آزمون سمیت تحت مزمن – تزریقی
الزام دریافت تأییدیه برای تجهیزات پزشکی، مواد اولیه، محصولات آرایشی و دارویی
خلاصه آزمون
زمینه و هدف: آزمون سمیت تحت‌مزمن تزریقی (Subchronic Systemic Toxicity by Injection) یکی از مهم‌ترین مطالعات ارزیابی ایمنی زیستی برای تجهیزات پزشکی، مواد زیستی، فرآورده‌های دارویی و محصولات دارای تماس داخلی با بدن است. استاندارد ISO 10993-11 با عنوان «آزمون‌های سمیت سیستمیک» چارچوب جامعی برای بررسی اثرات نامطلوب ناشی از مواجهه مکرر با مواد قابل استخراج از تجهیزات پزشکی ارائه می‌دهد. هدف از آزمون سمیت تحت‌مزمن تزریقی، شناسایی اثرات تجمعی ناشی از تجویز مکرر ماده آزمون، تعیین اندام‌های هدف سمیت، بررسی تغییرات عملکردی و ساختاری اندام‌ها و تعیین سطح دوزی است که در آن هیچ اثر نامطلوبی مشاهده نمی‌شود (NOAEL). این مطالعه نقش مهمی در ارزیابی ریسک، توسعه محصولات ایمن و اخذ تأییدیه‌های رگولاتوری برای تجهیزات پزشکی و مواد زیستی ایفا می‌کند.
روش انجام: مطابق الزامات ISO 10993-11، ابتدا عصاره یا استخراج (Extract) نمونه مورد آزمون تحت شرایط استاندارد و با استفاده از حلال‌های مناسب تهیه می‌شود. انتخاب نوع حلال و شرایط استخراج بر اساس ماهیت محصول و نوع تماس بالینی آن انجام می‌گیرد. سپس حیوانات آزمایشگاهی سالم، معمولاً موش یا رت نر و ماده، به گروه کنترل و گروه‌های دریافت‌کننده ماده آزمون تقسیم می‌شوند. عصاره تهیه‌شده به‌صورت مکرر و در فواصل زمانی مشخص، معمولاً روزانه یا چند بار در هفته، از طریق مسیرهای مرتبط با کاربرد بالینی نظیر تزریق داخل وریدی، داخل صفاقی، زیرجلدی یا عضلانی به حیوانات تجویز می‌شود. مدت مطالعه در آزمون‌های تحت‌مزمن معمولاً بین 28 تا 90 روز بوده و بسته به ماهیت محصول و الزامات ارزیابی قابل تغییر است.
در طول دوره مطالعه، حیوانات به‌صورت منظم از نظر وضعیت عمومی، رفتار، علائم بالینی، مصرف غذا و آب، وزن بدن و میزان بقا مورد بررسی قرار می‌گیرند. همچنین آزمایش‌های هماتولوژی، بیوشیمی سرم و در صورت نیاز آزمایش‌های ادراری برای ارزیابی عملکرد کبد، کلیه‌ها، سیستم خونساز و سایر اندام‌های حیاتی انجام می‌شود. در پایان مطالعه، کالبدگشایی کامل صورت گرفته و وزن اندام‌های اصلی شامل کبد، کلیه‌ها، قلب، ریه‌ها، طحال، مغز و اندام‌های تولیدمثلی اندازه‌گیری می‌شود. بررسی‌های هیستوپاتولوژیک نیز جهت شناسایی تغییرات میکروسکوپی و ضایعات احتمالی در بافت‌ها انجام می‌گیرد.
یافته‌ها و طبقه‌بندی: نتایج آزمون سمیت تحت‌مزمن تزریقی بر پایه مقایسه داده‌های گروه آزمون و کنترل تفسیر می‌شود. کاهش یا افزایش غیرطبیعی وزن بدن، تغییرات پارامترهای هماتولوژیک، اختلالات بیوشیمیایی، تغییر وزن اندام‌ها و وجود ضایعات بافتی از مهم‌ترین شاخص‌های سمیت محسوب می‌شوند. در صورت عدم مشاهده تغییرات زیان‌آور معنی‌دار، ماده از نظر سمیت تحت‌مزمن قابل قبول تلقی می‌شود. در مقابل، مشاهده آسیب‌های وابسته به دوز در اندام‌ها یا اختلالات عملکردی پایدار نشان‌دهنده وجود اثرات سمی بالقوه است. بر اساس نتایج حاصل، مقادیر NOAEL و در صورت لزوم LOAEL تعیین شده و شدت سمیت به‌صورت خفیف، متوسط یا شدید ارزیابی می‌شود. برخلاف آزمون‌های سمیت حاد، تمرکز اصلی این مطالعه بر اثرات تجمعی و مزمن ناشی از مواجهه مکرر است.
نتیجه‌گیری: آزمون سمیت تحت مزمن تزریقی بر اساس ISO 10993-11 یکی از ارکان اساسی ارزیابی زیست‌سازگاری و ایمنی سیستمیک تجهیزات پزشکی محسوب می‌شود. این آزمون اطلاعات ارزشمندی درباره اثرات تجمعی مواد قابل استخراج، اندام‌های هدف سمیت، آستانه‌های ایمنی و خطرات بالقوه ناشی از مواجهه طولانی‌مدت فراهم می‌کند. نتایج حاصل در تعیین حاشیه ایمنی، ارزیابی ریسک، طراحی مطالعات تکمیلی و اخذ مجوزهای رگولاتوری نقش کلیدی دارند. اجرای صحیح این مطالعه مطابق الزامات استاندارد، قابلیت اعتماد داده‌ها را افزایش داده و به تضمین ایمنی بیماران و مصرف‌کنندگان کمک می‌کند.
واژگان کلیدی: سمیت تحت‌مزمن تزریقی، ISO 10993-11، سمیت سیستمیک، زیست‌سازگاری، NOAEL، LOAEL، مطالعه دوز تکراری، عصاره تجهیزات پزشکی، هیستوپاتولوژی، ارزیابی ریسک، مطالعات پیش‌بالینی، تجهیزات پزشکی.
آزمون های مشابه
تصویر خلاصه آزمون
⚠️ الزامات قانونی
این آزمون برای اخذ پروانه ساخت تجهیزات پزشکی، کد IRC، تاییدیه سازمان غذا و دارو و ورود به بازار ایران و بازارهای بین‌المللی ضروری است. هرگونه وسیله پزشکی که با جریان خون یا بافت‌های داخلی تماس مستقیم داشته باشد و مدت ماندگاری آن بیش از 30 روز باشد (مانند ایمپلنت‌های طولانی مدت، استنت‌های دارویی، کاتترهای مرکزی، پروتزهای مفصلی)، نیاز به ارائه این آزمون دارد.
تست های سمیت تحت مزمن – تزریقی
روش ISO 10993-11
ISO 10993-11 استاندارد اصلی برای ارزیابی سمیت سیستمیک با مواجهه مکرر به روش تزریقی در تجهیزات پزشکی می‌باشد. در این آزمون، عصاره نمونه به صورت روزانه و به مدت 90 روز از طریق یکی از مسیرهای تزریقی شامل داخل وریدی (IV) ، داخل صفاقی (IP) ، داخل عضلانی (IM) یا زیرجلدی (SC) به حیوانات آزمایشگاهی (رت یا موش) تزریق می‌شود و اثرات سمی سیستمیک بر روی اندام‌های داخلی از طریق بررسی علائم بالینی، وزن بدن، بیوشیمی خون، هماتولوژی، آنالیز ادرار و آسیب‌شناسی بافتی ارزیابی می‌گردد.
روش OECD 408
OECD TG 408 یک دستورالعمل بین‌المللی برای ارزیابی سمیت تحت مزمن خوراکی با دوز تکراری (90 روزه) در مواد شیمیایی، محصولات آرایشی و دارویی می‌باشد. در این آزمون، ماده مورد نظر به صورت روزانه و به مدت 90 روز متوالی از راه خوراکی (با گاواژ، در رژیم غذایی یا آب آشامیدنی) به رت تجویز می‌شود. در نسخه 2018 این استاندارد، اندازه‌گیری هورمون‌های تیروئید (T4، T3، TSH) و کلسترول، LDL و HDL برای شناسایی اختلالات غدد درون‌ریز الزامی شده است. گزارش نهایی طبق درخواست آزمایشگاه سنجش ساناژن فقط به زبان انگلیسی صادر می‌گردد.
تکمیل و ارسال کلیه مدارک و فرم‌های مورد نیاز پیش از ارسال نمونه به آزمایشگاه الزامی است. لطفاً مدارک را به‌صورت کامل و صحیح ارسال نمایید. در صورت وجود نقص یا مغایرت در اطلاعات، فرآیند پذیرش نمونه، بررسی فنی و شروع آزمون با تأخیر مواجه خواهد شد.
پیش از ارسال نمونه، لطفاً الزامات و شرایط حمل، نگهداری و بسته‌بندی نمونه را به دقت مطالعه نموده و جهت اطمینان از پذیرش صحیح نمونه، با واحد پذیرش آزمایشگاه هماهنگی لازم را انجام دهید.
جهت دریافت هزینه دقیق و به‌روز آزمون‌ها، لطفاً فرم درخواست آزمون را از طریق پیام‌رسان بله یا ایمیل برای آزمایشگاه ارسال نمایید. درخواست شما توسط کارشناسان فنی بررسی شده و هزینه نهایی بر اساس نوع آزمون، تعداد نمونه‌ها و الزامات مطالعه اعلام خواهد شد.
گزارش نهایی آزمون پس از تکمیل تمامی مراحل آزمایش، بررسی نتایج و تأیید واحد کنترل کیفیت، در کوتاه‌ترین زمان ممکن صادر شده و حداکثر ظرف 10 روز کاری در قالب گزارش رسمی انگلیسی به متقاضی تحویل خواهد شد.
