مدت زمان انجام تست های زیست سازگاری چقدر است؟
مدت زمان انجام آزمون های زیست سازگاری تجهیزات پزشکی به نوع آزمون، ماهیت محصول، جنس مواد اولیه، روش آماده سازی نمونه، مدت استخراج، نوع تماس با بدن و پیچیدگی ارزیابی زیستی بستگی دارد.
نکته مهم این است که همه آزمون های زیست سازگاری زمان یکسانی ندارند. بعضی آزمون های آزمایشگاهی مانند سمیت سلولی در چند روز قابل انجام هستند، در حالی که آزمون هایی مانند حساسیت زایی، سمیت سیستمیک، کاشت و مشخصه یابی شیمیایی ممکن است چند هفته تا چند ماه زمان نیاز داشته باشند.
همچنین باید بین زمان اجرای آزمایش، زمان آماده سازی نمونه، زمان تحلیل نتایج و زمان صدور گزارش نهایی تفاوت قائل شد. بنابراین زمان تحویل گزارش ممکن است بیشتر از مدت اجرای خود آزمون باشد.
عوامل موثر بر مدت زمان آزمون های زیست سازگاری
مهم ترین عوامل تعیین کننده زمان انجام آزمون عبارتند از:
-
نوع آزمون: آزمون های in vitro معمولا سریع تر از مطالعات in vivo هستند.
-
نوع محصول: شکل، ابعاد، جنس و ساختار محصول بر آماده سازی و استخراج نمونه تاثیر می گذارد.
-
روش آماده سازی نمونه: تهیه عصاره، برش نمونه، آماده سازی سطح و انتخاب شرایط استخراج می تواند زمان آزمون را افزایش دهد.
-
نوع و مدت تماس با بدن: محصولات دارای تماس طولانی مدت ممکن است به ارزیابی های گسترده تری نیاز داشته باشند.
-
نیاز به آزمون های تکمیلی: در صورت مشاهده نتایج غیرمنتظره یا وجود تداخل در آزمون، ممکن است بررسی های تکمیلی لازم شود.
-
تعداد نمونه ها و تکرارها: تعداد گروه های آزمایشی و تکرارهای مورد نیاز بر زمان اجرا تاثیر دارد.
مدت زمان تقریبی آزمون های مختلف زیست سازگاری
زمان های زیر برآورد عملی برای برنامه ریزی آزمایشگاهی هستند، نه زمان های الزام شده در استاندارد ISO. این بازه ها ممکن است با توجه به روش اجرایی، نوع محصول، آماده سازی نمونه، تعداد گروه ها و ظرفیت آزمایشگاه تغییر کنند.
آزمون سمیت سلولی (Cytotoxicity)
این آزمون معمولا با روش هایی مانند MTT، NRU، تماس مستقیم یا انتشار از طریق آگار انجام می شود.
مراحل اصلی شامل آماده سازی نمونه یا عصاره، کشت سلولی، مواجهه سلول ها با نمونه، انجام آزمون و تحلیل نتایج است. در صورت آماده بودن سلول ها و نمونه، اجرای آزمون می تواند سریع تر باشد.
استاندارد اصلی: ISO 10993-5
آزمون تحریک زایی (Irritation)
مدت زمان این آزمون به روش انتخابی بستگی دارد. روش های in vitro و in vivo از نظر مدت اجرا متفاوت هستند. در روش های حیوانی، علاوه بر آماده سازی نمونه و اجرای مطالعه، دوره مشاهده و ارزیابی پاسخ بافتی نیز باید در نظر گرفته شود.
استاندارد اصلی: ISO 10993-23
آزمون حساسیت زایی (Sensitization)
این آزمون برای بررسی احتمال ایجاد پاسخ حساسیت پوستی انجام می شود. مدت زمان آن به روش انتخابی مانند GPMT یا LLNA، آماده سازی نمونه، مراحل القا و چالش و ارزیابی نتایج بستگی دارد.
در روش GPMT، مراحل مطالعه و دوره های بین آن ها باعث می شوند زمان اجرای آزمون نسبت به بسیاری از آزمون های in vitro طولانی تر باشد.
استاندارد اصلی: ISO 10993-10
آزمون سمیت سیستمیک (Systemic Toxicity)
مدت زمان به نوع مطالعه بستگی دارد:
-
سمیت سیستمیک حاد (Acute Systemic Toxicity)
-
سمیت سیستمیک تحت حاد (Subacute Systemic Toxicity)
-
سمیت سیستمیک تحت مزمن (Subchronic Systemic Toxicity)
-
سمیت سیستمیک مزمن (Chronic Systemic Toxicity)
در مطالعات طولانی مدت، دوره مواجهه می تواند چندین هفته یا چند ماه باشد. پس از پایان مواجهه نیز بررسی وضعیت حیوانات، ارزیابی های بالینی، نمونه برداری و بررسی های پاتولوژی ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشند.
استاندارد اصلی: ISO 10993-11
آزمون هموسازگاری (Hemocompatibility)
این آزمون برای محصولاتی که با خون تماس دارند، بر اساس نوع تماس و ارزیابی ریسک انتخاب می شود. آزمون هایی مانند همولیز، بررسی اثر بر انعقاد، پلاکت ها و سیستم کمپلمان ممکن است در برنامه ارزیابی قرار بگیرند.
زمان انجام به تعداد آزمون های انتخاب شده، نوع نمونه و روش های تحلیلی وابسته است.
استاندارد اصلی: ISO 10993-4
آزمون ژنوتوکسیسیته (Genotoxicity)
مدت زمان به آزمون های انتخاب شده بستگی دارد. آزمون هایی مانند Ames، جهش ژنی در سلول های پستانداران، ناهنجاری کروموزومی و میکرونوکلئوس ممکن است در برنامه ارزیابی قرار بگیرند.
در صورتی که انجام آزمون در حضور و عدم حضور سیستم فعال ساز متابولیکی S9 لازم باشد، طراحی آزمایش و تحلیل نتایج نیز باید متناسب با آن انجام شود.
استاندارد اصلی: ISO 10993-3
آزمون کاشت (Implantation)
این آزمون برای بررسی پاسخ موضعی بافت پس از کاشت ماده یا وسیله پزشکی انجام می شود. مدت مطالعه به محل کاشت، نوع ماده، هدف ارزیابی و دوره های زمانی مورد نیاز بستگی دارد.
علاوه بر دوره کاشت، آماده سازی بافت، تهیه مقاطع بافت شناسی و ارزیابی پاتولوژیک نیز در زمان نهایی گزارش موثر هستند.
استاندارد مرجع جاری: ISO 10993-6:2026
مشخصه یابی شیمیایی (Chemical Characterization)
در این ارزیابی، ترکیبات شیمیایی موجود در مواد سازنده وسیله پزشکی و مواد قابل استخراج یا آزادشونده بررسی می شوند. روش هایی مانند GC-MS، LC-MS و ICP-MS بر اساس ماهیت مواد و ترکیبات مورد انتظار انتخاب می شوند.
تعداد ترکیبات، پیچیدگی ماتریس نمونه، نیاز به شناسایی مواد ناشناخته و انجام آزمون های تکمیلی می توانند زمان گزارش را افزایش دهند.
استاندارد اصلی: ISO 10993-18
ارزیابی خطر سم شناسی (Toxicological Risk Assessment)
این ارزیابی بر اساس اطلاعات مشخصه یابی شیمیایی، مقدار مواجهه، مسیر تماس، مدت تماس و اطلاعات سم شناسی مواد انجام می شود.
در این مرحله ممکن است لازم باشد داده های موجود بررسی شوند، میزان مواجهه تخمین زده شود و برای ترکیبات شناسایی شده ارزیابی خطر انجام گیرد.
استاندارد اصلی: ISO 10993-17
استانداردهای مرجع برای برنامه ریزی آزمون ها
انتخاب استاندارد مناسب فقط به نام آزمون وابسته نیست؛ باید نوع وسیله پزشکی، ماهیت تماس با بدن و هدف ارزیابی نیز مشخص باشد.
مهم ترین استانداردهای مرتبط عبارتند از:
-
ISO 10993-1: ارزیابی زیستی تجهیزات پزشکی در چارچوب مدیریت ریسک.
-
ISO 10993-3: آزمون های ژنوتوکسیسیته، سرطان زایی و سمیت تولید مثلی و تکاملی.
-
ISO 10993-4: ارزیابی برهمکنش تجهیزات پزشکی با خون.
-
ISO 10993-5: آزمون سمیت سلولی در شرایط آزمایشگاهی.
-
ISO 10993-6: ارزیابی اثرات موضعی پس از کاشت.
-
ISO 10993-10: آزمون حساسیت زایی پوستی.
-
ISO 10993-11: آزمون سمیت سیستمیک.
-
ISO 10993-12: آماده سازی نمونه و مواد مرجع.
-
ISO 10993-17: ارزیابی خطر سم شناسی ترکیبات سازنده وسیله پزشکی.
-
ISO 10993-18: مشخصه یابی شیمیایی مواد سازنده تجهیزات پزشکی.
-
ISO 10993-23: آزمون تحریک زایی.
وضعیت نسخه های استاندارد در سال ۲۰۲۶
بر اساس اطلاعات منتشر شده در وب سایت رسمی ISO:
- استاندارد ISO 10993-5:2009 همچنان نسخه جاری است و در سال ۲۰۲۲ تایید مجدد شده است.
- استاندارد ISO 10993-10:2021 نسخه چهارم منتشر شده است.
- استاندارد ISO 10993-23:2021 در سال ۲۰۲۶ تایید مجدد شده و اصلاحیه ISO 10993-23:2021/Amd 1:2025 نیز منتشر شده است.
- استاندارد ISO 10993-12:2021 در سال ۲۰۲۶ تایید مجدد شده و اصلاحیه سال ۲۰۲۵ دارد.
- استاندارد ISO 10993-6:2026 منتشر شده و جایگزین نسخه ۲۰۱۶ شده است.
- استاندارد ISO 10993-11:2017 در حال بازنگری است؛ صفحه رسمی ISO به پروژه جایگزینی آن اشاره می کند، بنابراین هنگام تدوین برنامه آزمون باید آخرین وضعیت انتشار بررسی شود.
- استاندارد ISO 10993-18:2020 در سال ۲۰۲۵ تایید مجدد شده و اصلاحیه دارد.
توجه داشته باشید که انتشار نسخه جدید ISO به معنی پذیرش خودکار آن توسط تمام مراجع نظارتی نیست. برای پرونده ثبت محصول باید نسخه مورد پذیرش مرجع مربوطه نیز بررسی شود.
چرا ممکن است زمان تحویل گزارش از زمان اجرای آزمون بیشتر باشد؟
در بسیاری از موارد، مدت زمان اعلام شده برای اجرای آزمایش با زمان تحویل گزارش نهایی تفاوت دارد. دلایل اصلی عبارتند از:
-
دریافت و بررسی مشخصات فنی محصول و مستندات مواد اولیه
-
بررسی کفایت نمونه ارسالی و انتخاب روش مناسب
-
آماده سازی و استخراج نمونه
-
آماده سازی سلول ها، محیط های کشت یا سیستم های آزمایشگاهی
-
اجرای آزمون و کنترل کیفیت داده ها
-
تکرار آزمون در صورت بروز مشکل فنی یا نتیجه غیرقابل قبول
-
تحلیل نتایج و تهیه گزارش نهایی
برای مثال، ممکن است اجرای آزمایش سمیت سلولی چند روز طول بکشد، اما با احتساب آماده سازی نمونه، برنامه ریزی آزمایشگاهی، بررسی نتایج و صدور گزارش، زمان تحویل نهایی بیشتر شود.
آیا تمام آزمون های زیست سازگاری باید به صورت متوالی انجام شوند؟
خیر. تمام آزمون ها لزوما نباید به صورت متوالی انجام شوند. برخی آزمون ها در صورت آماده بودن نمونه و فراهم بودن شرایط فنی می توانند به صورت موازی اجرا شوند.
با این حال، در بعضی پروژه ها نتایج یک مرحله بر تصمیم گیری درباره مراحل بعدی تاثیر می گذارد. برای مثال، نتایج مشخصه یابی شیمیایی و ارزیابی خطر سم شناسی می توانند در تعیین نیاز به آزمون های تکمیلی نقش داشته باشند.
بنابراین، برنامه زمان بندی باید بر اساس یک برنامه ارزیابی زیستی مشخص و متناسب با ریسک محصول تنظیم شود؛ نه اینکه تمام آزمون های مجموعه ISO 10993 برای هر محصول به صورت خودکار درخواست شوند.
جمع بندی و خدمات آزمایشگاه سنجش ساناژن
مدت زمان انجام تست های زیست سازگاری از چند روز کاری برای برخی آزمون های ساده آزمایشگاهی تا چند هفته یا چند ماه برای مطالعات پیچیده تر متغیر است. به همین دلیل، اعلام یک زمان ثابت برای تمام تجهیزات پزشکی از نظر علمی و اجرایی صحیح نیست.
آزمایشگاه سنجش ساناژن در زمینه آزمون های زیست سازگاری و ارزیابی سمیت تجهیزات پزشکی فعالیت دارد. زمان انجام آزمون ها پس از بررسی نوع محصول، مشخصات فنی، روش آزمون و تعداد ارزیابی های مورد نیاز قابل برآورد است.
برای دریافت زمان بندی دقیق پروژه خود، اطلاعات محصول، نوع تماس با بدن و آزمون های درخواستی را در اختیار کارشناسان سنجش ساناژن قرار دهید. کارشناسان می توانند برنامه پیشنهادی آزمون ها و زمان تقریبی تحویل گزارش را مشخص کنند.
مشاوره و ثبت درخواست آزمون
جهت مشاوره انتخاب آزمون های مورد نیاز محصول و دریافت اطلاعات درباره نحوه ارسال نمونه، با کارشناسان سنجش ساناژن تماس بگیرید.
روشهای ارتباط با ما:
📱 پیامرسان بله: 989900100182+
📞 تماس تلفنی: 982191010809+
📧 ایمیل: ssanagene@gmail.com
دیدگاه خود را بنویسید