برای انجام تست سمیت سلولی چه مقدار نمونه باید به آزمایشگاه ارسال شود؟

یکی از سوالات مهم تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی پیش از انجام آزمون زیست سازگاری این است که برای انجام تست سمیت سلولی (Cytotoxicity Test) چه تعداد نمونه یا چه مقدار از محصول باید به آزمایشگاه ارسال شود.

مقدار نمونه مورد نیاز برای آزمون سمیت سلولی به نوع محصول، ابعاد، ضخامت، وزن، سطح تماس، روش انجام آزمون و نحوه آماده سازی عصاره بستگی دارد. بنابراین نمی توان برای تمام تجهیزات پزشکی یک مقدار یا تعداد ثابت نمونه تعیین کرد.

این آزمون معمولا بر اساس استاندارد ISO 10993-5 و با رعایت الزامات آماده سازی نمونه در ISO 10993-12 انجام می شود.

چه عواملی مقدار نمونه مورد نیاز برای تست سمیت سلولی را تعیین می کنند؟

نوع و شکل فیزیکی محصول

اولین عامل، شکل و ساختار محصول پزشکی است. روش آماده سازی نمونه برای محصولات مختلف یکسان نیست.

برای مثال:

  • برای گاز پزشکی، پانسمان و محصولات ورقه ای، سطح نمونه و ضخامت آن اهمیت دارد.

  • برای کاتتر، لوله و محصولات پلیمری، طول، قطر، ضخامت و سطح قابل استخراج مورد توجه قرار می گیرد.

  • برای محصولات فلزی و ایمپلنت ها، وزن، ابعاد و سطح در دسترس برای استخراج اهمیت دارد.

  • برای محلول های پزشکی و محصولات مایع، حجم نمونه مورد نیاز برای تهیه عصاره و انجام آزمون تعیین کننده است.

  • برای چسب های پزشکی و مواد ژل مانند، نحوه آماده سازی و نسبت استخراج باید متناسب با ماهیت ماده انتخاب شود.

روش انجام آزمون سمیت سلولی

بر اساس ISO 10993-5 سه روش اصلی برای ارزیابی سمیت سلولی وجود دارد:

روش استخراج (Extract Test)

در این روش، نمونه محصول پزشکی تحت شرایط مشخص با یک محیط استخراج مناسب تماس داده می شود. سپس عصاره حاصل برای بررسی اثرات احتمالی سمی روی سلول های کشت شده استفاده می شود.

در این روش، مقدار نمونه مورد نیاز بر اساس نسبت سطح یا وزن نمونه به حجم محیط استخراج تعیین می شود.

روش تماس مستقیم (Direct Contact Test)

در این روش، نمونه محصول به صورت مستقیم روی لایه سلولی قرار می گیرد و اثر آن بر سلول ها بررسی می شود.

در این روش، ابعاد و سطح نمونه باید به گونه ای باشد که تماس مناسب با سلول ها برقرار شود و بتوان اثرات احتمالی سمیت سلولی را ارزیابی کرد.

روش تماس غیر مستقیم (Indirect Contact Test)

در این روش، نمونه بدون تماس مستقیم با سلول ها، از طریق یک واسطه مناسب مانند لایه انتشار یا سیستم جداساز با سلول ها برهم کنش پیدا می کند.

در این روش نیز ابعاد و مقدار نمونه باید متناسب با طراحی آزمون و شرایط تماس انتخاب شود.

انتخاب روش مناسب به ماهیت محصول، نحوه استفاده و ویژگی های مواد سازنده آن بستگی دارد.

استانداردهای تعیین مقدار نمونه برای تست سمیت سلولی

دو استاندارد اصلی در تعیین مقدار نمونه و نحوه انجام آزمون نقش دارند:

استاندارد ISO 10993-5

این استاندارد با عنوان Biological evaluation of medical devices – Part 5: Tests for in vitro cytotoxicity روش های ارزیابی سمیت سلولی تجهیزات پزشکی را مشخص می کند.

این استاندارد شامل موارد زیر است:

  • آماده سازی نمونه و عصاره برای آزمون

  • استفاده از روش استخراج، تماس مستقیم و تماس غیر مستقیم

  • انتخاب رده سلولی مناسب

  • تعداد تکرارهای آزمون

  • ارزیابی اثرات سمیت سلولی

  • تفسیر و گزارش نتایج

ویرایش معتبر این استاندارد ISO 10993-5:2009 است که در سال 2022 مجددا تایید شده و همچنان نسخه جاری محسوب می شود.

 

استاندارد ISO 10993-12

این استاندارد با عنوان Biological evaluation of medical devices – Part 12: Sample preparation and reference materials الزامات مربوط به انتخاب، آماده سازی و استخراج نمونه را مشخص می کند.

موضوعات مهم آن عبارت اند از:

  • انتخاب نمونه نماینده از محصول نهایی

  • تعیین ابعاد و مقدار نمونه

  • تعیین نسبت نمونه به حجم محیط استخراج

  • شرایط آماده سازی عصاره

  • انتخاب مواد مرجع و کنترل های آزمایش

نسخه جاری این استاندارد ISO 10993-12:2021 به همراه اصلاحیه ISO 10993-12:2021/Amd 1:2025 است. این نسخه در سال 2026 نیز مجددا تایید شده است.

 

آیا باید نمونه محصول استریل نهایی به آزمایشگاه ارسال شود؟

در حالت معمول، نمونه مورد آزمون باید نماینده محصولی باشد که قرار است در شرایط واقعی استفاده در اختیار مصرف کننده قرار بگیرد.

بنابراین، اگر محصول به صورت استریل عرضه می شود، باید اثر فرایند استریلیزاسیون نیز در ارزیابی زیستی در نظر گرفته شود. در بسیاری از موارد، ارسال محصول نهایی استریل شده برای انجام آزمون مناسب است.

همچنین اگر محصول دارای بسته بندی اختصاصی، پوشش سطحی، چسب یا مواد افزودنی باشد، باید تاثیر این اجزا در انتخاب نمونه مورد بررسی قرار گیرد.

برای تست سمیت سلولی چند عدد نمونه باید ارسال کنیم؟

برای اعلام تعداد دقیق نمونه، ابتدا باید اطلاعات محصول بررسی شود. برای مثال، تعداد مورد نیاز از یک پانسمان پزشکی با یک کاتتر یا یک ایمپلنت فلزی متفاوت است.

توصیه عملی برای تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی:

  • در صورت امکان، چند نمونه کامل از محصول نهایی را برای بررسی اولیه و تعیین مقدار مورد نیاز ارسال کنید.

  • مشخصات ابعادی، وزن و جنس مواد سازنده محصول را ارائه دهید.

  • وضعیت استریل یا غیر استریل بودن محصول را مشخص کنید.

  • اگر محصول دارای چند جزء یا ماده اولیه متفاوت است، اطلاعات تمام اجزا را ارائه دهید.

  • در صورت وجود، گزارش آزمون های قبلی و اطلاعات مربوط به فرایند تولید و استریلیزاسیون را ارسال کنید.

توجه داشته باشید که تعداد نهایی نمونه باید پیش از شروع آزمون و بر اساس محاسبه مقدار مورد نیاز برای استخراج، تکرارهای آزمایش و کنترل های لازم توسط آزمایشگاه تعیین شود.

تعیین مقدار نمونه مورد نیاز در آزمایشگاه سنجش ساناژن

در آزمایشگاه سنجش ساناژن، مقدار نمونه مورد نیاز برای انجام آزمون سمیت سلولی بر اساس نوع محصول، ابعاد، جنس مواد سازنده و روش انتخابی آزمون بررسی می شود.

آزمون سمیت سلولی با استفاده از روش های آزمایشگاهی مانند MTT و NRU و بر اساس الزامات استاندارد ISO 10993-5 انجام می شود.

برای جلوگیری از ارسال نمونه اضافی یا ناکافی، پیشنهاد می شود تولیدکنندگان پیش از ارسال محصولات خود، مشخصات فنی و تصاویر محصول را برای کارشناسان آزمایشگاه ارسال کنند تا مقدار نمونه مورد نیاز مشخص شود.

برای دریافت راهنمایی درباره تعداد نمونه مورد نیاز و انجام تست سمیت سلولی، با کارشناسان سنجش ساناژن تماس بگیرید.

نتیجه برای تولیدکنندگان: مقدار نمونه مورد نیاز برای تست سمیت سلولی یک عدد ثابت نیست. این مقدار باید بر اساس ISO 10993-12 و متناسب با روش آزمون و ویژگی های محصول محاسبه شود. ارسال نمونه بدون هماهنگی قبلی ممکن است باعث ناکافی بودن مواد برای انجام آزمون یا نیاز به ارسال مجدد نمونه شود.

منابع رسمی:

مشاوره و ثبت درخواست آزمون

جهت مشاوره انتخاب آزمون های مورد نیاز محصول و دریافت اطلاعات درباره نحوه ارسال نمونه، با کارشناسان سنجش ساناژن تماس بگیرید.

روش‌های ارتباط با ما:

📱 پیام‌رسان بله: 989900100182+
📞 تماس تلفنی: 982191010809+
📧 ایمیل: ssanagene@gmail.com