پد فومی محافظ پوست (Foam Skin Protection Pads)
پد فومی محافظ پوست (Foam Skin Protection Pads) از محصولات پزشکی هستند که برای محافظت از پوست در برابر فشار، اصطکاک، سایش و آسیب های مکانیکی ناشی از تماس با تجهیزات پزشکی یا سطوح خارجی استفاده می شوند. این محصولات معمولا از فوم های پلیمری انعطاف پذیر ساخته می شوند و با ایجاد یک لایه نرم و ضربه گیر بین پوست و سطح خارجی، به توزیع فشار و کاهش تنش مکانیکی در ناحیه تماس کمک می کنند.
پدهای فومی در قسمت های مختلف بدن، به ویژه نواحی مستعد فشار مانند پاشنه پا، آرنج، زانو، شانه و نواحی برجسته استخوانی کاربرد دارند. همچنین در برخی تجهیزات پزشکی برای کاهش فشار ناشی از تماس طولانی مدت ماسک، پروتز، ارتز، حسگرهای پایش بیمار و سایر وسایل پزشکی با پوست استفاده می شوند.
ساختار و مواد تشکیل دهنده پدهای فومی محافظ پوست
این محصولات بسته به نوع کاربرد و طراحی، از مواد پلیمری مختلفی تولید می شوند. مهم ترین مواد مورد استفاده عبارتند از:
-
فوم پلی یورتان (Polyurethane Foam): یکی از رایج ترین مواد مورد استفاده در تولید پدهای محافظ پوست است که به دلیل انعطاف پذیری، قابلیت جذب فشار و ساختار سلولی مناسب، برای کاهش فشار موضعی کاربرد دارد.
-
فوم سیلیکونی (Silicone Foam): دارای انعطاف پذیری و نرمی مناسب است و در برخی محصولات برای محافظت از پوست حساس و کاهش اصطکاک استفاده می شود.
-
فوم پلی اتیلن (Polyethylene Foam): به دلیل وزن کم، ساختار سلولی و مقاومت مناسب در برابر تغییر شکل، در برخی پدهای محافظ و ضربه گیر پزشکی کاربرد دارد.
-
فوم EVA (Ethylene Vinyl Acetate): به دلیل خاصیت ارتجاعی و قابلیت جذب ضربه در برخی محصولات محافظتی پزشکی استفاده می شود.
برخی پدها دارای ساختار چند لایه هستند. در این محصولات ممکن است یک لایه فومی جاذب فشار، یک لایه محافظ خارجی و یک لایه چسبنده برای تثبیت روی پوست وجود داشته باشد.
نکته مهم: نوع پلیمر، مواد افزودنی، رنگدانه ها، عوامل ایجاد کننده ساختار فوم، مواد باقی مانده از فرایند تولید و چسب مورد استفاده می توانند بر ایمنی زیستی محصول تاثیر بگذارند. بنابراین ارزیابی زیست سازگاری باید بر اساس ترکیب محصول نهایی انجام شود، نه صرفا نام ماده اولیه.


کاربردهای پد فومی محافظ پوست
مهم ترین کاربردهای این محصولات عبارتند از:
-
پیشگیری از آسیب های ناشی از فشار: کاهش فشار وارد شده به نواحی حساس بدن و کمک به پیشگیری از آسیب های پوستی ناشی از فشار.
-
محافظت از پوست در برابر اصطکاک: کاهش تماس مستقیم پوست با تجهیزات پزشکی و جلوگیری از سایش مکرر.
-
محافظت در زیر ماسک های پزشکی: کاهش فشار و اصطکاک در نواحی تماس ماسک با صورت.
-
محافظت در تجهیزات ارتوپدی: استفاده در محل تماس ارتزها، بریس ها و سایر تجهیزات حمایتی با پوست.
-
محافظت در تجهیزات پایش بیمار: کاهش فشار و تحریک پوستی در محل نصب حسگرها و تجهیزات پایش علائم حیاتی.
-
محافظت از نواحی برجسته استخوانی: استفاده در پاشنه، آرنج، زانو و سایر نقاطی که در معرض فشار مکانیکی قرار دارند.
آزمون های زیست سازگاری پدهای فومی محافظ پوست
از نظر ارزیابی زیستی، پدهای فومی که صرفا با پوست سالم تماس مستقیم دارند، در گروه تجهیزات پزشکی دارای تماس سطحی با پوست سالم (Surface Devices in Contact with Intact Skin) قرار می گیرند.
انتخاب آزمون های زیست سازگاری بر اساس نوع فوم، ترکیبات شیمیایی، وجود چسب، مدت تماس با پوست و شرایط استفاده از محصول انجام می شود.
مهم ترین استانداردهای مرتبط عبارتند از:
۱. ISO 10993-1 – ارزیابی زیستی تجهیزات پزشکی
این استاندارد مرجع اصلی برای تعیین برنامه ارزیابی زیستی پدهای فومی محافظ پوست است.
در ویرایش ششم این استاندارد، یعنی ISO 10993-1:2025، ارزیابی تجهیزات دارای تماس با پوست سالم شامل بررسی اثرات زیستی زیر است:
-
سمیت سلولی (Cytotoxicity)
-
حساسیت زایی پوستی (Skin Sensitization)
-
تحریک پوستی (Skin Irritation)
این اثرات برای مدت تماس محدود، طولانی و بلند مدت باید در ارزیابی زیستی مورد توجه قرار گیرند.
البته تعیین اثرات زیستی مورد ارزیابی به معنای الزام انجام تمام آزمون ها در همه شرایط نیست. اطلاعات مواد اولیه، سوابق استفاده، مشخصات شیمیایی و ارزیابی ریسک می توانند در توجیه نیاز یا عدم نیاز به آزمون های تکمیلی مورد استفاده قرار گیرند.
۲. ISO 10993-5 – آزمون سمیت سلولی
این استاندارد برای بررسی اثر ترکیبات شیمیایی قابل استخراج از فوم بر سلول های زنده استفاده می شود.
در این آزمون، عصاره تهیه شده از پد فومی با سلول های کشت شده تماس داده می شود و میزان زنده مانی سلول ها و احتمال بروز آسیب سلولی بررسی می گردد.
روش های متداول عبارتند از:
-
آزمون MTT
-
آزمون NRU
-
آزمون تماس مستقیم (Direct Contact)
این آزمون به ویژه برای فوم های پلی یورتان و محصولات دارای افزودنی های شیمیایی اهمیت دارد.
۳. ISO 10993-23 – آزمون تحریک پوستی
هدف این آزمون بررسی احتمال ایجاد تحریک، قرمزی و واکنش های التهابی موضعی در اثر تماس پد فومی با پوست است.
در این ارزیابی، ترکیبات قابل استخراج از محصول و احتمال ایجاد واکنش موضعی بررسی می شوند.
این استاندارد شامل روش های in vitro و in vivo است و اصلاحیه ISO 10993-23:2021/Amd 1:2025 نیز مدل های جدید اپیدرم انسانی بازسازی شده را به روش های in vitro اضافه کرده است.
۴. ISO 10993-10 – آزمون حساسیت زایی پوستی
این استاندارد برای بررسی احتمال ایجاد واکنش های حساسیتی ناشی از تماس با مواد تشکیل دهنده محصول کاربرد دارد.
در پدهای فومی، وجود مواد افزودنی، عوامل پخت، رنگدانه ها، مواد باقی مانده از فرایند تولید و ترکیبات چسبنده می تواند در ارزیابی حساسیت زایی اهمیت داشته باشد.
۵. ISO 10993-18 – شناسایی و ارزیابی ترکیبات شیمیایی
این استاندارد برای شناسایی ترکیبات شیمیایی موجود در مواد سازنده پد فومی و بررسی مواد قابل استخراج و آزادشونده کاربرد دارد.
در فوم های پلی یورتان، بررسی ترکیبات باقی مانده از فرایند تولید، افزودنی ها و سایر مواد شیمیایی می تواند بخشی از ارزیابی ایمنی محصول باشد.
در صورت نیاز، نتایج شناسایی و اندازه گیری مواد شیمیایی برای ارزیابی سمیت و تعیین ریسک مواجهه مورد استفاده قرار می گیرند.
۶. ISO 10993-12 – آماده سازی نمونه و مواد مرجع
این استاندارد اصول آماده سازی نمونه ها و تهیه عصاره برای آزمون های زیست سازگاری را مشخص می کند.
در پدهای فومی، انتخاب روش استخراج باید با توجه به ساختار متخلخل فوم، ضخامت، چگالی، ترکیب مواد و شرایط تماس محصول با بدن انجام شود.
در صورت وجود لایه چسبنده یا پوشش سطحی، این اجزا نیز باید در برنامه آماده سازی نمونه و ارزیابی زیستی مورد توجه قرار گیرند.
آزمون های فیزیکی و عملکردی پدهای فومی
علاوه بر آزمون های زیست سازگاری، ویژگی های فیزیکی و عملکردی این محصولات نیز باید متناسب با کاربرد مورد نظر بررسی شوند.
مهم ترین آزمون های قابل انجام عبارتند از:
-
آزمون چگالی فوم (Foam Density): بررسی چگالی و یکنواختی ساختار فوم.
-
آزمون مقاومت فشاری (Compression Resistance): بررسی میزان مقاومت فوم در برابر فشار.
-
آزمون تغییر شکل دائمی (Compression Set): ارزیابی میزان تغییر شکل باقی مانده پس از اعمال و حذف فشار.
-
آزمون مقاومت کششی (Tensile Strength): بررسی مقاومت مکانیکی فوم در برابر کشش.
-
آزمون مقاومت پارگی (Tear Resistance): ارزیابی مقاومت محصول در برابر گسترش پارگی.
-
آزمون چسبندگی (Adhesion Test): بررسی قدرت چسبندگی در محصولات دارای لایه چسبنده.
-
آزمون جذب رطوبت (Moisture Absorption): بررسی رفتار محصول در برابر رطوبت و تعریق.
برای ارزیابی خواص فیزیکی فوم های انعطاف پذیر پلی یورتان و لاتکس، استاندارد ASTM D3574 نیز می تواند متناسب با نوع ماده و روش آزمون مورد استفاده قرار گیرد. این استاندارد یک استاندارد آزمون مواد است و جایگزین ارزیابی زیست سازگاری نیست.
نکات مهم برای تولیدکنندگان پدهای فومی پزشکی
نوع تماس با بدن: اگر پد فقط با پوست سالم تماس داشته باشد، برنامه ارزیابی آن با پدهایی که روی زخم یا پوست آسیب دیده استفاده می شوند متفاوت است. در صورت تماس با زخم، طبقه بندی زیستی و آزمون های مورد نیاز باید مجددا بررسی شوند.
ساختار متخلخل فوم: ساختار سلولی فوم می تواند بر جذب و آزادسازی مواد شیمیایی تاثیر بگذارد. بنابراین شرایط استخراج باید متناسب با ویژگی های محصول انتخاب شود.
وجود لایه چسبنده: در محصولات خودچسب، ارزیابی زیستی باید چسب و سایر اجزای در تماس با پوست را نیز پوشش دهد.
فرایند استریلیزاسیون: در صورت عرضه محصول به صورت استریل، تاثیر روش استریلیزاسیون بر خواص فیزیکی، ترکیبات شیمیایی و ایمنی زیستی محصول نهایی باید بررسی شود.
مدت تماس: مدت تماس محصول با پوست و تکرار استفاده از آن در تعیین برنامه ارزیابی زیستی اهمیت دارد.
استانداردهای مرجع
نکته مهم درباره ویرایش استانداردها: ISO 10993-1:2025 در نوامبر 2025 منتشر شده و جایگزین نسخه 2018 است. همچنین ISO 10993-5:2009 و ISO 10993-10:2021 همچنان نسخه های منتشر شده معتبر هستند. متن کامل استانداردها در این بررسی در دسترس نبوده و اطلاعات فوق بر اساس مشخصات رسمی انتشار و دامنه کاربرد آنها تنظیم شده است.
ISO+3
جمع بندی
پدهای فومی محافظ پوست از جمله محصولات پزشکی دارای تماس سطحی با بدن هستند که ارزیابی زیست سازگاری آنها باید با توجه به جنس فوم، ساختار محصول، ترکیبات شیمیایی و مدت تماس انجام شود.
سه محور اصلی ارزیابی زیستی این محصولات شامل سمیت سلولی، حساسیت زایی پوستی و تحریک پوستی است. در کنار این موارد، بررسی ترکیبات شیمیایی و ویژگی های فیزیکی محصول نیز می تواند برای اثبات ایمنی و عملکرد مناسب آن ضروری باشد.
مشاوره و ثبت درخواست آزمون
جهت مشاوره انتخاب آزمون های مورد نیاز محصول و دریافت اطلاعات درباره نحوه ارسال نمونه، با کارشناسان سنجش ساناژن تماس بگیرید.
روشهای ارتباط با ما:
📱 پیامرسان بله: 989900100182+
📞 تماس تلفنی: 982191010809+
📧 ایمیل: ssanagene@gmail.com
دیدگاه خود را بنویسید