آزمون سمیت مزمن – تزریقی
الزام دریافت تأییدیه برای تجهیزات پزشکی، مواد اولیه، محصولات آرایشی و دارویی
خلاصه آزمون
زمینه و هدف: آزمون سمیت مزمن تزریقی یکی از مهمترین مطالعات ارزیابی ایمنی زیستی برای مواد، داروها و تجهیزات پزشکی است که در تماس طولانیمدت با بدن قرار میگیرند یا فرآوردههای حاصل از آنها بهصورت سیستمیک وارد گردش خون میشود. مطابق الزامات OECD 452 و استاندارد ISO 10993-11، این آزمون با هدف شناسایی اثرات سمی تجمعی، تعیین اندامهای هدف، بررسی تغییرات پاتولوژیک مزمن و ارزیابی پیامدهای ناشی از مواجهه طولانیمدت انجام میشود. نتایج این مطالعه نقش مهمی در تعیین حدود ایمن مصرف و ارزیابی ریسک زیستی محصولات پزشکی و دارویی دارند.
روش انجام: در تست سمیت سیستمیک مزمن تزریقی، حیوانات آزمایشگاهی مناسب (معمولاً موش صحرایی) به گروه کنترل و چند گروه دریافتکننده دوزهای مختلف تقسیم میشوند. ماده آزمون یا عصاره استخراجی محصول پزشکی از طریق مسیر تزریقی مناسب (مانند وریدی، زیرجلدی یا داخلصفاقی) بهصورت مکرر و در بازه زمانی طولانی، معمولاً حداقل 12 ماه و در بسیاری از موارد تا 24 ماه، تجویز میشود. طی دوره مطالعه، حیوانات از نظر بقا، علائم بالینی، تغییرات رفتاری، وزن بدن، مصرف غذا و آب و وضعیت عمومی سلامت بهطور منظم پایش میشوند. همچنین در فواصل تعیینشده نمونههای خون و ادرار برای انجام ارزیابیهای هماتولوژی، بیوشیمی سرم و عملکرد اندامها جمعآوری میگردد. در پایان مطالعه یا در صورت مرگ زودرس، کالبدگشایی کامل انجام شده و اندامهای اصلی شامل کبد، کلیه، قلب، ریه، طحال، مغز و سایر بافتهای هدف برای بررسیهای ماکروسکوپی و هیستوپاتولوژیک مورد ارزیابی قرار میگیرند.
یافتهها و طبقهبندی: نتایج تست سمیت سیستمیک مزمن تزریقی امکان شناسایی اثرات سمی وابسته به دوز و زمان را فراهم میکند. یافتهها ممکن است شامل تغییرات وزن بدن، اختلالات خونی و بیوشیمیایی، آسیب عملکردی اندامها، تغییرات بافتشناسی و بروز ضایعات مزمن باشد. بر اساس شدت و گستره این تغییرات، اثرات مشاهدهشده بهعنوان غیرسمی، خفیف، متوسط یا شدید طبقهبندی میشوند. همچنین دادههای حاصل برای تعیین NOAEL (No Observed Adverse Effect Level) و در صورت امکان LOAEL (Lowest Observed Adverse Effect Level) مورد استفاده قرار میگیرند. این شاخصها مبنای مهمی برای ارزیابی ریسک و تعیین حاشیه ایمنی محصول محسوب میشوند.
نتیجهگیری: آزمون سمیت مزمن تزریقی یکی از جامعترین روشهای ارزیابی ایمنی سیستمیک بلندمدت است که توانایی شناسایی اثرات تجمعی و تأخیری مواد را فراهم میکند. اجرای این مطالعه مطابق الزامات OECD 452 و ISO 10993-11 اطلاعات ارزشمندی درباره اندامهای هدف، رابطه دوز-پاسخ و حدود ایمن مواجهه ارائه میدهد و بخش مهمی از مستندات مورد نیاز برای ارزیابی زیستسازگاری، مدیریت ریسک و اخذ مجوزهای قانونی محصولات پزشکی و دارویی را تشکیل میدهد.
واژگان کلیدی: سمیت مزمن تزریقی، OECD 452، ISO 10993-11، ارزیابی سمیت سیستمیک، زیستسازگاری، هیستوپاتولوژی، NOAEL، LOAEL، تجهیزات پزشکی، مطالعات بلندمدت سمیت.
آزمون های مشابه
تصویر خلاصه آزمون
⚠️ الزامات قانونی
این آزمون برای اخذ پروانه ساخت تجهیزات پزشکی، کد IRC، تاییدیه سازمان غذا و دارو و ورود به بازار ایران و بازارهای بینالمللی ضروری است. هرگونه وسیله پزشکی که با جریان خون یا بافتهای داخلی تماس مستقیم داشته باشد و مدت ماندگاری آن بیش از 90 روز (دائمی) باشد (مانند ایمپلنتهای دائمی، استنتهای دارویی طولانی مدت، دریچههای مصنوعی قلب، ضربانسازها، پروتزهای مفصلی دائمی) و همچنین مواد شیمیایی، داروها و محصولات آرایشی تزریقی با مصرف بسیار طولانی مدت نیاز به ارائه این آزمون دارد.
تست های سمیت مزمن – تزریقی
این آزمون بر اساس دستورالعملهای OECD 452 و ISOO 10993-11 به 2 شکل زیر قابل انجام میباشد:
روش ISO 10993-11
ISO 10993-11 استاندارد اصلی برای ارزیابی سمیت سیستمیک با مواجهه مکرر به روش تزریقی در تجهیزات پزشکی میباشد. در این آزمون، عصاره نمونه به صورت روزانه و به مدت 12 ماه (برای حالت مزمن) از طریق یکی از مسیرهای تزریقی شامل داخل وریدی (IV) ، داخل صفاقی (IP) ، داخل عضلانی (IM) یا زیرجلدی (SC) به حیوانات آزمایشگاهی (رت) تزریق میشود و اثرات سمی سیستمیک بر روی اندامهای داخلی از طریق بررسی علائم بالینی، وزن بدن، بیوشیمی خون، هماتولوژی، آنالیز ادرار، افتالموسکوپی و آسیبشناسی بافتی کامل (40 تا 50 بافت) ارزیابی میگردد. این آزمون تحت نظارت ISO 17025 و با رعایت اصول GLP انجام شده و گزارش نهایی آن فقط به زبان انگلیسی برای اخذ پروانه ساخت و کد IRC از سازمان غذا و داروی ایران (IFDA) قابل ارائه میباشد.
روش OECD 452
OECD TG 452 یک دستورالعمل بینالمللی برای ارزیابی سمیت مزمن (12 ماهه) در مواد شیمیایی، محصولات آرایشی و دارویی میباشد. اگرچه این دستورالعمل عمدتاً بر مسیر خوراکی تمرکز دارد، اما اصول و پارامترهای آن (مانند مدت درمان 12 ماه، حداقل 20 حیوان در هر گروه، پارامترهای بالینی و آسیبشناسی کامل) میتواند به عنوان مبنا و راهنما برای طراحی مطالعات تزریقی مزمن استفاده شود. برای مسیر تزریقی، پروتکل مطالعه باید به صورت مورد به مورد (case-by-case) و با مشورت کارشناسان ذیصلاح طراحی گردد. گزارش نهایی این آزمون در آزمایشگاه سنجش ساناژن فقط به زبان انگلیسی صادر میشود.
کدام روش را انتخاب کنیم؟
انتخاب بین ISO 10993-11 و OECD TG 452 برای آزمون سمیت مزمن تزریقی کاملاً به نوع محصول شما بستگی دارد:
اگر محصول شما تجهیزات پزشکی است ➜ ISO 10993-11
مثال: ایمپلنتهای ارتوپدی دائمی (مفصل مصنوعی، پیچ و پلاک دائمی)، استنتهای عروقی دائمی، دریچههای مصنوعی قلب، ضربانسازها، ایمپلنتهای دندانی دائمی، پروتزهای عروقی دائمی، کاتترهای مرکزی دائمی
دلیل: سازمان غذا و داروی ایران (IFDA) و مراجع بینالمللی مانند FDA آمریکا، برای تجهیزات پزشکی صرفاً استاندارد ISO 10993-11 را میپذیرند. این استاندارد به طور اختصاصی برای تجهیزات پزشکی طراحی شده و روش تزریقی را به طور کامل و دقیق پوشش میدهد.
اگر محصول شما مواد شیمیایی، آرایشی یا دارویی است ➜ OECD TG 452 (به عنوان مبنا)
مثال: داروهای تزریقی با مصرف بسیار طولانی مدت (بیش از ۱۲ ماه)، مواد شیمیایی تزریقی، واکسنهای تزریقی با دوزهای مکرر در بلندمدت
دلیل: این استاندارد مرجع اصلی برای مواد شیمیایی و آرایشی است. اگرچه عمدتاً بر مسیر خوراکی تمرکز دارد، اما اصول و پارامترهای آن میتواند به عنوان مبنا و راهنما برای طراحی مطالعات تزریقی مزمن استفاده شود. پروتکل مطالعه باید به صورت مورد به مورد و با مشورت کارشناسان ذیصلاح طراحی گردد.
جدول مقایسه سریع دو روش
| ویژگی | ISO 10993-11 | OECD TG 452 |
|---|---|---|
| حوزه کاربرد | تجهیزات پزشکی | مواد شیمیایی، آرایشی، دارویی |
| مدت آزمون | 12 ماه (متناسب با کاربرد بالینی) | 12 ماه (ثابت) |
| مسیرهای مجاز | داخل وریدی، داخل صفاقی، داخل عضلانی، زیرجلدی | عمدتاً خوراکی |
| تعداد حیوانات | حداقل 20 عدد (10 نر، 10 ماده) | حداقل 20 عدد (10 نر، 10 ماده) |
| تعداد گروههای دوز | حداقل 3 دوز + کنترل | حداقل 3 دوز + کنترل |
| آمادهسازی نمونه | عصاره (Extract) | غلظ (Neat) |
| شرط استریل بودن | الزامی است | الزامی نیست |
| افتالموسکوپی | در صورت لزوم | الزامی است |
| پوشش روش تزریقی | کامل و اختصاصی | محدود (نیاز به طراحی مورد به مورد) |
| مرجع قانونی در ایران | IFDA – الزامی برای پروانه ساخت تجهیزات پزشکی دائمی | IFDA – به عنوان مبنا برای مواد شیمیایی و آرایشی تزریقی |
| GLP | الزامی است | الزامی است |
| ISO 17025 | الزامی است | الزامی است |
⚠️ تکمیل و ارسال کلیه مدارک و فرمهای مورد نیاز پیش از ارسال نمونه به آزمایشگاه الزامی است. لطفاً مدارک را بهصورت کامل و صحیح ارسال نمایید. در صورت وجود نقص یا مغایرت در اطلاعات، فرآیند پذیرش نمونه، بررسی فنی و شروع آزمون با تأخیر مواجه خواهد شد.
⚠️ پیش از ارسال نمونه، لطفاً الزامات و شرایط حمل، نگهداری و بستهبندی نمونه را به دقت مطالعه نموده و جهت اطمینان از پذیرش صحیح نمونه، با واحد پذیرش آزمایشگاه هماهنگی لازم را انجام دهید.
⚠️ جهت دریافت هزینه دقیق و بهروز آزمونها، لطفاً فرم درخواست آزمون را از طریق پیامرسان بله یا ایمیل برای آزمایشگاه ارسال نمایید. درخواست شما توسط کارشناسان فنی بررسی شده و هزینه نهایی بر اساس نوع آزمون، تعداد نمونهها و الزامات مطالعه اعلام خواهد شد.
⚠️ گزارش نهایی آزمون پس از تکمیل تمامی مراحل آزمایش، بررسی نتایج و تأیید واحد کنترل کیفیت، در کوتاهترین زمان ممکن صادر شده و حداکثر ظرف 10 روز کاری در قالب گزارش رسمی انگلیسی به متقاضی تحویل خواهد شد.







