آزمونهای کاشت (ایمپلنت)
الزام دریافت تأییدیه برای تجهیزات پزشکی، مواد اولیه، محصولات آرایشی و دارویی
خلاصه آزمون ها
زمینه و هدف: ارزیابی پاسخ بافتی به مواد و تجهیزات پزشکی کاشتنی، یکی از الزامات اصلی در اثبات زیستسازگاری این محصولات است. استاندارد ISO 10993-6: Biological Evaluation of Medical Devices – Part 6: Tests for Local Effects After Implantation چارچوبی استاندارد برای بررسی اثرات موضعی ناشی از کاشت مواد در بافتهای زنده ارائه میدهد. هدف از آزمونهای کاشت (Implantation Tests)، تعیین میزان تحریک، التهاب، تخریب بافتی، فیبروز، نکروز و سایر واکنشهای موضعی ایجادشده در محل تماس مستقیم ماده با بافت بدن است. این آزمونها بهویژه برای ارزیابی ایمپلنتها، داربستهای مهندسی بافت، مواد دندانپزشکی، بخیهها، تجهیزات ارتوپدی، استنتها و سایر وسایل پزشکی دارای تماس طولانیمدت با بافت ضروری هستند.
روش انجام: مطابق ISO 10993-6، نمونه آزمون و نمونه شاهد در بافت مناسب حیوان آزمایشگاهی کاشته میشوند. محل کاشت میتواند بهصورت زیرجلدی، عضلانی، استخوانی، مغزی یا سایر بافتهای مرتبط با کاربرد نهایی محصول انتخاب شود. حیوانات مورد استفاده معمولاً شامل خرگوش، موش صحرایی، موش یا سایر گونههای مناسب هستند. پس از کاشت، حیوانات در دورههای زمانی مشخص مانند 1 هفته، 4 هفته، 12 هفته یا دورههای طولانیتر تحت پایش قرار میگیرند.
در پایان هر دوره، محل کاشت به همراه بافتهای اطراف برداشت شده و پس از تثبیت، برشگیری و رنگآمیزی هیستوپاتولوژیک مورد ارزیابی قرار میگیرد. پارامترهای بررسیشده شامل تعداد سلولهای التهابی حاد و مزمن، ماکروفاژها، سلولهای غولآسا، تشکیل کپسول فیبروزی، نکروز، نئوواسکولاریزاسیون، تخریب بافت و سایر تغییرات موضعی است. نتایج حاصل از نمونه آزمون با نمونه شاهد مقایسه شده و امتیاز واکنش بافتی محاسبه میشود.
یافتهها و طبقهبندی: یافتههای تست کاشت نشاندهنده شدت و ماهیت پاسخ بافتی نسبت به ماده کاشتنی هستند. واکنشهای مشاهدهشده معمولاً شامل درجات مختلف التهاب، تشکیل بافت فیبروزی، پاسخ جسم خارجی و بازسازی بافتی میباشند. بر اساس سیستم امتیازدهی استاندارد، اختلاف امتیاز بین نمونه آزمون و کنترل محاسبه شده و ماده از نظر واکنش بافتی طبقهبندی میشود.
طبقهبندی کلی شامل:
- غیرتحریککننده یا حداقل واکنش بافتی
- واکنش خفیف
- واکنش متوسط
- واکنش شدید
مواد زیستسازگار معمولاً تنها واکنش التهابی محدود و گذرا ایجاد کرده و با گذشت زمان موجب ترمیم و سازگاری بافتی میشوند. در مقابل، مواد ناسازگار میتوانند باعث التهاب پایدار، نکروز، تشکیل گسترده سلولهای غولآسا یا فیبروز شدید شوند.
نتیجهگیری: آزمون کاشت بر اساس ISO 10993-6 یکی از مهمترین روشهای ارزیابی زیستسازگاری تجهیزات پزشکی است که امکان بررسی مستقیم تعامل ماده با بافت زنده را فراهم میکند. این آزمون اطلاعات ارزشمندی درباره ایمنی موضعی، میزان تحمل بافتی و قابلیت استفاده طولانیمدت محصولات پزشکی ارائه میدهد. نتایج حاصل از این ارزیابی نقش کلیدی در توسعه، اعتبارسنجی، اخذ مجوزهای قانونی و اطمینان از عملکرد ایمن تجهیزات پزشکی کاشتنی دارند. استفاده از روشهای استاندارد هیستوپاتولوژیک و سیستمهای امتیازدهی تعریفشده در ISO 10993-6 موجب افزایش قابلیت مقایسه و تکرارپذیری نتایج در مطالعات پیشبالینی میشود.
واژگان کلیدی: ISO 10993-6، آزمون کاشت، زیستسازگاری، Implantation Test، واکنش بافتی موضعی، هیستوپاتولوژی، التهاب، فیبروز، ایمپلنت پزشکی، ارزیابی ایمنی تجهیزات پزشکی، پاسخ جسم خارجی، Biocompatibility.
تصویر خلاصه آزمون ها
⚠️ الزامات قانونی
این آزمون برای اخذ پروانه ساخت تجهیزات پزشکی دارای تماس طولانیمدت (بیش از 30 روز) یا دائمی با بافت زنده، ضروری و اجباری است. همچنین برای دریافت کد IRC (کد نظارت بر تجهیزات پزشکی) و تاییدیه ورود به بازار (بازار ایران، چین و سایر کشورهای دارای نظام نظارتی مبتنی بر ISO 10993) انجام این آزمون الزامی میباشد. سازمان غذا و داروی ایران ارائه گزارش معتبر این آزمون را برای محصولات کاشتنی (ایمپلنت) مانند پیچهای ارتوپدی، ایمپلنتهای دندانی، دریچههای قلبی و کاشتنیهای زیبایی، قید نموده است.
تست های کاشت
این آزمون بر اساس استاندارد ISO 10993-6 به 4 شکل زیر قابل انجام میباشد:
کاشت زیرجلدی
در این روش، نمونه ماده یا تجهیزات پزشکی در بافت زیر پوست حیوان کاشته میشود. حیوان معمولاً موش یا خرگوش است. هدف اصلی، ارزیابی التهاب موضعی، تشکیل کپسول فیبروتیک و واکنش بافت همبند به ماده کاشته شده میباشد. این آزمون برای مواد و دستگاههایی مناسب است که در نهایت در زیر پوست انسان قرار میگیرند. نمونه این محصولات: کاشتنیهای زیبایی، پمپهای تزریق زیرجلدی و حسگرهای قابل کاشت. پس از دوره کاشت که معمولاً ۴ هفته، ۱۲ هفته و ۲۶ هفته است، بافت اطراف نمونه برداشته شده و زیر میکروسکوپ از نظر نکروز، فیبروز و نفوذ سلولهای التهابی بررسی میشود.
کاشت عضلانی
در این روش که یکی از رایجترین آزمونهای کاشت است، نمونه درون بافت عضلانی کاشته میشود. محل کاشت معمولاً عضلات پارااسپاینال خرگوش (عضلات اطراف ستون فقرات) است. هدف، شبیهسازی شرایط تماس ماده با بافت عضلانی و ارزیابی واکنش بافت میزبان در محیطی با عروق خونی غنی میباشد. نمونهها به موازات رشتههای عضلانی قرار داده میشوند تا کمترین آسیب مکانیکی وارد شود. این آزمون به ویژه برای ایمپلنتهای ارتوپدی، دستگاههای تثبیتکننده ستون فقرات و مواد بخیه کاربرد دارد. ارزیابی نهایی شامل بررسی میکروسکوپی التهاب، حضور سلولهای غولپیکر و میزان تخریب یا جذب ماده در صورت تجزیهپذیر بودن است.
کاشت استخوانی
این آزمون برای ارزیابی تعامل ماده با بافت استخوانی طراحی شده است. انجام آن برای محصولاتی مانند ایمپلنتهای دندانی، پیچ و پلاک ارتوپدی، جانشینهای استخوان و سیمانهای استخوانی ضروری میباشد. نمونه در یک حفره آماده شده در استخوان کاشته میشود. محل کاشت معمولاً استخوان ران یا کندیل فمور خرگوش، سگ یا گوسفند است. توانایی ماده در ایجاد پیوند استخوانی، تخریب توسط سلولهای استخوانخوار برای مواد جذب شونده و یا ایجاد التهاب مزمن ارزیابی میگردد. دورههای کاشت میتواند تا 78 هفته یا بیشتر طول بکشد. این آزمون نیازمند تخصص جراحی بالا و آنالیز بافتشناسی ویژه با رنگآمیزی متیل متاکریلات است.
کاشت در بافت مغز
این یک روش تخصصی و پرخطر است که برای ارزیابی ایمپلنتهای عصبی کاربرد دارد. نمونه این محصولات: الکترودهای تحریک عمقی مغز، شنتهای مغزی و حسگرهای نورومورفیک. در این روش، هر حیوان معمولاً موش صحرایی فقط یک نمونه دریافت میکند تا از اثرات متقابل چند نمونه جلوگیری شود. ارزیابی بافتشناسی شامل بررسی آسیب آکسونال، فعال شدن میکروگلیا و تشکیل گلیوز (اسکار نوروگلیال) است. به دلیل حساسیت بالای بافت مغز، این آزمون نیازمند جراحی استریوتاکتیک و پرسنل فوقتخصص میباشد.
کدام روش را انتخاب کنیم؟
محل کاشت محصول:
زیر پوست: روش زیرجلدی
محصولات: ایمپلنت سینه، پمپ انسولین، حسگر گلوکز، ایمپلنت ضدبارداری، فیلر تزریقی
داخل عضله: روش عضلانی
محصولات: مش فتق، رباط مصنوعی، نخ بخیه، میله تثبیت ستون فقرات
داخل استخوان: روش استخوانی
محصولات: ایمپلنت دندانی، پیچ ارتوپدی، پروتز مفصل، سیمان استخوانی، جانشین استخوان
تماس با مغز: روش مغزی
محصولات: الکترود تحریک عمقی مغز، شنت مغزی، حسگر فشار جمجمه
تماس با چند بافت:
اگر محصول شما با بیش از یک بافت تماس دارد، روشها ترکیب میشوند:
ایمپلنت دندانی (تماس با استخوان و لثه): روش استخوانی و زیرجلدی
پروتز مفصل ران (تماس با استخوان و عضله): روش استخوانی و عضلانی
تثبیت ستون فقرات (تماس با مهره و عضله): روش استخوانی و عضلانی
مدت زمان کاشت:
تماس ۳۰ روز تا ۶ ماه: دوره کاشت ۴ هفته
تماس بیش از ۶ ماه: دوره کاشت ۱۲ هفته یا بیشتر
محصول قابل جذب: تا زمانی که کاملاً جذب شود.
جمعبندی نهایی:
محصول شما در کدام بافت قرار میگیرد؟ همان روش را انتخاب کنید. اگر شک دارید، با ما مشورت کنید. انتخاب اشتباه برابر است با رد گزارش، تکرار آزمون و اتلاف زمان و هزینه.
⚠️ تکمیل و ارسال کلیه مدارک و فرمهای مورد نیاز پیش از ارسال نمونه به آزمایشگاه الزامی است. لطفاً مدارک را بهصورت کامل و صحیح ارسال نمایید. در صورت وجود نقص یا مغایرت در اطلاعات، فرآیند پذیرش نمونه، بررسی فنی و شروع آزمون با تأخیر مواجه خواهد شد.
⚠️ پیش از ارسال نمونه، لطفاً الزامات و شرایط حمل، نگهداری و بستهبندی نمونه را به دقت مطالعه نموده و جهت اطمینان از پذیرش صحیح نمونه، با واحد پذیرش آزمایشگاه هماهنگی لازم را انجام دهید.
⚠️ جهت دریافت هزینه دقیق و بهروز آزمونها، لطفاً فرم درخواست آزمون را از طریق پیامرسان بله یا ایمیل برای آزمایشگاه ارسال نمایید. درخواست شما توسط کارشناسان فنی بررسی شده و هزینه نهایی بر اساس نوع آزمون، تعداد نمونهها و الزامات مطالعه اعلام خواهد شد.
⚠️ گزارش نهایی آزمون پس از تکمیل تمامی مراحل آزمایش، بررسی نتایج و تأیید واحد کنترل کیفیت، در کوتاهترین زمان ممکن صادر شده و حداکثر ظرف 10 روز کاری در قالب گزارش رسمی انگلیسی به متقاضی تحویل خواهد شد.





