آیا نتایج آزمون آزمایشگاه همکار غذا و دارو برای اداره کل تجهیزات پزشکی قابل ارائه است؟
بله، نتایج آزمون آزمایشگاه همکار غذا و دارو می توانند برای ارائه به اداره کل تجهیزات پزشکی مورد استفاده قرار گیرند؛ اما پذیرش آنها به نوع آزمون، دامنه مجوز آزمایشگاه، استاندارد مورد استفاده و الزامات رگولاتوری مربوط به محصول بستگی دارد.
به عبارت دیگر، صرف اینکه یک آزمایشگاه عنوان «آزمایشگاه همکار غذا و دارو» را داشته باشد، به معنی پذیرش خودکار تمام گزارش های آن توسط اداره کل تجهیزات پزشکی نیست.
برای تولیدکنندگان تجهیزات و ملزومات پزشکی، انتخاب آزمایشگاه باید بر اساس الزامات فنی و قانونی مربوط به محصول انجام شود. این موضوع به ویژه در آزمون های زیست سازگاری، سمیت، ژنوتوکسیسیته، میکروبیولوژی و ارزیابی ایمنی محصولات پزشکی اهمیت دارد.
جایگاه آزمایشگاه همکار غذا و دارو در ارزیابی تجهیزات پزشکی
سازمان غذا و دارو و اداره کل تجهیزات پزشکی از مراجع نظارتی مرتبط با محصولات پزشکی در ایران هستند. آزمایشگاه های همکار غذا و دارو در چارچوب مجوز و دامنه فعالیت خود می توانند خدمات آزمایشگاهی ارائه دهند.
در صورتی که آزمایشگاه برای آزمون مورد نظر مجوز معتبر داشته باشد و روش اجرایی آن با الزامات فنی و رگولاتوری مربوطه مطابقت داشته باشد، گزارش آزمون می تواند به عنوان بخشی از مستندات فنی محصول ارائه شود.
برای مثال، یک تولیدکننده تجهیزات پزشکی که برای ارزیابی زیست سازگاری محصول خود به آزمون سمیت سلولی نیاز دارد، باید بررسی کند که:
-
آزمایشگاه مجوز معتبر برای انجام آزمون مربوطه داشته باشد.
-
آزمون در دامنه فعالیت مجاز آزمایشگاه قرار داشته باشد.
-
روش آزمون بر اساس استاندارد معتبر و مرتبط انجام شده باشد.
-
نمونه برداری، آماده سازی و استخراج نمونه مطابق الزامات استاندارد انجام شده باشد.
-
گزارش نهایی شامل اطلاعات فنی و نتایج قابل ارزیابی باشد.
-
الزامات اختصاصی اداره کل تجهیزات پزشکی برای پذیرش گزارش رعایت شده باشد.
بنابراین، مجوز آزمایشگاه و انطباق روش آزمون با استاندارد، دو عامل مهم در قابلیت ارائه گزارش به اداره کل تجهیزات پزشکی هستند؛ اما پذیرش نهایی تابع ضوابط مرجع نظارتی است.
چه شرایطی برای پذیرش گزارش آزمایشگاه توسط اداره کل تجهیزات پزشکی اهمیت دارد؟
برای اینکه گزارش آزمون یک آزمایشگاه همکار غذا و دارو در فرآیند ارزیابی تجهیزات پزشکی قابل استفاده باشد، چند موضوع اساسی باید بررسی شود.
مجوز و دامنه فعالیت آزمایشگاه
آزمایشگاه باید دارای مجوز معتبر از مرجع ذی صلاح باشد و آزمون مورد نظر در دامنه فعالیت مجاز آن قرار داشته باشد.
برای مثال، اگر آزمایشگاه مجوز انجام آزمون های شیمیایی داشته باشد، نمی توان صرفا بر اساس همان مجوز، صلاحیت آن برای انجام آزمون سمیت سلولی یا ژنوتوکسیسیته را نتیجه گرفت.
در این زمینه، باید عنوان آزمون، نوع نمونه و روش آزمون با دامنه مجوز مطابقت داشته باشد.
انطباق روش آزمون با استانداردهای معتبر
آزمون باید بر اساس استاندارد تخصصی مرتبط با محصول و هدف ارزیابی انجام شود.
برای مثال، در ارزیابی زیست سازگاری تجهیزات پزشکی، استاندارد ISO 10993 مرجع اصلی انتخاب و اجرای بسیاری از آزمون های زیستی است.
همچنین در آزمون های سم شناسی و ژنوتوکسیسیته، ممکن است دستورالعمل های OECD مورد استفاده قرار گیرند.
رعایت الزامات ISO/IEC 17025
استاندارد ISO/IEC 17025:2017 الزامات صلاحیت آزمایشگاه های آزمون و کالیبراسیون را مشخص می کند.
این استاندارد شامل موارد زیر است:
-
صلاحیت فنی و آموزش کارکنان
-
اعتبارسنجی و صحه گذاری روش های آزمون
-
کنترل و کالیبراسیون تجهیزات
-
قابلیت ردیابی اندازه گیری ها
-
کنترل کیفیت نتایج
-
مدیریت عدم انطباق ها
-
گزارش دهی صحیح نتایج آزمون
البته باید توجه داشت که داشتن اعتبارنامه ISO/IEC 17025 برای یک آزمون خاص، با داشتن مجوز فعالیت از سازمان غذا و دارو متفاوت است. همچنین اعتبارنامه باید دقیقا آزمون مورد نظر را پوشش دهد.
آزمون های تجهیزات پزشکی بر اساس چه استانداردهایی انجام می شوند؟
بسته به نوع محصول، کاربرد و میزان تماس آن با بدن، آزمون های مختلفی برای ارزیابی ایمنی تجهیزات پزشکی مورد نیاز هستند.
مهم ترین استانداردهای مرتبط عبارت اند از:
استانداردهای زیست سازگاری ISO 10993
-
ISO 10993-1: اصول و الزامات ارزیابی ایمنی زیستی در چارچوب مدیریت ریسک
-
ISO 10993-3: ارزیابی ژنوتوکسیسیته، سرطان زایی و سمیت تولیدمثلی و تکاملی
-
ISO 10993-4: ارزیابی برهم کنش تجهیزات پزشکی با خون
-
ISO 10993-5: آزمون سمیت سلولی در شرایط آزمایشگاهی
-
ISO 10993-6: ارزیابی اثرات موضعی پس از کاشت
-
ISO 10993-10: آزمون حساسیت زایی
-
ISO 10993-11: ارزیابی سمیت سیستمیک
-
ISO 10993-12: آماده سازی نمونه و مواد مرجع
-
ISO 10993-17: ارزیابی ریسک سم شناسی ترکیبات تشکیل دهنده تجهیزات پزشکی
-
ISO 10993-18: مشخصه یابی شیمیایی مواد تشکیل دهنده تجهیزات پزشکی
-
ISO 10993-23: آزمون تحریک
یک نکته مهم درباره ویرایش استانداردها وجود دارد: در تاریخ ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، استاندارد ISO 10993-1:2025 به عنوان ویرایش ششم منتشر شده و جایگزین ویرایش ۲۰۱۸ شده است. همچنین ISO 10993-3:2026 منتشر شده است. استاندارد ISO 10993-5:2009 همچنان ویرایش جاری معرفی شده توسط ISO است. برای ISO 10993-23:2021 نیز اصلاحیه Amd 1:2025 منتشر شده است.
بنابراین، هنگام انتخاب استاندارد برای آزمون باید آخرین ویرایش منتشر شده و همچنین نسخه مورد پذیرش مرجع نظارتی را بررسی کرد. انتشار نسخه جدید به معنی پذیرش خودکار آن در تمام فرآیندهای رگولاتوری نیست.
دستورالعمل های OECD
در آزمون های سم شناسی و ژنوتوکسیسیته، دستورالعمل های OECD نیز کاربرد دارند. از جمله:
-
OECD TG 471 برای آزمون جهش زایی باکتریایی (Ames)
-
OECD TG 473 برای آزمون ناهنجاری های کروموزومی
-
OECD TG 487 برای آزمون میکرونوکلئوس
انتخاب این روش ها باید بر اساس هدف مطالعه، ویژگی های نمونه و الزامات ارزیابی زیستی انجام شود.
آیا نمونه ارسالی توسط تولیدکننده با نمونه برداری رسمی اداره کل تفاوت دارد؟
بله. این موضوع از نظر رگولاتوری بسیار مهم است.
در عمل باید بین دو وضعیت تفاوت قائل شد:
آزمون درخواستی تولیدکننده:
شرکت تولیدکننده می تواند برای ارزیابی محصول، تکمیل پرونده فنی، کنترل کیفیت یا بررسی زیست سازگاری، نمونه خود را به آزمایشگاه ارسال کند. گزارش حاصل می تواند به عنوان مستند فنی در پرونده محصول ارائه شود؛ اما مرجع نظارتی ممکن است با توجه به نوع پرونده، مدارک تکمیلی، نمونه برداری مجدد یا آزمون دیگری درخواست کند.
آزمون با نمونه برداری رسمی مرجع نظارتی:
در برخی فرآیندهای کنترل و نظارت، نمونه برداری توسط مرجع مربوطه یا طبق دستورالعمل آن انجام می شود و نمونه به آزمایشگاه مورد تأیید ارجاع داده می شود.
سازمان غذا و دارو نیز در اطلاع رسانی رسمی خود اعلام کرده است که آزمایشگاه های تأیید شده می توانند در محدوده دامنه مجوز خود با سازمان همکاری کنند و در صورت تأیید وضعیت آزمایشگاه و رعایت فرآیند نمونه برداری تعیین شده توسط اداره کل مربوطه، نتایج آزمون برای سازمان غذا و دارو مورد قبول خواهد بود.
این موضوع نشان می دهد که وضعیت آزمایشگاه، دامنه مجوز و نحوه نمونه برداری در پذیرش نتایج اهمیت دارند. با این حال، این اطلاع رسانی را نباید به معنی پذیرش خودکار تمام گزارش های تولیدکنندگان توسط اداره کل تجهیزات پزشکی تفسیر کرد.
چگونه از پذیرش گزارش آزمایشگاه اطمینان حاصل کنیم؟
پیشنهاد می شود تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی پیش از انجام آزمون، مراحل زیر را دنبال کنند:
-
ابتدا نوع محصول و گروه تجهیزات پزشکی آن را مشخص کنند.
-
آزمون های مورد نیاز را بر اساس ارزیابی ریسک زیستی تعیین کنند.
-
مجوز و دامنه فعالیت آزمایشگاه را بررسی کنند.
-
استاندارد و ویرایش مورد استفاده را مشخص کنند.
-
در صورت نیاز، پذیرش آزمایشگاه و روش آزمون را از اداره کل تجهیزات پزشکی استعلام کنند.
-
الزامات مربوط به نمونه برداری، آماده سازی نمونه و گزارش نهایی را پیش از شروع آزمون مشخص کنند.
این اقدامات می توانند از انجام آزمون های غیرضروری، تکرار آزمایش ها و تحمیل هزینه های اضافی به تولیدکننده جلوگیری کنند.
خدمات آزمایشگاهی سنجش ساناژن
آزمایشگاه سنجش ساناژن در حوزه آزمون های زیست سازگاری، سمیت و ژنوتوکسیسیته تجهیزات و ملزومات پزشکی فعالیت می کند.
این مجموعه با بهره گیری از روش های تخصصی آزمایشگاهی و استانداردهای مرتبط با ارزیابی زیستی تجهیزات پزشکی، خدمات زیر را ارائه می دهد:
-
آزمون سمیت سلولی: MTT، NRU و Direct Contact بر اساس ISO 10993-5
-
آزمون تحریک: بر اساس ISO 10993-23
-
آزمون حساسیت زایی: بر اساس ISO 10993-10
-
آزمون همولیز: بر اساس استانداردهای مرتبط با ارزیابی هم سازگاری خونی
-
آزمون های ژنوتوکسیسیته: Ames، Comet، HPRT، Chromosomal Aberration و Micronucleus
-
آزمون های میکروبیولوژی: استریلیتی، بار میکروبی، اندوتوکسین باکتریایی و مایکوپلاسما
انتخاب آزمون ها بر اساس نوع محصول، مدت و محل تماس با بدن، ماهیت مواد تشکیل دهنده و الزامات رگولاتوری انجام می شود.
تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی می توانند پیش از ارسال نمونه، برای تعیین آزمون های مورد نیاز و بررسی استانداردهای مرتبط با محصول خود با کارشناسان سنجش ساناژن مشورت کنند.
منابع و مراجع
نتیجه برای تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی: گزارش آزمایشگاه همکار غذا و دارو می تواند در مستندات فنی و فرآیندهای ارزیابی تجهیزات پزشکی مورد استفاده قرار گیرد، مشروط بر اینکه مجوز، دامنه فعالیت، روش آزمون و الزامات مرجع نظارتی رعایت شده باشند. برای اطمینان از پذیرش گزارش در یک پرونده مشخص، بهتر است پیش از انجام آزمون، الزامات اداره کل تجهیزات پزشکی استعلام شود.
مشاوره و ثبت درخواست آزمون
جهت مشاوره انتخاب آزمون های مورد نیاز محصول و دریافت اطلاعات درباره نحوه ارسال نمونه، با کارشناسان سنجش ساناژن تماس بگیرید.
روشهای ارتباط با ما:
📱 پیامرسان بله: 989900100182+
📞 تماس تلفنی: 982191010809+
📧 ایمیل: ssanagene@gmail.com
دیدگاه خود را بنویسید