زمینه و هدف: آزمون سمیت سلولی CFDA-AM یکی از روش‌های فلورسانس‌محور و حساس برای ارزیابی زنده‌مانی سلولی و سمیت سلولی در مطالعات زیست‌سازگاری است. این آزمون بر پایه توانایی سلول‌های زنده در تبدیل ترکیب غیر فلورسانس CFDA-AM به ترکیب فلورسانس کالسئین انجام می‌شود. در سلول‌های سالم و دارای فعالیت آنزیمی طبیعی، آنزیم‌های استراز داخل سلولی مولکول CFDA-AM را هیدرولیز کرده و کالسئین فلورسانس تولید می‌کنند. از آنجا که تنها سلول‌های زنده قادر به انجام این فرآیند هستند، شدت فلورسانس ایجادشده ارتباط مستقیمی با تعداد سلول‌های زنده دارد. بر اساس الزامات ISO 10993-5، ارزیابی سمیت سلولی یکی از مهم‌ترین مراحل تعیین ایمنی زیستی تجهیزات پزشکی و مواد زیستی محسوب می‌شود. هدف از آزمون CFDA-AM تعیین میزان تأثیر نمونه مورد ارزیابی بر زنده‌مانی و عملکرد سلول‌ها و شناسایی اثرات سیتوتوکسیک احتمالی ناشی از مواد آزادشونده از محصول است.

روش انجام: در تست سمیت سلولی CFDA-AM ابتدا سلول‌های مناسب، معمولاً سلول‌های فیبروبلاستی پستانداران، در ظروف کشت سلولی کشت داده می‌شوند تا به تراکم مناسب برسند. سپس سلول‌ها در معرض نمونه مورد آزمون یا عصاره تهیه‌شده از محصول قرار می‌گیرند. همزمان کنترل مثبت و کنترل منفی نیز برای اعتبارسنجی نتایج مورد استفاده قرار می‌گیرند. پس از پایان دوره تماس، محلول CFDA-AM به چاهک‌های حاوی سلول اضافه می‌شود. این ترکیب به دلیل ماهیت لیپوفیل خود از غشای سلولی عبور کرده و وارد سلول می‌شود. در سلول‌های زنده، آنزیم‌های استراز داخل سلولی گروه‌های استات را حذف کرده و مولکول فلورسانس کالسئین تولید می‌شود. کالسئین تولیدشده درون سلول باقی مانده و شدت فلورسانس آن توسط فلوریمتر، میکروپلیت‌ریدر فلورسانس یا میکروسکوپ فلورسانس اندازه‌گیری می‌شود. نتایج به صورت درصد زنده‌مانی سلولی نسبت به کنترل منفی محاسبه و گزارش می‌گردد.

یافته‌ها و طبقه‌بندی: نتایج آزمون CFDA-AM نشان می‌دهد که شدت فلورسانس ایجادشده مستقیماً با تعداد سلول‌های زنده و میزان فعالیت متابولیکی آن‌ها ارتباط دارد. در نمونه‌های دارای زیست‌سازگاری مناسب، سلول‌ها فعالیت آنزیمی طبیعی خود را حفظ کرده و شدت فلورسانس مشابه کنترل منفی مشاهده می‌شود. در مقابل، مواد دارای سمیت سلولی موجب کاهش فعالیت آنزیم‌های داخل سلولی، آسیب سلولی و کاهش تعداد سلول‌های زنده شده و در نتیجه شدت فلورسانس کاهش می‌یابد. هرچه میزان سمیت بیشتر باشد، افت فلورسانس نیز شدیدتر خواهد بود. بر اساس معیارهای پذیرش ISO 10993-5، زنده‌مانی سلولی بیشتر از70% نسبت به کنترل منفی معمولاً به عنوان غیرسیتوتوکسیک در نظر گرفته می‌شود. در مقابل، زنده‌مانی کمتر از70% می‌تواند نشان‌دهنده وجود سمیت سلولی باشد. این روش به دلیل حساسیت بالا قادر است تغییرات اولیه در سلامت سلول‌ها را پیش از بروز آسیب‌های شدید سلولی شناسایی کند.

نتیجه‌گیری: آزمون سمیت سلولی CFDA-AM یک روش دقیق، حساس و قابل اعتماد برای ارزیابی زنده‌مانی سلولی در مطالعات زیست‌سازگاری است. این آزمون با استفاده از اندازه‌گیری فلورسانس کالسئین تولیدشده در سلول‌های زنده، امکان شناسایی اثرات سیتوتوکسیک ناشی از مواد و تجهیزات پزشکی را فراهم می‌کند. استفاده از این روش مطابق الزامات ISO 10993-5 اطلاعات ارزشمندی درباره ایمنی زیستی محصولات ارائه داده و در کنترل کیفیت، توسعه محصولات ایمن‌تر و اخذ مجوزهای قانونی نقش مهمی ایفا می‌کند. به دلیل حساسیت بالا و قابلیت اندازه‌گیری کمی، آزمون CFDA-AM یکی از ابزارهای مهم در ارزیابی سمیت سلولی و مطالعات زیست‌سازگاری محسوب می‌شود.

واژگان کلیدی: سمیت سلولی، CFDA-AM، ISO 10993-5، زیست‌سازگاری، زنده‌مانی سلولی، کالسئین، فلورسانس، سلول‌های فیبروبلاستی، فعالیت استراز سلولی، کنترل مثبت، کنترل منفی، ارزیابی ایمنی زیستی

• تست های سمیت سلولی
• سمیت سلولی – فیلتر دیفیوژن
• سمیت سلولی – سد دنتین
• سمیت سلولی – آگار دیفیوژن
• سمیت سلولی – الوشن
• سمیت سلولی – دایرکت کانتکت
• سمیت سلولی – LDH
•  سمیت سلولی – آلامار بلو
• سمیت سلولی – ATP
• سمیت سلولی – نوترال رد
• سمیت سلولی – XTT
• سمیت سلولی – MTT
• سمیت سلولی – ARE