آزمون های سمیت سیستمیک تحت حاد
الزام دریافت تأییدیه برای تجهیزات پزشکی، مواد اولیه، محصولات آرایشی و دارویی
خلاصه آزمون ها
زمینه و هدف: آزمون سمیت سیستمیک تحتحاد (Subacute Systemic Toxicity Test) یکی از آزمونهای مهم ارزیابی زیستسازگاری تجهیزات پزشکی بر اساس استاندارد ISO 10993-11: Biological Evaluation of Medical Devices – Part 11: Tests for Systemic Toxicity است. این آزمون با هدف بررسی اثرات زیانآور ناشی از مواجهه مکرر یا پیوسته با مواد آزادشده از تجهیزات پزشکی در یک بازه زمانی کوتاهمدت تا میانمدت انجام میشود. سمیت تحتحاد حد واسط میان سمیت حاد و سمیت تحتمزمن بوده و معمولاً اثراتی را ارزیابی میکند که پس از مواجهههای مکرر طی چند روز تا چند هفته ظاهر میشوند. این مطالعه به شناسایی تغییرات عملکردی و ساختاری اندامها، تعیین دوزهای ایمن و شناسایی اندامهای هدف کمک میکند. تجهیزات پزشکی دارای تماس طولانیتر با بدن، از جمله ایمپلنتها، مواد ترمیمی، کاتترها، محصولات دندانپزشکی و تجهیزات دارای تماس سیستمیک، معمولاً نیازمند بررسی سمیت تحتحاد هستند تا خطرات احتمالی ناشی از مواجهه تکرارشونده ارزیابی شود.
روش انجام: مطابق الزامات ISO 10993-11، در مرحله نخست عصاره یا استخراج استاندارد از محصول پزشکی تهیه میشود. شرایط استخراج شامل نوع حلال، نسبت سطح به حجم و مدت زمان تماس بر اساس ماهیت وسیله پزشکی و شرایط استفاده بالینی تعیین میشود. سپس عصاره تهیهشده از طریق مسیرهای مرتبط با کاربرد نهایی محصول، نظیر خوراکی، تزریقی، داخل صفاقی، استنشاقی یا پوستی به حیوانات آزمایشگاهی مناسب تجویز میشود.
مدت تست سمیت تحتحاد معمولاً بین 14 تا 28 روز است. در طول این دوره، حیوانات روزانه از نظر علائم بالینی، وضعیت عمومی، رفتار، فعالیت حرکتی، تغییرات ظاهری، مصرف غذا و آب و میزان افزایش وزن بدن مورد بررسی قرار میگیرند. همچنین هرگونه علائم سمیت نظیر بیحالی، اختلالات عصبی، مشکلات تنفسی یا تغییرات رفتاری ثبت میشود.
در پایان مطالعه یا در فواصل مشخص، نمونههای خون برای انجام آزمایشهای هماتولوژی و بیوشیمی سرم جمعآوری میشوند. شاخصهایی نظیر تعداد سلولهای خونی، آنزیمهای کبدی، عملکرد کلیوی، الکترولیتها و سایر پارامترهای بیوشیمیایی ارزیابی میشوند. پس از خاتمه مطالعه، حیوانات کالبدگشایی شده و اندامهای اصلی شامل کبد، کلیه، قلب، ریه، طحال، مغز و سایر ارگانهای مرتبط از نظر تغییرات ماکروسکوپی و میکروسکوپی بررسی میشوند. مطالعات هیستوپاتولوژی نیز برای شناسایی آسیبهای سلولی و بافتی انجام میگیرد.
یافتهها و طبقهبندی: نتایج تست سمیت سیستمیک تحت حاد اطلاعات ارزشمندی درباره اثرات تکراری کوتاهمدت مواد آزادشده از تجهیزات پزشکی فراهم میکند. در محصولات زیستسازگار، معمولاً هیچ تغییر معنیداری در رشد حیوان، عملکرد اندامها، پارامترهای خونی یا ساختار بافتی مشاهده نمیشود. در مقابل، مواد دارای پتانسیل سمیت ممکن است موجب کاهش وزن، تغییرات خونی، التهاب بافتی، آسیب کبدی یا کلیوی، تغییرات رفتاری و سایر اختلالات سیستمیک شوند.
بر اساس شدت و گستردگی یافتهها، نتایج معمولاً در گروههای زیر طبقهبندی میشوند:
- عدم مشاهده سمیت سیستمیک تحتحاد
- سمیت خفیف
- سمیت متوسط
- سمیت شدید
- سمیت غیرقابل قبول از نظر ایمنی زیستی
همچنین نتایج میتوانند برای تعیین اندام هدف سمیت، ارزیابی رابطه دوز ـ پاسخ و تعیین سطح مواجهه ایمن مورد استفاده قرار گیرند.
نتیجهگیری: آزمون سمیت سیستمیک تحتحاد بر اساس ISO 10993-11 یکی از ابزارهای اساسی در ارزیابی ایمنی زیستی تجهیزات پزشکی است که امکان شناسایی اثرات ناشی از مواجهه مکرر کوتاهمدت با مواد آزادشده از محصول را فراهم میکند. این آزمون اطلاعات جامعی درباره وضعیت سلامت عمومی، عملکرد اندامها، تغییرات هماتولوژیک، شاخصهای بیوشیمیایی و آسیبهای بافتی ارائه میدهد. نتایج حاصل از این مطالعات نقش مهمی در ارزیابی ریسک زیستی، توسعه محصولات ایمن، تعیین نیاز به مطالعات تکمیلی و اخذ مجوزهای قانونی تجهیزات پزشکی دارند. اجرای صحیح این آزمون موجب افزایش اطمینان از ایمنی مصرفکنندگان و کاهش احتمال بروز عوارض سیستمیک در استفاده بالینی از تجهیزات پزشکی میشود.
واژگان کلیدی: ISO 10993-11، سمیت سیستمیک تحتحاد، Subacute Systemic Toxicity، زیستسازگاری، Biocompatibility، ارزیابی ریسک زیستی، مطالعه 14 تا 28 روزه، هماتولوژی، بیوشیمی سرم، هیستوپاتولوژی، اندام هدف، سمشناسی تجهیزات پزشکی، ایمنی تجهیزات پزشکی، Systemic Toxicity، Toxicological Assessment.
آزمون های مشابه
تصویر خلاصه آزمون ها
⚠️ الزامات قانونی
انجام آزمون سمیت سیستمیک تحت حاد برای کلیه تجهیزات پزشکی با تماس متوسط (۲۴ ساعت تا ۳۰ روز) با جریان خون، بافت عمقی، غشای مخاطی یا پوست آسیب دیده جهت اخذ پروانه ساخت، کد آی آر سی و تاییدیه سازمان غذا و دارو الزامی میباشد. روش تیمار باید با کاربرد بالینی واقعی محصول مطابقت داشته باشد.
تست های سمیت تحت حاد
این آزمون اثرات تجمعی سمی ناشی از دوزهای مکرر روزانه نمونه را طی ۲۸ روز (با پیگیری تا ۵۶ روز در صورت نیاز برای مواد قابل جذب) ارزیابی میکند. روشهای تیمار بر اساس کاربرد بالینی محصول شامل چهار دسته اصلی (خوراکی، تزریقی، جلدی، استنشاقی) میباشد. در تمام روشها، علائم بالینی روزانه، تغییرات وزن، مصرف خوراک و آب و مرگ و میر ثبت شده و در پایان دوره، بیوشیمی خون، هماتولوژی، آنالیز ادرار، آسیبشناسی بافتی (حداقل ۸ اندام) و وزن اندامها اندازهگیری میگردد.
روش خوراکی
آزمون تحت حاد – روش خوراکی بر اساس OECD TG 407 و تحت نظارت ISO 17025 انجام میشود. نمونه از طریق لوله معده به مدت ۲۸ روز متوالی به موش تجویز میگردد. دوزهای روزانه شامل سه سطح پایین، متوسط و بالا به همراه گروه کنترل منفی (حلال خالص) در نظر گرفته میشود. حداکثر حجم تجویز ۱۰ میلیلیتر بر کیلوگرم وزن بدن میباشد. در پایان دوره، بیوشیمی خون، هماتولوژی، آنالیز ادرار و آسیبشناسی بافتی کبد، کلیه، قلب، طحال، ریه و غدد لنفاوی بررسی میشود. این روش برای قطعات قابل بلع تجهیزات پزشکی، مواد رها شونده از ایمپلنتهای دهانی و وسایل دندانپزشکی با تماس مکرر کاربرد دارد.
روش تزریقی
آزمون سمیت تحت حاد – روش تزریقی بر اساس ISO 10993-11 و تحت نظارت ISO 17025 انجام میشود. نمونه از مسیرهای درون صفاقی، درون وریدی، درون عضلانی یا زیرجلدی به مدت ۲۸ روز متوالی به موش تزریق میگردد. نمونه باید استریل، با pH ۵/۵ تا ۸/۵ و اسمولالیته ۲۸۰ تا ۳۲۰ میلیاسمول بر کیلوگرم باشد. حداکثر حجم تزریق ۱ تا ۵ میلیلیتر بر کیلوگرم وزن بدن میباشد. در پایان دوره، بیوشیمی خون، هماتولوژی، آنالیز ادرار و آسیبشناسی بافتی بررسی میشود. این روش برای کاتترهای با ماندگاری ۱ تا ۳۰ روز، پورتهای تزریق، مواد قابل جذب و داروهای تزریقی مکرر کاربرد دارد.
روش استنشاقی
آزمون تحت حاد – روش استنشاقی بر اساس OECD TG 412 و تحت نظارت ISO 17025 انجام میشود. نمونه به صورت آئروسل (ذرات ۱ تا ۵ میکرومتر) یا بخار در محفظه استنشاقی به مدت ۲۸ روز متوالی، ۶ ساعت در روز به موش تجویز میگردد. جریان هوا در محفظه ۱۲ تا ۱۵ تعویض هوا در ساعت میباشد. در پایان دوره، بیوشیمی خون، هماتولوژی، آنالیز ادرار و آسیبشناسی بافتی با تأکید بر ریه، نای و غدد لنفاوی منطقه بررسی میشود. این روش برای اسپریهای تنفسی با مصرف روزانه، کاتترهای بینی با استفاده طولانی و ونتیلاتورها کاربرد دارد.
⚠️ تکمیل و ارسال کلیه مدارک و فرمهای مورد نیاز پیش از ارسال نمونه به آزمایشگاه الزامی است. لطفاً مدارک را بهصورت کامل و صحیح ارسال نمایید. در صورت وجود نقص یا مغایرت در اطلاعات، فرآیند پذیرش نمونه، بررسی فنی و شروع آزمون با تأخیر مواجه خواهد شد.
⚠️ پیش از ارسال نمونه، لطفاً الزامات و شرایط حمل، نگهداری و بستهبندی نمونه را به دقت مطالعه نموده و جهت اطمینان از پذیرش صحیح نمونه، با واحد پذیرش آزمایشگاه هماهنگی لازم را انجام دهید.
⚠️ جهت دریافت هزینه دقیق و بهروز آزمونها، لطفاً فرم درخواست آزمون را از طریق پیامرسان بله یا ایمیل برای آزمایشگاه ارسال نمایید. درخواست شما توسط کارشناسان فنی بررسی شده و هزینه نهایی بر اساس نوع آزمون، تعداد نمونهها و الزامات مطالعه اعلام خواهد شد.
⚠️ گزارش نهایی آزمون پس از تکمیل تمامی مراحل آزمایش، بررسی نتایج و تأیید واحد کنترل کیفیت، در کوتاهترین زمان ممکن صادر شده و حداکثر ظرف 10 روز کاری در قالب گزارش رسمی انگلیسی به متقاضی تحویل خواهد شد.





