آزمون های زیست سازگاری چسب بافتی جراحی (Surgical Tissue Adhesive)

الزامات ارزیابی ایمنی برای تولیدکنندگان ملزومات پزشکی

مقدمه

چسب بافتی جراحی یکی از محصولات پزشکی مورد استفاده برای نزدیک کردن لبه های زخم، بستن برش های جراحی و در برخی کاربردها اتصال یا تثبیت بافت های بدن است. این محصولات با هدف ایجاد اتصال میان سطوح بافتی طراحی می شوند و می توانند در بعضی شرایط به عنوان جایگزین یا مکمل بخیه و منگنه جراحی مورد استفاده قرار گیرند.

ارزیابی زیست سازگاری این محصول به دلیل تماس مستقیم با بافت آسیب دیده، احتمال تماس با خون و حضور مواد شیمیایی فعال یا محصولات حاصل از پلیمریزاسیون و تخریب اهمیت ویژه ای دارد. ایمنی چسب بافتی فقط به ماده اولیه آن وابسته نیست؛ بلکه ترکیب نهایی، میزان پلیمریزاسیون، مواد باقی مانده پس از پخت، محصولات تخریب و مدت تماس با بافت نیز باید بررسی شوند.

یک نکته اساسی در ارزیابی این محصول، تفاوت میان چسب های موضعی برای بستن پوست و چسب هایی است که در داخل بدن برای اتصال بافت ها یا اندام ها استفاده می شوند. این دو گروه از نظر محل تماس، مدت مواجهه و نوع خطرات زیستی یکسان نیستند و نباید یک برنامه آزمون ثابت برای همه آن ها در نظر گرفت.

چسب بافتی جراحی چیست و چه کاربردی در پزشکی دارد؟

چسب بافتی جراحی ماده یا سامانه ای است که برای ایجاد اتصال میان سطوح بافتی یا نزدیک نگه داشتن لبه های زخم طراحی شده است. این محصول پس از قرار گرفتن در محل مورد نظر، از طریق سازوکارهای شیمیایی یا فیزیکی، اتصال ایجاد می کند و ممکن است پس از مدتی در بدن باقی بماند، تخریب شود یا از سطح پوست جدا شود.

از نظر ترکیب و سازوکار عملکرد، چسب های بافتی می توانند شامل گروه های زیر باشند:

چسب های مبتنی بر سیانوآکریلات (Cyanoacrylate Adhesives)

این گروه از چسب ها معمولا برای بستن زخم های سطحی و نزدیک کردن لبه های پوست استفاده می شوند. مونومر سیانوآکریلات در حضور رطوبت سطح بافت پلیمریزه می شود و لایه ای از پلیمر ایجاد می کند که لبه های زخم را در کنار یکدیگر نگه می دارد.

نوع مونومر، ساختار زنجیره شیمیایی و خلوص ماده اولیه می توانند بر سرعت پلیمریزاسیون، استحکام اتصال، انعطاف پذیری و رفتار زیستی محصول اثر بگذارند. در ارزیابی این محصولات باید به مونومر باقی مانده، مواد آغازگر یا پایدارکننده، ناخالصی ها و محصولات حاصل از تخریب پلیمر توجه شود.

چسب های مبتنی بر پروتئین و سامانه های زیستی

برخی چسب های جراحی بر پایه پروتئین هایی مانند فیبرین طراحی می شوند. این محصولات با تقلید از بخشی از فرایند طبیعی انعقاد خون، اتصال بافتی ایجاد می کنند و ممکن است از اجزای زیستی مانند فیبرینوژن و ترومبین تشکیل شده باشند.

در این گروه، علاوه بر زیست سازگاری، کنترل کیفیت مواد اولیه زیستی، خلوص، احتمال وجود عوامل ناخواسته زیستی و ویژگی های عملکردی محصول اهمیت دارد.

چسب های پلیمری و هیدروژلی

برخی محصولات از پلیمرهای مصنوعی یا زیست تخریب پذیر ساخته می شوند و برای کاربردهای داخلی یا خارجی طراحی شده اند. این مواد ممکن است پس از قرارگیری در محل مورد نظر پلیمریزه یا ژل شوند و برای مدت مشخصی در تماس با بافت باقی بمانند.

در این گروه، ترکیبات آزاد شده، محصولات تخریب، سرعت جذب یا تجزیه و واکنش موضعی بافت از موضوعات مهم ارزیابی ایمنی هستند.

کاربردهای پزشکی چسب بافتی

  • بستن زخم های سطحی و برش های جراحی

  • نزدیک نگه داشتن لبه های پوست پس از جراحی

  • تثبیت یا اتصال بافت ها در برخی جراحی های تخصصی

  • کنترل نشت مایعات یا خون در کاربردهای مشخص

  • استفاده به عنوان مکمل بخیه یا سایر روش های بستن زخم

  • اتصال بافت ها یا ساختارهای داخلی بدن در محصولات دارای کاربرد تخصصی

تولیدکننده باید کاربرد دقیق محصول، محل استفاده، نوع بافت در تماس، مدت باقی ماندن محصول و اینکه آیا چسب در بدن جذب یا تخریب می شود را به روشنی در مشخصات فنی محصول تعیین کند.

چرا بررسی زیست سازگاری چسب بافتی جراحی اهمیت دارد؟

چسب بافتی جراحی مستقیما با بافت های بدن تماس پیدا می کند و در برخی کاربردها در مجاورت خون، بافت آسیب دیده یا فضای داخلی بدن قرار می گیرد. بنابراین مواد تشکیل دهنده آن نباید موجب آسیب زیستی غیر قابل قبول شوند.

مهم ترین خطرات زیستی قابل بررسی عبارت اند از:

  • سمیت سلولی: مواد آزاد شده از چسب یا مونومرهای باقی مانده ممکن است موجب کاهش بقا یا اختلال عملکرد سلول های اطراف محل کاربرد شوند.

  • تحریک موضعی: تماس محصول یا مواد آزاد شده از آن با بافت می تواند موجب التهاب یا واکنش موضعی شود.

  • حساسیت زایی: بعضی ترکیبات شیمیایی ممکن است واکنش حساسیتی ایجاد کنند.

  • سمیت سیستمیک: مواد قابل استخراج یا محصولات تخریب ممکن است جذب بدن شوند و اثرات نامطلوب سیستمیک ایجاد کنند.

  • ژنوتوکسیسیته: برخی ترکیبات یا محصولات تخریب ممکن است دارای پتانسیل آسیب به ماده ژنتیکی باشند.

  • واکنش موضعی بافت: در چسب هایی که در داخل بدن باقی می مانند، واکنش بافتی، التهاب، فیبروز و نحوه تخریب یا جذب ماده اهمیت دارد.

  • خطرات ناشی از محصولات تخریب: در چسب های قابل جذب یا تخریب پذیر، ترکیبات حاصل از تجزیه باید از نظر سمیت و میزان مواجهه ارزیابی شوند.

ارزیابی محصول باید روی شکل نهایی و آماده مصرف آن انجام شود؛ زیرا فرایند اختلاط، پلیمریزاسیون، استریل سازی، بسته بندی و نگهداری می توانند بر ترکیب شیمیایی و ایمنی زیستی محصول اثر بگذارند.

چسب بافتی جراحیدر چه دسته ای از لوازم پزشکی قرار می گیرد؟

چسب بافتی جراحی در گروه محصولات پزشکی مورد استفاده برای بستن زخم، اتصال بافت و ترمیم جراحی قرار می گیرد. با این حال، طبقه بندی دقیق آن از نظر ارزیابی زیستی به محل تماس و نحوه استفاده بستگی دارد.

از نظر نوع تماس با بدن، دو حالت اصلی وجود دارد:

چسب های مورد استفاده روی سطح زخم و پوست آسیب دیده

این گروه برای نزدیک کردن لبه های زخم یا برش جراحی از خارج بدن استفاده می شوند. چسب با سطح آسیب دیده پوست و گاهی خون تماس دارد و پس از پلیمریزاسیون، لایه ای از ماده روی محل زخم تشکیل می دهد.

در ارزیابی این محصولات باید آن ها را در گروه تجهیزات دارای تماس با سطح آسیب دیده یا مختل شده بدن (Breached or Compromised Surface) بررسی کرد. مدت تماس نیز باید بر اساس مدت واقعی حضور چسب یا مواد آزاد شده از آن در محل کاربرد تعیین شود.

چسب های مورد استفاده در داخل بدن

این محصولات برای اتصال بافت ها، تثبیت ساختارهای داخلی، بستن نشت یا کاربردهای جراحی تخصصی استفاده می شوند. بسته به کاربرد، ممکن است با بافت نرم، استخوان، خون یا اندام های خاص تماس داشته باشند.

اگر ماده پس از جراحی در بدن باقی بماند، نحوه باقی ماندن، جذب یا تخریب آن اهمیت زیادی دارد. در این شرایط، ارزیابی باید آثار موضعی بافتی و در صورت لزوم آثار سیستمیک ناشی از مواد آزاد شده را نیز در بر بگیرد.

بنابراین عنوان کلی چسب بافتی جراحی برای تعیین یک گروه تماس و یک برنامه آزمون کافی نیست. تولیدکننده باید مشخص کند محصول صرفا برای بستن پوست طراحی شده است یا برای کاربرد داخلی و تماس مستقیم با بافت های بدن نیز استفاده می شود.

طبقه بندی چسب بافتی جراحی بر اساس استاندارد ISO 10993-1

استاندارد ISO 10993-1 چارچوب ارزیابی زیستی تجهیزات پزشکی را بر اساس نوع تماس با بدن، مدت تماس و خطرات زیستی مرتبط با محصول مشخص می کند. در مورد چسب بافتی جراحی، طبقه بندی باید با توجه به شکل نهایی محصول و کاربرد تعریف شده توسط تولیدکننده انجام شود.

مهم ترین عوامل مؤثر در این طبقه بندی عبارت اند از:

  • محل استفاده از چسب: پوست آسیب دیده، بافت نرم، استخوان یا اندام داخلی

  • نوع تماس: تماس مستقیم با بافت، تماس با خون یا تماس غیرمستقیم

  • مدت تماس: محدود، طولانی مدت یا دائمی

  • باقی ماندن یا جدا شدن محصول پس از انجام عملکرد

  • جذب یا تخریب ماده در بدن

  • احتمال آزاد شدن مونومرها، افزودنی ها و محصولات تخریب

طبقه بندی چسب های موضعی برای بستن زخم

چسب هایی که فقط برای نزدیک کردن لبه های پوست و بستن برش های سطحی استفاده می شوند، با سطح آسیب دیده بدن تماس دارند. در این محصولات باید مدت تماس واقعی و میزان باقی ماندن ماده روی زخم مشخص شود.

طبقه بندی چسب های داخلی و قابل جذب

چسب هایی که در داخل بدن استفاده می شوند و پس از جراحی باقی می مانند، از نظر نوع تماس و مدت مواجهه باید متناسب با کاربردشان ارزیابی شوند. اگر محصول در تماس با بافت باقی بماند یا به تدریج تخریب شود، بررسی واکنش موضعی بافت و محصولات تخریب اهمیت ویژه ای پیدا می کند.

برای تعیین برنامه آزمون، نباید صرفا به نام تجاری یا عنوان محصول اکتفا کرد. اطلاعاتی مانند ترکیب شیمیایی، محل مصرف، مدت حضور در بدن و وضعیت نهایی پلیمر پس از پلیمریزاسیون باید در پرونده ارزیابی زیستی مستند شود.

چه آزمون های زیست سازگاری برای چسب بافتی جراحی الزامی است؟

انتخاب آزمون های زیست سازگاری چسب بافتی جراحی باید بر اساس ارزیابی ریسک زیستی انجام شود. آزمون های زیر از مهم ترین مواردی هستند که بسته به نوع چسب، محل کاربرد و مدت تماس باید بررسی شوند.

آزمون سمیت سلولی (Cytotoxicity)

آزمون سمیت سلولی برای بررسی اثر مواد آزاد شده از چسب بر سلول های زنده انجام می شود. در این آزمون مشخص می شود که آیا عصاره تهیه شده از محصول یا مواد قابل آزاد شدن از آن می توانند موجب کاهش بقای سلولی یا آسیب سلول ها شوند یا خیر.

برای چسب بافتی جراحی، این آزمون اهمیت زیادی دارد؛ زیرا مونومرهای باقی مانده، افزودنی ها، مواد پایدارکننده و محصولات تخریب ممکن است بر سلول های اطراف محل کاربرد اثر بگذارند.

آزمون سمیت سلولی معمولا بر اساس استاندارد ISO 10993-5 انجام می شود و آماده سازی عصاره باید با توجه به ماهیت محصول، نحوه استفاده و شرایط تماس انتخاب شود.

نکته کاربردی برای تولیدکننده: اگر چسب پیش از تماس با بافت پلیمریزه می شود، ارزیابی فقط ماده اولیه مایع کافی نیست. وضعیت محصول پس از پلیمریزاسیون و مواد آزاد شده از محصول نهایی نیز باید در طراحی ارزیابی در نظر گرفته شود.

آزمون حساسیت زایی (Sensitization)

این آزمون برای بررسی احتمال ایجاد واکنش حساسیتی در اثر تماس محصول یا ترکیبات آزاد شده از آن با بدن انجام می شود.

در چسب های جراحی، برخی مونومرها، افزودنی ها و مواد شیمیایی مورد استفاده در فرمولاسیون ممکن است از نظر ایجاد حساسیت پوستی یا واکنش های ایمنی موضعی اهمیت داشته باشند.

ارزیابی حساسیت زایی بر اساس استاندارد ISO 10993-10 انجام می شود. انتخاب روش آزمون باید با توجه به ویژگی های شیمیایی محصول و اطلاعات موجود درباره ترکیبات آن صورت گیرد.

آزمون تحریک یا واکنش موضعی (Irritation)

این آزمون برای بررسی احتمال ایجاد تحریک یا واکنش نامطلوب در محل تماس محصول با بدن انجام می شود.

در چسب های مورد استفاده برای بستن زخم، تماس مستقیم با پوست آسیب دیده و بافت اطراف می تواند اهمیت داشته باشد. همچنین در چسب های داخلی، واکنش موضعی بافت نسبت به ماده و ترکیبات آزاد شده باید متناسب با محل کاربرد بررسی شود.

استاندارد ISO 10993-23 برای ارزیابی تحریک در نظر گرفته می شود. انتخاب مدل و روش آزمون باید با توجه به محل تماس و ماهیت محصول انجام شود.

آزمون سمیت سیستمیک (Systemic Toxicity)

در صورتی که ترکیبات چسب یا محصولات تخریب آن قابلیت جذب از محل کاربرد و ورود به گردش خون را داشته باشند، بررسی احتمال ایجاد سمیت سیستمیک ضروری است.

این موضوع به ویژه برای چسب هایی اهمیت دارد که در داخل بدن استفاده می شوند، سطح تماس قابل توجهی دارند یا برای مدت طولانی در بدن باقی می مانند.

ارزیابی سمیت سیستمیک می تواند شامل بررسی اثرات حاد یا در صورت وجود توجیه علمی، اثرات ناشی از مواجهه طولانی تر باشد. استاندارد ISO 10993-11 مرجع اصلی ارزیابی سمیت سیستمیک است.

نوع و مدت آزمون سمیت سیستمیک باید بر اساس میزان مواجهه بیمار با ترکیبات محصول تعیین شود؛ انجام تمام انواع آزمون های سیستمیک برای همه چسب های جراحی ضرورت یکسان ندارد.

آزمون ژنوتوکسیسیته (Genotoxicity)

ژنوتوکسیسیته به توانایی یک ماده برای ایجاد آسیب به DNA یا ساختارهای ژنتیکی سلول گفته می شود.

در چسب های جراحی، این ارزیابی به ویژه زمانی اهمیت پیدا می کند که ترکیبات جدید، ناخالصی های شیمیایی، مونومرهای باقی مانده یا محصولات تخریب دارای نگرانی سم شناسی باشند.

استاندارد ISO 10993-3 چارچوب ارزیابی ژنوتوکسیسیته را مشخص می کند. نیاز به انجام آزمون های ژنوتوکسیسیته باید با توجه به نتایج شناسایی شیمیایی، اطلاعات سم شناسی مواد تشکیل دهنده و میزان مواجهه بیمار تعیین شود.

ارزیابی واکنش موضعی بافت پس از تماس یا کاشت (Local Effects after Tissue Contact)

برای چسب هایی که در داخل بدن استفاده می شوند یا پس از انجام جراحی در تماس با بافت باقی می مانند، بررسی واکنش موضعی بافت اهمیت ویژه ای دارد.

در این ارزیابی، پاسخ بافت به محصول، شدت و تداوم التهاب، تشکیل بافت فیبروزی، نحوه جذب یا تخریب ماده و تغییرات بافتی اطراف محل کاربرد بررسی می شود.

استاندارد ISO 10993-6 برای ارزیابی اثرات موضعی پس از کاشت یا تماس با بافت کاربرد دارد. طراحی مطالعه باید متناسب با محل استفاده، مدت باقی ماندن محصول و شکل نهایی ماده پس از پلیمریزاسیون باشد.

این ارزیابی برای همه چسب های موضعی که صرفا روی سطح پوست آسیب دیده استفاده می شوند به یک شکل قابل تعمیم نیست؛ اما برای چسب های داخلی و باقی مانده در بدن می تواند اهمیت اساسی داشته باشد.

شناسایی و ارزیابی شیمیایی مواد تشکیل دهنده (Chemical Characterization)

در چسب های بافتی، شناسایی شیمیایی از مراحل مهم ارزیابی زیستی است؛ زیرا بخشی از خطرات احتمالی ممکن است ناشی از مواد اولیه، ناخالصی ها، افزودنی ها یا ترکیباتی باشد که طی پلیمریزاسیون و تخریب آزاد می شوند.

بر اساس استاندارد ISO 10993-18، ارزیابی شیمیایی می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • شناسایی مواد اولیه و ترکیبات سازنده محصول

  • بررسی مونومرهای باقی مانده پس از پلیمریزاسیون

  • شناسایی مواد آغازگر و پایدارکننده

  • بررسی ناخالصی های مواد اولیه

  • شناسایی مواد ناشی از فرایند تولید

  • بررسی مواد قابل استخراج و مواد قابل آزاد شدن در شرایط استفاده

  • شناسایی و اندازه گیری محصولات تخریب در صورت کاربرد

روش های تحلیلی مانند کروماتوگرافی گازی، کروماتوگرافی مایع و طیف سنجی جرمی می توانند بر اساس ویژگی مواد و اهداف مطالعه مورد استفاده قرار گیرند.

در چسب های سیانوآکریلاتی، بررسی مونومر باقی مانده و محصولات حاصل از هیدرولیز پلیمر اهمیت ویژه ای دارد. در چسب های پلیمری قابل جذب نیز شناسایی ترکیبات حاصل از تخریب باید در برنامه ارزیابی قرار گیرد.

ارزیابی ریسک سم شناسی ترکیبات شیمیایی (Toxicological Risk Assessment)

پس از شناسایی مواد شیمیایی و تعیین میزان مواجهه بیمار، باید خطرات سم شناسی هر یک از ترکیبات ارزیابی شود.

استاندارد ISO 10993-17 برای ارزیابی ریسک سم شناسی ترکیبات تشکیل دهنده تجهیزات پزشکی مورد استفاده قرار می گیرد. در این ارزیابی، اطلاعاتی مانند ماهیت ماده، مقدار آزاد شده، مسیر مواجهه، مدت تماس و داده های سم شناسی موجود بررسی می شوند.

این ارزیابی کمک می کند مشخص شود که آیا میزان مواجهه بیمار با ترکیبات شیمیایی محصول از نظر سم شناسی قابل قبول است یا به بررسی های تکمیلی نیاز دارد.

انجام آزمون های زیستی بدون شناخت ترکیبات شیمیایی محصول، ممکن است برای شناسایی و کنترل همه خطرات بالقوه کافی نباشد. به همین دلیل، ارزیابی شیمیایی و سم شناسی باید در کنار نتایج آزمون های زیستی بررسی شوند.

جدول جمع بندی آزمون های زیست سازگاری چسب بافتی جراحی

جدول زیر مهم ترین ارزیابی هایی را نشان می دهد که تولیدکننده باید متناسب با نوع چسب، محل مصرف و مدت تماس در برنامه ارزیابی زیستی خود بررسی کند.

آزمون یا ارزیابی استاندارد مرتبط هدف از ارزیابی
سمیت سلولی (Cytotoxicity) ISO 10993-5 بررسی اثر مواد آزاد شده از چسب بر بقای سلول ها
حساسیت زایی (Sensitization) ISO 10993-10 بررسی احتمال ایجاد واکنش حساسیتی
تحریک (Irritation) ISO 10993-23 بررسی احتمال تحریک یا واکنش نامطلوب در محل تماس
سمیت سیستمیک (Systemic Toxicity) ISO 10993-11 بررسی اثرات احتمالی مواد جذب شده در بدن
ژنوتوکسیسیته (Genotoxicity) ISO 10993-3 بررسی احتمال آسیب به ماده ژنتیکی
اثرات موضعی پس از تماس با بافت یا کاشت ISO 10993-6 بررسی واکنش بافت به محصول و مواد باقی مانده در بدن
شناسایی و ارزیابی شیمیایی ISO 10993-18 شناسایی مواد تشکیل دهنده، مواد قابل استخراج و مواد قابل آزاد شدن
ارزیابی ریسک سم شناسی ISO 10993-17 ارزیابی خطر ناشی از مواجهه بیمار با ترکیبات شیمیایی
بررسی محصولات تخریب پلیمر ISO 10993-9 و ISO 10993-13 بررسی ماهیت و میزان محصولات حاصل از تخریب مواد پلیمری

این جدول به معنی الزام انجام تمام آزمون ها برای همه انواع چسب بافتی نیست. بعضی موارد ارزیابی شیمیایی و سم شناسی هستند و لزوما آزمون زیستی روی سلول یا حیوان محسوب نمی شوند. همچنین استانداردهای ذکر شده، روش ها و چارچوب های ارزیابی را معرفی می کنند و انتخاب آزمون نهایی باید بر اساس ارزیابی ریسک محصول انجام شود.

آیا برای چسب بافتی جراحی انجام همه آزمون ها ضروری است؟

خیر. انجام تمام آزمون های زیست سازگاری برای همه چسب های بافتی جراحی ضروری نیست. برنامه آزمون باید با توجه به کاربرد واقعی محصول، ترکیب شیمیایی، محل تماس، مدت مواجهه و اطلاعات علمی موجود تدوین شود.

برای مثال، چسبی که فقط برای بستن سطحی زخم پوست طراحی شده است، از نظر نوع تماس و مدت مواجهه با چسبی که در داخل بدن برای اتصال بافت استفاده می شود تفاوت دارد. بنابراین نمی توان یک مجموعه آزمون ثابت را برای هر دو محصول الزامی دانست.

چسب های موضعی برای بستن زخم پوست

در این محصولات، تماس با سطح آسیب دیده پوست و احتمال تماس با خون باید در نظر گرفته شود. ارزیابی سمیت سلولی، حساسیت زایی، تحریک و بررسی مواد شیمیایی آزاد شده از محصول از موضوعات مهم هستند.

در صورتی که ترکیبات محصول یا محصولات تخریب آن بتوانند وارد بدن شوند، نیاز به ارزیابی سمیت سیستمیک و سایر خطرات مرتبط نیز باید بررسی شود.

چسب های مورد استفاده در جراحی داخلی

در این محصولات، به دلیل تماس مستقیم با بافت های داخلی و احتمال باقی ماندن ماده در بدن، دامنه ارزیابی ممکن است گسترده تر باشد.

علاوه بر سمیت سلولی، حساسیت زایی و تحریک، بررسی سمیت سیستمیک، ژنوتوکسیسیته، واکنش موضعی بافت و محصولات تخریب نیز باید بر اساس نوع محصول و ارزیابی ریسک مورد توجه قرار گیرد.

چسب های قابل جذب و تخریب پذیر

در این گروه، ارزیابی فقط به ترکیب اولیه محصول محدود نمی شود. باید مشخص شود که ماده در طول زمان به چه ترکیباتی تبدیل می شود، این ترکیبات با چه سرعتی آزاد می شوند و چه میزان از آن ها در محل کاربرد یا سایر بخش های بدن در دسترس قرار می گیرد.

برای این محصولات، شناسایی محصولات تخریب و ارزیابی سمیت آن ها اهمیت ویژه ای دارد.

استفاده از داده های موجود به جای تکرار آزمون

اگر تولیدکننده اطلاعات معتبر و قابل استنادی درباره مواد اولیه، فرمولاسیون، محصول مشابه، فرایند تولید و شرایط تماس در اختیار داشته باشد، ممکن است بخشی از ارزیابی زیستی با استفاده از همین داده ها انجام شود.

با این حال، استفاده از نتایج آزمون یک محصول مشابه فقط زمانی قابل دفاع است که شباهت مواد، ترکیب شیمیایی، فرایند تولید، استریل سازی، شکل نهایی و شرایط تماس به اندازه کافی اثبات شده باشد.

آزمون های پیشنهادی (تکمیلی) برای چسب بافتی جراحی چیست؟

علاوه بر آزمون های زیست سازگاری، انجام برخی آزمون های تکمیلی برای بررسی ایمنی، عملکرد و کیفیت چسب بافتی جراحی اهمیت دارد. این آزمون ها به ویژه برای تولیدکنندگانی که محصول جدیدی طراحی کرده اند یا فرمولاسیون و فرایند تولید خود را تغییر داده اند، کاربردی هستند.

بررسی محصولات تخریب و آزادسازی مواد شیمیایی

در چسب های پلیمری، به ویژه چسب های مبتنی بر سیانوآکریلات، بررسی محصولات تخریب از اهمیت بالایی برخوردار است. هیدرولیز پلیمر می تواند موجب آزاد شدن ترکیباتی شود که بر بافت اطراف اثر نامطلوب داشته باشند.

برای مثال، در برخی سیانوآکریلات ها، آزاد شدن فرمالدهید در جریان تخریب پلیمر از نگرانی های شناخته شده سم شناسی است. میزان و سرعت آزاد شدن این ترکیب به ساختار شیمیایی پلیمر و شرایط تخریب وابسته است.

بررسی محصولات تخریب باید با توجه به نوع پلیمر و شرایط واقعی استفاده طراحی شود. استانداردهای ISO 10993-9 و ISO 10993-13 در این زمینه قابل استفاده هستند. لازم است توجه شود که دامنه ISO 10993-13 مشخصا بر محصولات تخریب پلیمرهای غیر قابل جذب تمرکز دارد و برای پلیمرهای قابل جذب باید روش مناسب دیگری با توجیه علمی انتخاب شود.

بررسی حرارت حاصل از پلیمریزاسیون (Heat of Polymerization)

برخی چسب های جراحی هنگام پلیمریزاسیون گرما آزاد می کنند. افزایش دمای موضعی در محل کاربرد می تواند موجب آسیب حرارتی یا ناراحتی بیمار شود.

بنابراین بررسی میزان افزایش دما در شرایط استفاده واقعی، به ویژه برای چسب هایی که در حجم یا ضخامت بیشتری استفاده می شوند، اهمیت دارد.

بررسی استحکام اتصال بافتی (Adhesive Strength)

این آزمون برای تعیین توانایی چسب در ایجاد اتصال مناسب میان سطوح بافتی انجام می شود.

ویژگی هایی مانند استحکام کششی، استحکام برشی و مقاومت در برابر جدا شدن می توانند بر اساس کاربرد محصول بررسی شوند.

استانداردهای ASTM F2255، ASTM F2256، ASTM F2258 و ASTM F2458 روش هایی برای ارزیابی ویژگی های مکانیکی و استحکام چسب های بافتی ارائه می کنند.

بررسی زمان پلیمریزاسیون و گیرش (Setting Time)

زمان لازم برای پلیمریزه شدن چسب و ایجاد اتصال پایدار، یکی از ویژگی های مهم عملکردی محصول است.

اگر زمان گیرش بیش از حد طولانی باشد، ممکن است لبه های زخم در زمان مناسب تثبیت نشوند. از طرف دیگر، پلیمریزاسیون بسیار سریع می تواند کار با محصول را برای جراح دشوار کند.

این آزمون باید در شرایطی انجام شود که تا حد امکان شرایط کاربرد واقعی، از جمله رطوبت و دمای محل استفاده، را شبیه سازی کند.

بررسی ویسکوزیته و قابلیت کاربرد

ویسکوزیته بر نحوه خروج چسب از اپلیکاتور، کنترل مقدار مصرف و جلوگیری از پخش شدن ناخواسته ماده اثر می گذارد.

تغییر ویسکوزیته در طول نگهداری نیز می تواند نشانه تغییرات شیمیایی یا شروع پلیمریزاسیون ناخواسته باشد. بنابراین بررسی ویسکوزیته در آزمون های پایداری و کنترل کیفیت محصول اهمیت دارد.

بررسی استریلیتی و اندوتوکسین باکتریایی

چسب های جراحی که باید به صورت استریل عرضه شوند، نیازمند اعتبارسنجی فرایند استریل سازی و کنترل وضعیت میکروبی محصول نهایی هستند.

آزمون استریلیتی برای بررسی وجود یا عدم وجود میکروارگانیسم های زنده قابل کشت در نمونه انجام می شود. همچنین در محصولاتی که با بافت های داخلی یا خون تماس دارند، ارزیابی اندوتوکسین باکتریایی بر اساس نوع کاربرد و الزامات مربوط اهمیت دارد.

این آزمون ها با آزمون های زیست سازگاری تفاوت دارند و نباید نتایج آن ها جایگزین ارزیابی سمیت و واکنش زیستی شوند.

بررسی پایداری و عمر قفسه ای (Shelf Life)

پایداری چسب بافتی باید در بسته بندی نهایی و تحت شرایط نگهداری تعیین شده بررسی شود. در طول نگهداری ممکن است ویسکوزیته، خلوص، زمان گیرش، میزان مونومر باقی مانده و عملکرد اپلیکاتور تغییر کند.

برای تعیین عمر قفسه ای، بررسی ویژگی های بحرانی محصول در طول زمان و در صورت استفاده از مطالعات تسریع شده، پشتیبانی نتایج با داده های مناسب پایداری اهمیت دارد.

در چسب های واکنش پذیر مانند سیانوآکریلات ها، تغییرات شیمیایی در زمان نگهداری می تواند مستقیما بر عملکرد و ایمنی محصول اثر بگذارد.

نتیجه گیری

چسب بافتی جراحی به دلیل تماس مستقیم با بافت آسیب دیده یا بافت های داخلی بدن، به ارزیابی دقیق زیست سازگاری نیاز دارد. انتخاب آزمون های مناسب به نوع چسب، ترکیبات شیمیایی، محل کاربرد، مدت تماس و نحوه باقی ماندن یا تخریب محصول وابسته است.

برای تولیدکنندگان این محصولات، بررسی سمیت سلولی، حساسیت زایی، تحریک، شناسایی مواد شیمیایی و ارزیابی ریسک سم شناسی از مهم ترین بخش های برنامه ارزیابی زیستی هستند. در محصولات داخلی یا قابل جذب، ارزیابی واکنش موضعی بافت، سمیت سیستمیک و محصولات تخریب نیز باید متناسب با خطرات شناسایی شده بررسی شود.

همچنین آزمون های عملکردی مانند استحکام اتصال، زمان پلیمریزاسیون، حرارت حاصل از پخت، ویسکوزیته و پایداری برای اطمینان از عملکرد مناسب محصول اهمیت دارند.

تولیدکننده باید پیش از آغاز آزمون ها، مشخصات فنی محصول، فرمولاسیون، کاربرد مورد نظر، محل تماس، مدت مواجهه و وضعیت محصول پس از پلیمریزاسیون را مشخص کند. این اطلاعات مبنای انتخاب آزمون های ضروری و تدوین یک برنامه ارزیابی زیستی قابل دفاع خواهد بود.

آزمایشگاه سنجش ساناژن با ارائه خدمات تخصصی در زمینه آزمون های زیست سازگاری و ارزیابی سمیت تجهیزات پزشکی، آماده همکاری با تولیدکنندگان برای بررسی ایمنی زیستی محصولات و انتخاب آزمون های متناسب با کاربرد آن ها است.

مشاوره و ثبت درخواست آزمون

اگر تولیدکننده تجهیزات پزشکی هستید و برای دریافت مجوز، تکمیل پرونده فنی یا ارزیابی ایمنی محصول خود به آزمون های زیست سازگاری نیاز دارید، کارشناسان سنجش ساناژن آماده ارائه مشاوره تخصصی هستند.

جهت مشاوره انتخاب آزمون های مورد نیاز محصول و دریافت اطلاعات درباره نحوه ارسال نمونه، با کارشناسان سنجش ساناژن تماس بگیرید.

روش‌های ارتباط با ما:

📱 پیام‌رسان بله: 989900100182+
📞 تماس تلفنی: 982191010809+
📧 ایمیل: ssanagene@gmail.com

فهرست مطالب