مدت زمان انجام تست های زیست سازگاری تجهیزات پزشکی چقدر است؟

مدت زمان انجام آزمون های زیست سازگاری تجهیزات پزشکی به نوع آزمون، روش آزمایش، جنس و ساختار محصول، نحوه آماده سازی نمونه، مدت تماس محصول با بدن و تعداد آزمون های مورد نیاز بستگی دارد.

برخی آزمون های زیست سازگاری مانند سمیت سلولی در مدت کوتاهی قابل انجام هستند، اما آزمون هایی مانند حساسیت زایی، سمیت سیستمیک، کاشت و بررسی سمیت مزمن ممکن است چندین هفته تا چندین ماه زمان نیاز داشته باشند.

نکته مهم: استانداردهای ISO 10993 روش انجام آزمون ها، الزامات فنی و اصول ارزیابی زیستی را مشخص می کنند، اما برای تحویل گزارش نهایی یک زمان ثابت و یکسان برای تمام آزمایشگاه ها تعیین نکرده اند. بنابراین زمان های اعلام شده توسط آزمایشگاه ها معمولا برآورد اجرایی بر اساس روش آزمون و امکانات آزمایشگاهی هستند.

مدت زمان انجام آزمون های مختلف زیست سازگاری

آزمون سمیت سلولی (Cytotoxicity)

این آزمون با هدف بررسی اثر مواد و عصاره محصول پزشکی بر زنده مانی و فعالیت سلول ها انجام می شود.

روش های متداول شامل MTT، NRU و روش های ارزیابی مشابه هستند.

استاندارد مرجع این آزمون ISO 10993-5 است. در صورت آماده بودن نمونه و شرایط کشت سلولی، انجام آزمون و تهیه گزارش معمولا حدود 1 تا 2 هفته زمان می برد.

 

آزمون تحریک پوستی (Irritation)

این آزمون برای بررسی احتمال ایجاد تحریک در پوست یا بافت های مخاطی در اثر تماس با محصول یا عصاره آن انجام می شود.

استاندارد مرجع این آزمون ISO 10993-23 است. بسته به روش انتخابی، آماده سازی نمونه و استفاده از روش برون تنی یا درون تنی، مدت زمان انجام آن متفاوت است. به طور تقریبی 2 تا 4 هفته برای انجام و گزارش آزمون در نظر گرفته می شود.

 

آزمون حساسیت زایی (Sensitization)

هدف از این آزمون بررسی احتمال ایجاد پاسخ حساسیتی و واکنش ایمنی در اثر تماس با مواد تشکیل دهنده تجهیز پزشکی است.

استاندارد مرجع این آزمون ISO 10993-10 است.

روش های مختلفی برای ارزیابی حساسیت زایی وجود دارد و انتخاب روش به ماهیت محصول و الزامات ارزیابی زیستی بستگی دارد. در روش های متداول درون تنی، به دلیل مراحل آماده سازی، القا، چالش و ارزیابی واکنش، زمان بیشتری مورد نیاز است.

مدت زمان تقریبی انجام و گزارش این آزمون می تواند حدود 6 تا 8 هفته باشد.

 

آزمون سمیت سیستمیک حاد (Acute Systemic Toxicity)

این آزمون با هدف بررسی احتمال بروز اثرات سمی عمومی در بدن پس از مواجهه با عصاره یا مواد آزادشده از تجهیز پزشکی انجام می شود.

استاندارد مرجع آن ISO 10993-11 است.

در این آزمون، آماده سازی نمونه، تهیه عصاره، تجویز، پایش حیوانات و ارزیابی نتایج انجام می شود. مدت زمان تقریبی اجرای مطالعه و گزارش آن ممکن است حدود 8 تا 10 هفته باشد.

 

آزمون سمیت سیستمیک تحت حاد و تحت مزمن (Subacute and Subchronic Toxicity)

این آزمون ها برای بررسی اثرات سمی ناشی از مواجهه تکراری یا طولانی تر با مواد آزادشده از تجهیز پزشکی استفاده می شوند.

استاندارد مرجع این آزمون ها ISO 10993-11 است.

مدت زمان این مطالعات به دوره مواجهه، طراحی مطالعه، تعداد گروه ها، دوره پایش و ارزیابی های آزمایشگاهی بستگی دارد. به همین دلیل، انجام آن ها ممکن است چندین ماه زمان ببرد.

 

آزمون ژنوتوکسیسیته (Genotoxicity)

هدف از این آزمون بررسی توانایی مواد تشکیل دهنده یا مواد آزادشده از تجهیز پزشکی در ایجاد آسیب به ماده ژنتیکی سلول ها است.

استاندارد مرجع ISO 10993-3 است.

روش های مختلفی مانند آزمون Ames، آزمون Comet، آزمون ناهنجاری های کروموزومی و آزمون میکرونوکلئوس، با توجه به هدف ارزیابی و برنامه آزمون انتخاب می شوند.

مدت زمان تقریبی انجام برخی آزمون های ژنوتوکسیسیته و تهیه گزارش می تواند حدود 2 تا 4 هفته باشد. البته انجام یک مجموعه کامل از آزمون های ژنوتوکسیسیته ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشد.

 

آزمون سازگاری خونی (Hemocompatibility)

این آزمون برای بررسی اثرات نامطلوب تجهیز پزشکی بر خون انجام می شود و بسته به نوع تماس محصول با خون، ارزیابی هایی مانند همولیز، انعقاد، پلاکت ها و سایر شاخص های مرتبط ممکن است مورد نیاز باشند.

استاندارد مرجع این ارزیابی ISO 10993-4 است.

مدت زمان تقریبی انجام مجموعه آزمون های مرتبط و تهیه گزارش، بسته به تعداد آزمون ها، حدود 6 تا 8 هفته برآورد می شود.

 

آزمون کاشت (Implantation)

این آزمون برای بررسی اثرات موضعی مواد و تجهیزات پزشکی پس از قرارگیری در بافت بدن انجام می شود.

استاندارد مرجع آن ISO 10993-6 است.

مدت زمان انجام این آزمون به نوع ماده، محل کاشت، مدل حیوانی، دوره ارزیابی و زمان مورد نیاز برای بررسی بافت شناسی بستگی دارد. در برخی مطالعات، تکمیل آزمون ممکن است چندین ماه طول بکشد.

 

شناسایی و ارزیابی مواد شیمیایی (Chemical Characterization)

در این ارزیابی، ترکیبات شیمیایی مواد سازنده تجهیز پزشکی و مواد قابل استخراج یا آزادشونده از آن بررسی می شوند.

استانداردهای مرجع شامل ISO 10993-18 و ISO 10993-17 هستند.

این ارزیابی می تواند شامل استخراج نمونه، شناسایی ترکیبات، آنالیز دستگاهی و ارزیابی سم شناسی مواد شناسایی شده باشد. مدت زمان تقریبی آن حدود 3 تا 6 هفته است، اما در محصولات پیچیده ممکن است بیشتر طول بکشد.

 

چه عواملی باعث افزایش مدت زمان انجام تست های زیست سازگاری می شوند؟

عوامل مختلفی می توانند زمان تحویل نتایج را افزایش دهند:

  • تعداد آزمون ها: انجام چندین آزمون به صورت همزمان یا متوالی بر زمان نهایی پروژه تاثیر دارد.

  • نوع محصول: محصولات کاشتنی، تجهیزات در تماس با خون و محصولات دارای مواد قابل تخریب معمولا به ارزیابی های گسترده تری نیاز دارند.

  • آماده سازی نمونه: برخی محصولات برای تهیه عصاره، استخراج یا آماده سازی به زمان بیشتری نیاز دارند.

  • نوع روش آزمون: روش های برون تنی و درون تنی از نظر مراحل اجرایی و زمان مورد نیاز متفاوت هستند.

  • نیاز به آزمون های تکمیلی: در صورت مشاهده نتایج غیرمنتظره یا نیاز به بررسی ترکیبات شیمیایی، ممکن است آزمون های تکمیلی انجام شوند.

  • تهیه گزارش نهایی: بررسی داده ها، کنترل کیفیت نتایج، تفسیر علمی و تهیه گزارش فنی نیز بخشی از زمان پروژه است.

     

آزمون های زیست سازگاری بر اساس چه استانداردهایی انجام می شوند؟

مهم ترین استانداردهای خانواده ISO 10993 که در تعیین روش و الزامات آزمون های زیست سازگاری کاربرد دارند عبارت اند از:

  • ISO 10993-1: اصول کلی ارزیابی زیستی و مدیریت ریسک زیستی تجهیزات پزشکی.

  • ISO 10993-3: آزمون های ژنوتوکسیسیته، سرطان زایی و سمیت تولیدمثلی.

  • ISO 10993-4: ارزیابی سازگاری خونی.

  • ISO 10993-5: آزمون های سمیت سلولی برون تنی.

  • ISO 10993-6: ارزیابی اثرات موضعی پس از کاشت.

  • ISO 10993-10: آزمون های حساسیت زایی پوستی.

  • ISO 10993-11: آزمون های سمیت سیستمیک.

  • ISO 10993-12: آماده سازی نمونه و مواد مرجع.

  • ISO 10993-17: ارزیابی ریسک سم شناسی مواد تشکیل دهنده تجهیزات پزشکی.

  • ISO 10993-18: شناسایی و مشخصه یابی شیمیایی مواد.

  • ISO 10993-23: آزمون های تحریک.

نکته استانداردی مهم این است که ISO 10993-1:2025 در نوامبر 2025 به عنوان ویرایش ششم منتشر شده و جایگزین ویرایش 2018 شده است. همچنین ISO 10993-23:2021 دارای اصلاحیه سال 2025 است. بنابراین هنگام تدوین برنامه آزمون باید آخرین ویرایش و اصلاحیه های منتشرشده و همچنین نسخه مورد پذیرش مرجع رگولاتوری بررسی شوند.

برای تعیین آزمون ها نیز نباید صرفا یک فهرست ثابت از آزمون ها را برای تمام محصولات در نظر گرفت. بر اساس رویکرد ISO 10993-1، ابتدا باید اطلاعات موجود و ریسک های زیستی محصول ارزیابی شوند و سپس آزمون های تکمیلی مورد نیاز مشخص شوند.

 

مدت زمان کلی دریافت نتایج زیست سازگاری چقدر است؟

اگر محصول به آزمون های محدودی مانند سمیت سلولی، تحریک و حساسیت زایی نیاز داشته باشد، ممکن است تکمیل مجموعه ارزیابی در حدود چند هفته تا دو ماه امکان پذیر باشد.

اما اگر محصول به آزمون های سمیت سیستمیک، ژنوتوکسیسیته، کاشت، بررسی تخریب یا مشخصه یابی شیمیایی گسترده نیاز داشته باشد، مدت زمان پروژه می تواند به چندین ماه افزایش پیدا کند.

این زمان ها برآورد اجرایی هستند و تضمین زمانی استاندارد محسوب نمی شوند. به عنوان نمونه، راهنمای زمان بندی منتشرشده توسط Emergo by UL نیز تفاوت قابل توجه زمان آزمون های مختلف را نشان می دهد.

 

مدت زمان انجام آزمون های زیست سازگاری در آزمایشگاه سنجش ساناژن

آزمایشگاه سنجش ساناژن با ارائه خدمات آزمون های زیست سازگاری و سمیت تجهیزات پزشکی، امکان ارزیابی محصولات بر اساس روش های مرتبط با استانداردهای ISO 10993 را فراهم می کند.

برای اعلام زمان دقیق انجام آزمون ها، ابتدا مشخصات محصول، جنس مواد اولیه، نوع تماس با بدن و آزمون های مورد نیاز بررسی می شوند. سپس برنامه انجام آزمون و زمان تقریبی تحویل نتایج به تولیدکننده اعلام خواهد شد.

اگر تولیدکننده تجهیزات پزشکی هستید و برای دریافت مجوز محصول به آزمون های زیست سازگاری نیاز دارید، می توانید مشخصات محصول خود را برای کارشناسان سنجش ساناژن ارسال کنید تا آزمون های ضروری و مدت زمان تقریبی انجام آن ها مشخص شود.

مشاوره و ثبت درخواست آزمون

جهت مشاوره انتخاب آزمون های مورد نیاز محصول و دریافت اطلاعات درباره نحوه ارسال نمونه، با کارشناسان سنجش ساناژن تماس بگیرید.

روش‌های ارتباط با ما:

📱 پیام‌رسان بله: 989900100182+
📞 تماس تلفنی: 982191010809+
📧 ایمیل: ssanagene@gmail.com