تست LAL (Limulus Amebocyte Lysate) یا آزمون اندوتوکسین باکتریایی
تست LAL یکی از آزمونهای مهم کنترل کیفیت محصولات دارویی و تجهیزات پزشکی است که برای شناسایی و اندازهگیری اندوتوکسینهای باکتریایی انجام میشود. این آزمون بهویژه برای محصولاتی اهمیت دارد که با خون، سیستم قلبیعروقی، مایع مغزینخاعی یا سایر مسیرهای حساس بدن تماس دارند.
اندوتوکسین چیست و چرا باید بررسی شود؟
اندوتوکسینها ترکیباتی از دیواره خارجی باکتریهای گرم منفی هستند که بخش اصلی فعالیت سمی آنها به ساختاری به نام لیپوپلیساکارید (LPS) مربوط میشود.
وجود اندوتوکسین در محصولات پزشکی، حتی در شرایطی که محصول استریل باشد، میتواند باعث بروز واکنشهای نامطلوب در بدن شود؛ از جمله:
-
تب و افزایش دمای بدن
-
تحریک سیستم ایمنی و ایجاد التهاب
-
افت فشار خون
-
واکنشهای شدید التهابی و در موارد حاد شوک
نکته مهم این است که استریل بودن محصول به معنای عاری بودن آن از اندوتوکسین نیست؛ زیرا اندوتوکسینها ممکن است حتی پس از از بین رفتن باکتریها نیز باقی بمانند.
تست LAL چگونه انجام میشود؟
اساس آزمون LAL بر واکنش اختصاصی معرف لیزات آمیبوسیتی Limulus با اندوتوکسینهای باکتریایی است. این معرف بهطور سنتی از سلولهای خونی خرچنگ نعلاسبی تهیه میشود.
در حضور اندوتوکسین، زنجیرهای از واکنشهای آنزیمی فعال میشود که میتوان از آن برای شناسایی یا اندازهگیری مقدار اندوتوکسین استفاده کرد.
مراحل کلی انجام آزمون شامل موارد زیر است:
آمادهسازی نمونه: ابتدا نمونه محصول پزشکی یا عصاره حاصل از آن، با استفاده از آب عاری از اندوتوکسین یا محلول مناسب آماده میشود. روش استخراج با توجه به نوع محصول، جنس، ابعاد و نحوه تماس آن با بدن تعیین میشود.
آمادهسازی معرف LAL: معرف مورد استفاده بر اساس دستورالعمل سازنده و روش انتخابشده آماده میشود.
انجام واکنش: نمونه با معرف LAL مخلوط شده و در شرایط کنترلشده از نظر دما و زمان قرار میگیرد.
اندازهگیری واکنش: تغییرات ایجادشده در نمونه بررسی میشود. شدت واکنش با مقدار اندوتوکسین موجود در نمونه ارتباط دارد.
محاسبه و تفسیر نتایج: مقدار اندوتوکسین اندازهگیریشده معمولاً برحسب EU/mL یا EU/device گزارش میشود و با حد مجاز متناسب با نوع محصول و کاربرد آن مقایسه میشود.
روشهای اصلی انجام تست LAL
سه روش متداول برای انجام این آزمون وجود دارد:
روش ژل کلات (Gel-Clot):
در این روش، وجود اندوتوکسین باعث تشکیل ژل در مخلوط نمونه و معرف LAL میشود. تشکیل یا عدم تشکیل ژل برای تشخیص اندوتوکسین به کار میرود. این روش میتواند بهصورت کیفی یا نیمهکمی، بر اساس حساسیت معرف، استفاده شود.
روش توربیدیمتریک (Turbidimetric):
در این روش، افزایش کدورت محلول در اثر واکنش آنزیمی اندازهگیری میشود. میزان کدورت ایجادشده با غلظت اندوتوکسین ارتباط دارد و میتوان از آن برای اندازهگیری کمی استفاده کرد.
روش کروموژنیک (Chromogenic):
در این روش، واکنش آنزیمی باعث آزاد شدن ترکیب رنگزا میشود. شدت رنگ ایجادشده با میزان اندوتوکسین موجود در نمونه متناسب است و با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر یا ریدر مناسب اندازهگیری میشود.

استانداردهای مورد استفاده در تست LAL
این آزمون بر اساس استانداردها و مراجع دارونامهای معتبر انجام میشود. مهمترین آنها عبارتاند از:
ISO 11737-3:2023
استاندارد تخصصی آزمون اندوتوکسین باکتریایی در محصولات مراقبت سلامت، اجزا و مواد اولیه است. این استاندارد الزامات و راهنماییهای عمومی برای تعیین اندوتوکسین با روشهای مبتنی بر معرفهای لیزات آمیبوسیتی را ارائه میکند.
USP – Bacterial Endotoxins Test
یکی از مهمترین مراجع دارونامهای برای انجام آزمون اندوتوکسین باکتریایی است. روشهای ژل کلات، توربیدیمتریک و کروموژنیک در چارچوب این آزمون مورد استفاده قرار میگیرند.
USP – Medical Devices: Bacterial Endotoxin and Pyrogen Tests
این فصل به موضوع اندوتوکسین و آزمونهای پیروژن در تجهیزات پزشکی میپردازد و در تعیین حدود مجاز اندوتوکسین برای گروههای مشخصی از تجهیزات پزشکی کاربرد دارد. حدود مجاز با توجه به نوع تماس محصول با بدن تعیین میشوند.
Ph. Eur. 2.6.14 – Bacterial Endotoxins
فصل دارونامه اروپایی برای شناسایی و اندازهگیری اندوتوکسینهای باکتریایی با استفاده از معرفهای لیزات آمیبوسیتی است.
ANSI/AAMI ST72
این استاندارد به روشهای آزمون اندوتوکسین باکتریایی، پایش روتین و رویکردهای جایگزین برای آزمون تکتک بچهای تولیدی میپردازد.
چه محصولاتی به تست LAL نیاز دارند؟
این آزمون با توجه به نوع محصول، کاربرد موردنظر و مسیر تماس با بدن میتواند برای محصولات زیر ضرورت داشته باشد:
-
سرنگها و ستهای تزریق
-
ستهای انتقال خون و فرآوردههای خونی
-
کاتترهای عروقی و قلبی
-
تجهیزات دیالیز
-
ایمپلنتها و تجهیزات کاشتنی
-
دریچههای قلبی مصنوعی
-
محصولات پزشکی در تماس با مایع مغزینخاعی
-
برخی محلولها و فرآوردههای تزریقی
نکات مهم در تفسیر نتایج
نتیجه تست LAL معمولاً برحسب واحد اندوتوکسین (EU) گزارش میشود. حد مجاز اندوتوکسین برای همه تجهیزات پزشکی یکسان نیست و به نوع محصول، مسیر تماس با بدن، مدت تماس و کاربرد موردنظر بستگی دارد.
همچنین باید اثر احتمالی خود محصول بر واکنش آزمون بررسی شود؛ زیرا برخی مواد ممکن است واکنش LAL را مهار یا تشدید کنند و باعث نتیجه غیرواقعی شوند. بنابراین بررسی مناسب بودن روش برای نمونه (Method Suitability) و کنترل تداخلها اهمیت زیادی دارد.
توجه: تست LAL فقط اندوتوکسینهای باکتریایی را بررسی میکند و بهتنهایی برای شناسایی تمام مواد تبزا یا پیروژنها کافی نیست.
جمعبندی: تست LAL یکی از آزمونهای کلیدی در ارزیابی ایمنی میکروبیولوژیک تجهیزات پزشکی و فرآوردههای دارویی است که با شناسایی و اندازهگیری اندوتوکسینهای باکتریایی، به بررسی خطر واکنشهای تبزا و التهابی ناشی از آلودگی اندوتوکسینی کمک میکند. استاندارد ISO 11737-3:2023 و مراجع USP و USP از مهمترین منابع مورد استفاده برای این آزمون هستند.
مشاوره و ثبت درخواست آزمون
جهت مشاوره انتخاب آزمون های مورد نیاز محصول و دریافت اطلاعات درباره نحوه ارسال نمونه، با کارشناسان سنجش ساناژن تماس بگیرید.
روشهای ارتباط با ما:
📱 پیامرسان بله: 989900100182+
📞 تماس تلفنی: 982191010809+
📧 ایمیل: ssanagene@gmail.com
دیدگاه خود را بنویسید