سرطان‌زایی و مزمن ترکیبی، تعداد حیوانات به حداقل ۵۰ عدد از هر جنس در هر گروه افزایش یافته و مطالعه برای ۱۸ تا ۲۴ ماه ادامه می‌یابد.

تجهیزات اصلی: دستگاه گاواژ، هموآنالایزر، بیوشیمی آنالایزر، آنالایزر ادرار، ترازوی دیجیتال، سانتریفیوژ یخچال‌دار، هود لامینار، بافت پروسسور، پارافین امبدینگ، میکروتوم، میکروسکوپ نوری، فریزر، یخچال، قفس استاندارد حیوانات، افتالموسکوپ

مواد مصرفی: محیط کشت سلولی (در صورت نیاز)، سرم فیزیولوژی استریل، روغن ذرت یا زیتون (حامل)، معرف‌های بیوشیمی (آنزیم‌های کبدی، الکترولیت‌ها، چربی‌ها)، معرف‌های هماتولوژی، معرف‌های آنالیز ادرار، فرمالین بافر، الکل‌های درجه‌بندی شده، زایلن، پارافین، هماتوکسیلین و ائوزین، لام و لامل، لوله‌های خلأ دار (EDTA، هپارین)، کیت‌های هورمون تیروئید (T4, T3, TSH)، آب مقطر استریل

برای تجهیزات پزشکی طبق ISO 10993-11 و ISO 10993-12: نمونه باید استریل باشد و به صورت عصاره تهیه شود. نسبت سطح به حجم مایع استخراج ۶ سانتی‌متر مربع به ازای هر یک میلی‌لیتر برای نمونه‌های مسطح یا ۰/۱ گرم به ازای هر یک میلی‌لیتر برای نمونه‌های توده‌ای یا پودری رعایت می‌گردد. عصاره‌گیری در دمای ۳۷ درجه سانتی‌گراد به مدت ۷۲ ساعت یا در دمای ۵۰ درجه سانتی‌گراد به مدت ۷۲ ساعت یا در دمای ۷۰ درجه سانتی‌گراد به مدت ۲۴ ساعت انجام می‌شود.

برای مواد شیمیایی و آرایشی طبق OECD TG 452: ماده آزمون به صورت غلظ (neat) یا حل شده یا معلق شده در یک حامل مناسب مانند آب، روغن یا کربوکسی متیل سلولز تهیه می‌شود. حامل نباید خاصیت سمی داشته باشد یا خواص ماده آزمون را تغییر دهد. در صورت تجویز از راه غذا یا آب آشامیدنی، غلظت ماده در خوراک بر حسب قسمت در میلیون (ppm) محاسبه شده و باید اطمینان حاصل شود که مصرف خوراک تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد.

انتخاب و نگهداری حیوانات: رت‌های سالم با وزن و سن یکسان (حداکثر ۸ هفته) در شرایط استاندارد (دمای ۲۲-۲۴ درجه، رطوبت ۴۰-۶۰٪، چرخه ۱۲ ساعت نور/تاریکی) نگهداری شده و دوره آداپتاسیون ۷-۱۴ روز قبل از آزمون. حیوانات به حداقل ۳ گروه دوز و یک گروه کنترل تقسیم می‌شوند (هر گروه حداقل ۲۰ حیوان شامل ۱۰ نر و ۱۰ ماده). در مطالعات سرطان‌زایی، حداقل ۵۰ حیوان از هر جنس در هر گروه.

تعیین دوزها و تجویز: بالاترین دوز باعث سمیت با مرگ کم و پایین‌ترین دوز بدون اثر. ماده آزمون روزانه از راه گاواژ (یا مخلوط در غذا/آب) به مدت ۱۲ ماه تجویز می‌شود. گروه کنترل فقط حامل را دریافت می‌کند. دوز به صورت ماهانه بر اساس وزن بدن تنظیم می‌گردد.

ثبت علائم و مشاهدات: علائم بالینی (پوست، خز، چشم، تنفس، گردش خون، سیستم عصبی، رفتار) روزانه ثبت می‌شود. وزن بدن و مصرف غذا و آب به صورت ماهانه اندازه‌گیری می‌گردد. افتالموسکوپی در ابتدا و انتهای مطالعه انجام می‌شود؛ در صورت مشاهده تغییرات در دوز بالا، همه حیوانات بررسی می‌شوند.

خونگیری و آنالیزها: در میانه (ماه ۶) و پایان (ماه ۱۲): هماتولوژی (هماتوکریت، هموگلوبین، شمارش سلول‌های خونی، پلاکت، زمان انعقاد)، بیوشیمی (الکترولیت‌ها، کلسیم، فسفر، گلوکز، آنزیم‌های کبدی، BUN، کراتینین، آلبومین، پروتئین کل، بیلیروبین، لیپیدها، هورمون‌ها) و آنالیز ادرار انجام می‌شود.

کالبدگشایی و هیستوپاتولوژی: در پایان دوره، حیوانات آسان‌کشی شده و کالبدگشایی کامل با خارج کردن حداقل ۴۰ تا ۵۰ بافت (کبد، کلیه، قلب، ریه، طحال، مغز، غدد فوق کلیوی، تیروئید، بیضه/تخمدان، پروستات، رحم، پانکراس، دستگاه گوارش، غدد لنفاوی، مغز استخوان، عضله، پوست، اعصاب، چشم، مثانه) انجام می‌شود. اندام‌های اصلی توزین شده، در فرمالین بافر ۱۰ درصد تثبیت، پارافین بلاک، برش ۳-۵ میکرومتر و رنگ‌آمیزی H&E می‌شوند. پاتولوژیست مجرب تغییرات دژنراتیو، التهابی، هیپرپلاستیک، متاپلاستیک یا نئوپلاستیک را بررسی می‌کند.

درجه سمیت یافته‌های بالینی و پاتولوژیک
بدون سمیت عدم مشاهده هرگونه تغییر در وزن، رفتار، علائم بالینی، بیوشیمی، هماتولوژی و بافت‌شناسی در پایین‌ترین دوز
سمیت خفیف کاهش خفیف وزن (کمتر از 10 درصد)، تغییرات جزئی در یک یا دو پارامتر بیوشیمیایی در دوز میانی، هیستوپاتولوژی خفیف
سمیت متوسط کاهش وزن 10 تا 20 درصد، تغییرات قابل توجه در چند پارامتر بیوشیمی و هماتولوژی، هیستوپاتولوژی قابل توجه در یک یا دو عضو
سمیت شدید کاهش وزن بیش از 20 درصد، تغییرات شدید در اکثر پارامترها، هیستوپاتولوژی بارز در چند عضو، تومورهای بدخیم، مرگ و میر در دوز بالا

غربالگری اولیه سمیت: 

پیش از آزمون اصلی ۱۲ ماهه، یک آزمون مقدماتی ۹۰ روزه (تحت مزمن) بر اساس ISO 10993-11 یا OECD TG 408 توصیه می‌شود تا محدوده دوز ایمن تعیین شده و از مرگ و میر جلوگیری گردد. این مرحله به تعریف اولیه NOAEL کمک می‌کند.

پیش‌بینی رفتار بیولوژیکی در بدن: 

اگر پس از ۱۲ ماه تجویز روزانه خوراکی، هیچ سمیت سیستمیک یا تغییرات پاتولوژیک در دوز پایین دیده نشود، NOAEL محاسبه می‌شود. تومورهای بدخیم نشانه پتانسیل سرطان‌زایی و تغییرات هورمون‌های تیروئید نشانه اختلالات غدد درون‌ریز است. عدم سمیت در دوزهای بالا بیانگر ایمنی نسبی برای مصرف مزمن انسانی می‌باشد.

الزامات قانونی سازمان غذا و دارو: 

طبق دستورالعمل شماره ۵/۸۴، ارائه آزمون سمیت سیستمیک مزمن خوراکی برای تجهیزات پزشکی با تماس خوراکی و ماندگاری بیش از ۹۰ روز (دائمی) اجباری است. همچنین برای مواد شیمیایی، داروهای خوراکی با مصرف بیش از ۱۲ ماه و محصولات آرایشی خوراکی با مصرف روزانه و دائمی، آزمون بر اساس OECD TG 452 الزامی می‌باشد. آزمون باید در آزمایشگاه ISO 17025 و با رعایت GLP انجام شود. گزارش نهایی فقط انگلیسی همراه با مستندات خام ارائه می‌گردد. عدم ارائه این آزمون منجر به رد پروانه ساخت یا کد IRC می‌شود.

تفاوت با سمیت تحت حاد خوراکی (۲۸ روزه – OECD TG 407): در تحت حاد، مدت مواجهه ۲۸ روز است، در حالی که در این آزمون ۱۲ ماه می‌باشد.

تفاوت با سمیت تحت مزمن خوراکی (۹۰ روزه – OECD TG 408): در تحت مزمن، مدت مواجهه ۹۰ روز است، در حالی که در این آزمون ۱۲ ماه می‌باشد. آزمون مزمن اثرات بسیار طولانی مدت، سرطان‌زایی و اثرات بر طول عمر را ارزیابی می‌کند.

تفاوت با مطالعات سرطان‌زایی (OECD TG 451): مطالعات سرطان‌زایی معمولاً ۱۸ تا ۲۴ ماه به طول می‌انجامد و تمرکز اصلی بر تشخیص تومورها است. آزمون سمیت مزمن ممکن است به عنوان مطالعه ترکیبی مزمن و سرطان‌زایی با تعداد حیوانات بیشتر (۵۰ در هر گروه) طراحی شود.

تفاوت بین ISO 10993-11 و OECD TG 452: در ISO 10993-11 (برای تجهیزات پزشکی)، نمونه به صورت عصاره تهیه می‌شود و مدت مواجهه بر اساس کاربرد بالینی محصول تعیین می‌گردد. در OECD TG 452 (برای مواد شیمیایی و آرایشی)، ماده به صورت غلظ (neat) تجویز می‌شود و مدت مواجهه ثابت ۱۲ ماه است.

  • شناسه گزارش: شماره یکتا، تاریخ صدور، استاندارد مرجع (ISO 10993-11 و/یا OECD TG 452)، شماره گواهی ISO 17025

  • اطلاعات آزمایشگاه و مشتری: نام و آدرس سنجش ساناژن، نام درخواست‌دهنده، مشخصات محصول، تاریخ شروع و پایان آزمون (۱۲ ماه)

  • روش آزمون: نوع حیوان، نژاد، تعداد، سن، روش تجویز (گاواژ/غذا/آب)، دوزها (حداقل ۳ دوز)، حجم تجویز، دفعات، شرایط محیطی

  • آماده‌سازی نمونه: شرح کامل روش

  • داده‌ها: وزن ماهانه، مصرف غذا و آب، جدول علائم بالینی روزانه

  • افتالموسکوپی: نتایج

  • هماتولوژی و بیوشیمی: نتایج کامل در میانه و پایان (شامل T4, T3, TSH، کلسترول، LDL، HDL) همراه با محدوده نرمال

  • آنالیز ادرار: نتایج

  • وزن اندام‌ها: کالبدگشایی

  • هیستوپاتولوژی: گزارش آسیب‌شناسی تمام ۴۰ تا ۵۰ بافت با تصاویر میکروسکوپی (۴۰X، ۱۰۰X، ۴۰۰X)

  • تومورها: تشخیص نوع، اندازه، تعداد، درجه بدخیمی

  • نتیجه‌گیری: تعیین NOAEL، درجه سمیت، اندام هدف

  • امضاها: امضا و مهر مسئول فنی و پاتولوژیست مجرب، تاریخ صدور، اعتبار گزارش

آیا می‌توانم نتایج آزمون سمیت سیستمیک مزمن خوراکی را برای اخذ پروانه ساخت ایمپلنت دائمی استفاده کنم؟
بله، بر اساس ISO 10993-11 برای ایمپلنت‌های دائمی با تماس خوراکی بیش از ۹۰ روز، برای پروانه ساخت و کد IRC معتبر است.

آیا آزمون سمیت مزمن خوراکی برای مکمل‌های غذایی با مصرف روزانه الزامی است؟
بله، برای مکمل‌های غذایی با مصرف روزانه و بیش از ۱۲ ماه، طبق OECD TG 452 الزامی است.

مدت زمان تهیه گزارش آزمون سمیت سیستمیک مزمن خوراکی چقدر است؟
۹۰ تا ۱۲۰ روز کاری پس از پایان ۱۲ ماه مواجهه (جمعاً حدود ۱۵ ماه از شروع). شامل آنالیز ۴۰-۵۰ بافت و گزارش.

حداقل تعداد حیوانات در هر گروه در آزمون سمیت مزمن خوراکی چقدر است؟
حداقل ۲۰ حیوان (۱۰ نر + ۱۰ ماده) در هر گروه. مجموعاً حداقل ۸۰ حیوان برای ۳ دوز + کنترل. برای مطالعه سرطان‌زایی، ۵۰ حیوان از هر جنس در هر گروه.

آیا می‌توان به جای حیوان از روش‌های جایگزین در آزمون سمیت سیستمیک مزمن خوراکی استفاده کرد؟
خیر، هیچ روش جایگزین تأیید شده‌ای برای سمیت مزمن ۱۲ ماهه وجود ندارد. روش‌های سلولی قادر به شبیه‌سازی اثرات مزمن، سرطان‌زایی و تجمع سمیت نیستند.

آیا نتایج آزمون سمیت مزمن خوراکی برای محصولات مشابه قابل استناد است؟
خیر، فقط برای همان محصول با همان فرمولاسیون، دوز، حامل و فرآیند تولید. هر تغییر جزئی نیاز به تکرار دارد.

در چه مواردی آزمون سمیت مزمن خوراکی مردود اعلام می‌شود؟
مرگ و میر بیش از ۱۰ درصد در دوز پایین، کاهش وزن بیش از ۲۰ درصد، ALT بیش از ۳ برابر نرمال، کراتینین بیش از ۱/۵ برابر نرمال، کاهش پلاکت بیش از ۵۰ درصد، یافته‌های هیستوپاتولوژی بارز (نکروز کبدی، فیبروز کلیوی، تومور بدخیم).

آیا امکان اعتراض به نتایج آزمون سمیت سیستمیک مزمن خوراکی وجود دارد؟
بله، تا ۳۰ روز پس از گزارش، اعتراض کتبی مستند. در صورت تأیید، اصلاحیه رایگان، در غیر این صورت تکرار با ۵۰ درصد تخفیف.

هزینه آزمون سمیت سیستمیک مزمن خوراکی چگونه محاسبه می‌شود؟
بر اساس نوع حیوان، تعداد گروه‌های دوز (حداقل ۳ دوز + کنترل)، مدت (۱۲ ماه)، تعداد حیوانات (حداقل ۸۰)، پارامترهای بیوشیمی و هماتولوژی، هیستوپاتولوژی کامل ۴۰-۵۰ بافت. برای استعلام با پشتیبانی تماس بگیرید.

برای مشاوره رایگان و هماهنگی ارسال نمونه، با کارشناسان ما تماس بگیرید.

 پیام‌رسان بله: 989900100182+

 تماس تلفنی: 982191010809+

  • تست سمیت-مزمن-دهانی
  • سمیت سیستمیک خوراکی
  • تست سمیت خوراکی

تست های سمیت مزمن – خوراکی

این آزمون بر اساس دستورالعمل‌های OECD 452 و  ISOO 10993-11 به 2 شکل زیر قابل انجام می‌باشد:

روش ISO 10993-11

ISO 10993-11 استاندارد اصلی برای ارزیابی سمیت سیستمیک با مواجهه مکرر به روش خوراکی در تجهیزات پزشکی می‌باشد. در این آزمون، عصاره نمونه به صورت روزانه و به مدت 12 ماه (برای حالت مزمن) از راه خوراکی (معمولاً با گاواژ) به حیوانات آزمایشگاهی (رت) تجویز می‌شود و اثرات سمی سیستمیک بر روی اندام‌های داخلی از طریق بررسی علائم بالینی، وزن بدن، بیوشیمی خون، هماتولوژی، آنالیز ادرار، افتالموسکوپی و آسیب‌شناسی بافتی کامل (40 تا 50 بافت) ارزیابی می‌گردد. این آزمون تحت نظارت ISO 17025 و با رعایت اصول GLP انجام شده و گزارش نهایی آن فقط به زبان انگلیسی برای اخذ پروانه ساخت و کد IRC از سازمان غذا و داروی ایران (IFDA) قابل ارائه می‌باشد.

روش OECD 452

OECD TG 452 یک دستورالعمل بین‌المللی برای ارزیابی سمیت مزمن (12 ماهه) در مواد شیمیایی، محصولات آرایشی و دارویی می‌باشد. در این آزمون، ماده مورد نظر به صورت روزانه و به مدت 12 ماه از راه خوراکی (با گاواژ، در رژیم غذایی یا آب آشامیدنی) به رت تجویز می‌شود و اثرات سیستمیک از طریق بررسی علائم بالینی، وزن بدن، افتالموسکوپی، بیوشیمی خون، هماتولوژی، آنالیز ادرار و آسیب‌شناسی بافتی کامل (حداقل 40 بافت) ارزیابی می‌گردد. این دستورالعمل می‌تواند به صورت ترکیبی با مطالعه سرطان‌زایی (با 50 حیوان از هر جنس در هر گروه) طراحی شود. گزارش نهایی این آزمون در آزمایشگاه سنجش ساناژن فقط به زبان انگلیسی صادر می‌شود.

کدام روش را انتخاب کنیم؟

انتخاب بین ISO 10993-11 و OECD TG 452 برای آزمون سمیت مزمن خوراکی کاملاً به نوع محصول شما بستگی دارد:

اگر محصول شما تجهیزات پزشکی است ➜ ISO 10993-11
مثال: ایمپلنت‌های خوراکی دائمی، کاتترهای تغذیه‌ای با ماندگاری بسیار طولانی (بیش از ۹۰ روز)، پروتزهای قابل بلع دائمی
دلیل: سازمان غذا و داروی ایران (IFDA) و مراجع بین‌المللی مانند FDA آمریکا، برای تجهیزات پزشکی صرفاً استاندارد ISO 10993-11 را می‌پذیرند. در این استاندارد، نمونه به صورت عصاره (Extract) تهیه می‌شود و مدت مواجهه بر اساس کاربرد بالینی محصول تعیین می‌گردد.

اگر محصول شما مواد شیمیایی، آرایشی یا دارویی است ➜ OECD TG 452
مثال: داروهای خوراکی با مصرف طولانی مدت (بیش از ۱۲ ماه)، مکمل‌های غذایی با مصرف روزانه و دائمی، مواد شیمیایی صنعتی با احتمال مواجهه شغلی مزمن، سموم دفع آفات با باقیمانده طولانی مدت در مواد غذایی، محصولات آرایشی خوراکی (خمیردندان، دهانشویه) با مصرف روزانه و دائمی
دلیل: این استاندارد به طور خاص برای مواد شیمیایی و آرایشی تدوین شده است. در این استاندارد، ماده به صورت غلظ (Neat) تجویز می‌شود، مدت مواجهه ثابت ۱۲ ماه است و افتالموسکوپی الزامی می‌باشد. همچنین قابلیت طراحی به صورت مطالعه ترکیبی مزمن و سرطان‌زایی را دارد.

جدول مقایسه سریع دو روش

ویژگی ISO 10993-11 OECD TG 452
حوزه کاربرد تجهیزات پزشکی مواد شیمیایی، آرایشی، دارویی
مدت آزمون متناسب با کاربرد بالینی (معمولاً 12 ماه) 12 ماه (ثابت)
روش تجویز گاواژ، غذا یا آب گاواژ، غذا یا آب
تعداد حیوانات حداقل 20 عدد (10 نر، 10 ماده) حداقل 20 عدد (10 نر، 10 ماده)
تعداد گروه‌های دوز حداقل 3 دوز + کنترل حداقل 3 دوز + کنترل
آماده‌سازی نمونه عصاره (Extract)  غلظ (Neat) 
شرط استریل بودن الزامی است الزامی نیست
افتالموسکوپی در صورت لزوم الزامی است
مطالعه ترکیبی سرطان‌زایی در صورت نیاز قابل طراحی
مرجع قانونی در ایران IFDA – الزامی برای پروانه ساخت تجهیزات پزشکی  IFDA – الزامی برای محصولات آرایشی و دارویی
GLP الزامی است الزامی است
ISO 17025 الزامی است الزامی است

تکمیل و ارسال کلیه مدارک و فرم‌های مورد نیاز پیش از ارسال نمونه به آزمایشگاه الزامی است. لطفاً مدارک را به‌صورت کامل و صحیح ارسال نمایید. در صورت وجود نقص یا مغایرت در اطلاعات، فرآیند پذیرش نمونه، بررسی فنی و شروع آزمون با تأخیر مواجه خواهد شد.

مدارک مورد نیاز قبل از ارسال نمونه به آزمایشگاه

پیش از ارسال نمونه، لطفاً الزامات و شرایط حمل، نگهداری و بسته‌بندی نمونه را به دقت مطالعه نموده و جهت اطمینان از پذیرش صحیح نمونه، با واحد پذیرش آزمایشگاه هماهنگی لازم را انجام دهید.

شرایط ارسال نمونه به آزمایشگاه

جهت دریافت هزینه دقیق و به‌روز آزمون‌ها، لطفاً فرم درخواست آزمون را از طریق پیام‌رسان بله یا ایمیل برای آزمایشگاه ارسال نمایید. درخواست شما توسط کارشناسان فنی بررسی شده و هزینه نهایی بر اساس نوع آزمون، تعداد نمونه‌ها و الزامات مطالعه اعلام خواهد شد.

استعلام هزینه آزمون

گزارش نهایی آزمون پس از تکمیل تمامی مراحل آزمایش، بررسی نتایج و تأیید واحد کنترل کیفیت، در کوتاه‌ترین زمان ممکن صادر شده و حداکثر ظرف 10 روز کاری در قالب گزارش رسمی انگلیسی به متقاضی تحویل خواهد شد.

گزارش نهایی آزمون