آزمایشگاه همکار غذا و دارو مواد بسته بندی غذایی و دارویی
آزمایش مواد بسته بندی غذایی و دارویی مجموعه ای از آزمون های شیمیایی، فیزیکی، مکانیکی و میکروبی است که با هدف ارزیابی کیفیت، ایمنی، عملکرد و سازگاری مواد بسته بندی با محصول نهایی انجام می شود.
بسته بندی یکی از اجزای مهم زنجیره تولید و عرضه محصولات غذایی و دارویی است. این مواد علاوه بر محافظت از محصول در برابر عوامل محیطی، باید از انتقال ترکیبات ناخواسته به داخل محصول جلوگیری کنند و در طول مدت نگهداری، ویژگی های فیزیکی، شیمیایی و ایمنی خود را حفظ کنند.
در محصولات غذایی، تماس مستقیم بسته بندی با مواد خوراکی می تواند باعث مهاجرت ترکیبات شیمیایی از جنس بسته بندی به محصول شود. در محصولات دارویی نیز مواد بسته بندی باید از دارو در برابر رطوبت، نور، اکسیژن، آلودگی میکروبی و سایر عوامل مخرب محافظت کنند و با ترکیبات دارویی واکنش نامطلوب نداشته باشند.
اهمیت آزمایش مواد بسته بندی غذایی و دارویی
آزمون های بسته بندی برای اطمینان از مناسب بودن مواد اولیه، کنترل کیفیت محصول تولید شده، ارزیابی ایمنی تماس با غذا و دارو و بررسی عملکرد بسته بندی در شرایط واقعی نگهداری انجام می شوند.
مهم ترین اهداف این آزمون ها عبارت اند از:
-
بررسی مهاجرت ترکیبات شیمیایی از بسته بندی به مواد غذایی یا دارویی
-
شناسایی مواد قابل استخراج و آزادشونده از بسته بندی
-
ارزیابی وجود فلزات سنگین و ترکیبات شیمیایی ناخواسته
-
بررسی استحکام، مقاومت و عملکرد مکانیکی بسته بندی
-
ارزیابی نفوذپذیری در برابر رطوبت، اکسیژن و سایر گازها
-
بررسی سازگاری بسته بندی با فرمولاسیون محصول
-
ارزیابی یکپارچگی و قابلیت حفظ شرایط حفاظتی بسته بندی
-
بررسی ایمنی مواد بسته بندی در تماس مستقیم با محصول
انواع مواد بسته بندی قابل آزمایش
بسته بندی های پلاستیکی
بسته بندی های پلاستیکی از پرکاربردترین انواع بسته بندی در صنایع غذایی و دارویی هستند. این مواد در ساخت بطری، ظروف، درپوش، فیلم، کیسه، آمپول و بسته بندی های انعطاف پذیر استفاده می شوند.
پلیمرهای رایج شامل موارد زیر هستند:
-
پلی اتیلن (PE)
-
پلی پروپیلن (PP)
-
پلی اتیلن ترفتالات (PET)
-
پلی وینیل کلراید (PVC)
-
پلی استایرن (PS)
-
پلی آمید (PA)
-
پلی کربنات (PC)
-
اتیلن وینیل استات (EVA)
آزمون های این گروه می توانند شامل مهاجرت کلی و اختصاصی، شناسایی مواد شیمیایی قابل استخراج، فلزات و افزودنی های پلیمری، مقاومت مکانیکی و نفوذپذیری باشند.
بسته بندی های شیشه ای
شیشه در بسته بندی داروهای تزریقی، ویال ها، آمپول ها، بطری های دارویی و ظروف مواد غذایی کاربرد دارد.
آزمون های مهم شیشه شامل موارد زیر هستند:
-
مقاومت هیدرولیتیکی سطح داخلی شیشه
-
مقاومت هیدرولیتیکی دانه های شیشه
-
بررسی آزادسازی عناصر و یون ها
-
مقاومت در برابر شوک حرارتی
-
بررسی ترک، شکستگی و عیوب ظاهری
-
ارزیابی ابعاد و ضخامت دیواره
بسته بندی های فلزی
قوطی های فلزی، ظروف آلومینیومی، تیوب های فلزی، درپوش ها و فویل های آلومینیومی از این گروه هستند.
آزمون های مرتبط شامل بررسی خوردگی، پوشش داخلی، مهاجرت فلزات، چسبندگی پوشش، مقاومت مکانیکی و سازگاری با محصول است.
بسته بندی های کاغذی و مقوایی
کاغذ و مقوا در تولید جعبه های دارویی، کارتن، بسته بندی مواد غذایی، لیوان های کاغذی و بسته بندی های چند لایه استفاده می شوند.
در این گروه، آزمون های ترکیبات شیمیایی ناخواسته، انتقال مواد از سطح بسته بندی، مقاومت مکانیکی، میزان رطوبت و ویژگی های فیزیکی اهمیت دارند.
بسته بندی های چند لایه و انعطاف پذیر
این گروه شامل ساختارهای چند لایه از پلیمر، آلومینیوم، کاغذ و مواد پوششی است که برای تولید پاکت های مواد غذایی، بسته بندی های استریل، لفاف دارویی و بسته بندی های محافظ استفاده می شوند.
آزمون های مهم شامل چسبندگی لایه ها، مقاومت در برابر نفوذ گاز و بخار آب، مهاجرت مواد شیمیایی، مقاومت حرارتی و استحکام درزهای بسته بندی هستند.
مهم ترین آزمون های مواد بسته بندی غذایی و دارویی
آزمون های بسته بندی بر اساس جنس ماده، نوع محصول، شرایط تماس، مدت نگهداری و کاربرد نهایی انتخاب می شوند. برای مثال، آزمون مهاجرت مواد شیمیایی در بسته بندی مواد غذایی با آزمون مواد قابل استخراج از بسته بندی دارویی یکسان نیست؛ زیرا هدف، شرایط آزمایش و معیارهای ارزیابی آن ها متفاوت است.
آزمون مهاجرت کلی (Overall Migration)
در این آزمون، مقدار کل ترکیباتی که از ماده بسته بندی به محیط شبیه ساز غذا منتقل می شوند اندازه گیری می شود.
هدف این آزمون، ارزیابی میزان انتقال کلی مواد از بسته بندی به محصول غذایی است. نتیجه معمولاً بر حسب میلی گرم بر دسی متر مربع یا میلی گرم بر کیلوگرم بیان می شود.
این آزمون برای بسته بندی های پلاستیکی مانند بطری، ظروف، فیلم های بسته بندی، کیسه ها و سایر مواد پلیمری در تماس با غذا اهمیت دارد.
آزمون مهاجرت اختصاصی (Specific Migration)
در این آزمون، انتقال یک یا چند ترکیب شیمیایی مشخص از بسته بندی به ماده غذایی بررسی می شود.
ترکیبات مورد بررسی با توجه به جنس بسته بندی و مواد اولیه مورد استفاده در تولید آن انتخاب می شوند. برخی از ترکیبات مهم عبارت اند از:
-
بیسفنول A و سایر بیسفنول های مرتبط
-
فتالات ها و نرم کننده ها
-
فلزات و عناصر خاص
-
مونومرهای باقی مانده
-
آنتی اکسیدان ها و پایدارکننده ها
-
مواد حاصل از تخریب پلیمرها
-
ترکیبات ناشی از جوهر چاپ، چسب و پوشش های داخلی
حد مجاز مهاجرت اختصاصی برای هر ماده به صورت جداگانه و بر اساس مقررات و مشخصات فنی مربوط تعیین می شود.
آزمون مواد قابل استخراج و آزادشونده (Extractables and Leachables)
این آزمون به ویژه در بسته بندی های دارویی اهمیت دارد.
-
Extractables: ترکیباتی هستند که تحت شرایط استخراج مشخص و کنترل شده می توانند از مواد بسته بندی جدا شوند.
-
Leachables: ترکیباتی هستند که در شرایط واقعی یا شبیه سازی شده نگهداری محصول، از بسته بندی وارد دارو می شوند.
این ترکیبات ممکن است شامل مواد افزودنی پلیمر، حلال های باقی مانده، محصولات تخریب، مواد حاصل از فرایند تولید، عناصر فلزی و سایر ترکیبات شیمیایی باشند.
ارزیابی این مواد برای بسته بندی داروهای تزریقی، محلول های چشمی، فرآورده های بیولوژیک و داروهایی که حساسیت بیشتری نسبت به آلودگی شیمیایی دارند، اهمیت ویژه ای دارد.
آزمون فلزات سنگین و عناصر قابل انتقال
در این آزمون، وجود و مقدار عناصر خاص در مواد بسته بندی یا عصاره حاصل از آن بررسی می شود.
عناصر مورد توجه بسته به جنس بسته بندی و ارزیابی ریسک می توانند شامل موارد زیر باشند:
-
سرب (Pb)
-
کادمیوم (Cd)
-
جیوه (Hg)
-
آرسنیک (As)
-
کروم (Cr)
-
نیکل (Ni)
-
آنتیموان (Sb)
روش های ICP-MS، ICP-OES و AAS از تکنیک های متداول اندازه گیری این عناصر هستند. انتخاب روش به غلظت مورد انتظار، نوع عنصر و ماتریس نمونه بستگی دارد.
آزمون نفوذپذیری در برابر بخار آب و اکسیژن
بسته بندی باید بتواند از محصول در برابر عوامل محیطی محافظت کند. نفوذ رطوبت و اکسیژن ممکن است موجب تغییر کیفیت، کاهش ماندگاری یا تخریب ترکیبات حساس شود.
دو آزمون مهم عبارت اند از:
-
WVTR: تعیین نرخ انتقال بخار آب از بسته بندی
-
OTR: تعیین نرخ انتقال اکسیژن از بسته بندی
این آزمون ها برای فیلم های پلیمری، بسته بندی های چند لایه، بطری ها، ظروف دارویی و بسته بندی مواد حساس به رطوبت یا اکسیژن کاربرد دارند.
آزمون مقاومت مکانیکی و فیزیکی
در این گروه، استحکام و عملکرد بسته بندی در برابر نیروهای مکانیکی و شرایط حمل و نگهداری بررسی می شود.
آزمون های متداول شامل موارد زیر هستند:
-
مقاومت کششی (Tensile Strength)
-
درصد ازدیاد طول (Elongation at Break)
-
مقاومت پارگی (Tear Resistance)
-
مقاومت سوراخ شدگی (Puncture Resistance)
-
استحکام درز و دوخت (Seal Strength)
-
مقاومت در برابر فشار و فشردگی
-
مقاومت در برابر ضربه و سقوط
-
بررسی چسبندگی لایه های بسته بندی چند لایه
آزمون یکپارچگی و نشت بسته بندی (Package Integrity and Leak Testing)
این آزمون برای بررسی توانایی بسته بندی در جلوگیری از نشت مایعات، ورود آلودگی و از دست رفتن شرایط حفاظتی محصول انجام می شود.
این ارزیابی برای ظروف دارویی، ویال ها، بطری ها، بسته بندی های استریل و برخی بسته بندی های غذایی اهمیت دارد.
روش های آزمون ممکن است شامل آزمون خلأ، نفوذ رنگ، روش های فشار و خلأ، آزمون نشتی و روش های مبتنی بر گاز ردیاب باشند. انتخاب روش باید با توجه به نوع بسته بندی و اندازه نقص مورد انتظار انجام شود.
آزمون ویژگی های فیزیکوشیمیایی بسته بندی
این آزمون ها برای بررسی مشخصات اولیه و کیفیت مواد بسته بندی استفاده می شوند و می توانند شامل موارد زیر باشند:
-
تعیین ضخامت و وزن واحد سطح
-
اندازه گیری چگالی
-
بررسی رطوبت
-
تعیین pH عصاره در صورت کاربرد
-
شناسایی جنس پلیمر با FTIR
-
بررسی رنگ و شفافیت
-
ارزیابی مقاومت حرارتی
-
بررسی کیفیت پوشش و لایه های داخلی
آزمون های اختصاصی بسته بندی شیشه ای دارویی
برای ظروف شیشه ای مورد استفاده در بسته بندی دارو، به ویژه فرآورده های تزریقی، آزمون های تخصصی اهمیت دارند:
-
مقاومت هیدرولیتیکی سطح داخلی ظروف شیشه ای
-
مقاومت هیدرولیتیکی دانه های شیشه
-
بررسی آزادسازی عناصر از سطح شیشه
-
تعیین ابعاد و ضخامت
-
بررسی عیوب ظاهری، ترک و شکستگی
-
ارزیابی مقاومت حرارتی در صورت نیاز
آزمون های اختصاصی بسته بندی دارویی
بسته بندی دارویی علاوه بر آزمون های عمومی، ممکن است به ارزیابی های تخصصی دیگری نیاز داشته باشد:
-
بررسی سازگاری بسته بندی با فرمولاسیون دارویی
-
بررسی جذب مواد موثره یا نگهدارنده ها توسط بسته بندی
-
بررسی تغییرات کیفیت دارو در تماس با بسته بندی
-
ارزیابی قابلیت محافظت در برابر نور و رطوبت
-
بررسی مواد قابل استخراج و آزادشونده
-
ارزیابی عملکرد درپوش، واشر و سیستم بسته بندی
-
بررسی یکپارچگی بسته بندی محصولات استریل
این آزمون ها به خصوص برای داروهای تزریقی، قطره های چشمی، داروهای استنشاقی، فرآورده های بیولوژیک و داروهای حساس به نور و رطوبت اهمیت دارند.
استانداردها و مراجع معتبر آزمایش مواد بسته بندی غذایی و دارویی
برای ارزیابی بسته بندی ها، استانداردهای بین المللی ISO، استانداردهای اروپایی EN، فارماکوپه های معتبر مانند USP و Ph. Eur. و مقررات سازمان های نظارتی مورد استفاده قرار می گیرند.
نکته مهم این است که استانداردهای بسته بندی غذایی و دارویی را نباید به جای یکدیگر به کار برد. برای مثال، استاندارد مهاجرت مواد از پلاستیک به غذا با الزامات ارزیابی مواد قابل استخراج از بسته بندی دارویی متفاوت است.
استانداردها و مقررات بسته بندی مواد غذایی
۱. Regulation (EC) No 1935/2004
این مقررات اتحادیه اروپا، چارچوب عمومی ایمنی مواد و اشیای در تماس با مواد غذایی را مشخص می کند.
بر اساس این مقررات، مواد بسته بندی نباید در شرایط معمول یا قابل پیش بینی استفاده، ترکیبات خود را به مقداری به غذا منتقل کنند که سلامت مصرف کننده را به خطر بیندازد یا موجب تغییر نامطلوب در ترکیب، طعم و بوی مواد غذایی شود.
این مقررات برای انواع مواد در تماس با غذا کاربرد دارد و یکی از مراجع اصلی ارزیابی ایمنی بسته بندی غذایی در بازار اروپا محسوب می شود.
۲. Regulation (EU) No 10/2011
این مقررات به صورت اختصاصی به مواد و محصولات پلاستیکی در تماس با مواد غذایی می پردازد.
موضوعات مهم آن عبارت اند از:
-
فهرست مواد مجاز مورد استفاده در تولید پلاستیک های غذایی
-
حدود مجاز مهاجرت کلی (OML)
-
حدود مجاز مهاجرت اختصاصی (SML)
-
شرایط انجام آزمون مهاجرت
-
انتخاب شبیه سازهای غذایی (Food Simulants)
-
تعیین شرایط تماس از نظر زمان و دما
-
الزامات مستندسازی و اظهارنامه انطباق
در این مقررات، حد مهاجرت کلی معمولاً 60 میلی گرم بر کیلوگرم غذا یا 10 میلی گرم بر دسی متر مربع سطح تماس تعیین شده است؛ مگر در مواردی که الزامات یا استثناهای خاص مقررات اعمال شوند.
این مقررات در طول زمان اصلاح شده است؛ بنابراین برای ارزیابی انطباق باید نسخه تجمیع شده معتبر و اصلاحیه های لازم الاجرای آن بررسی شوند.
۳. Regulation (EC) No 2023/2006
این مقررات با عنوان Good Manufacturing Practice یا GMP برای مواد و محصولات در تماس با مواد غذایی تدوین شده است.
هدف آن اطمینان از تولید مواد بسته بندی در شرایط کنترل شده و جلوگیری از آلودگی، تغییر ناخواسته ترکیب یا انتقال مواد نامطلوب به غذا است.
این مقررات بیشتر به الزامات تولید و سیستم کنترل کیفیت مربوط می شود و به تنهایی یک روش آزمایشگاهی برای اندازه گیری مهاجرت نیست.
۴. استاندارد EN 1186 Series
این مجموعه استاندارد برای تعیین مهاجرت کلی مواد از پلاستیک های در تماس با مواد غذایی استفاده می شود.
بخش های مختلف این مجموعه، روش های آزمایش مهاجرت کلی را با استفاده از شبیه سازهای غذایی مختلف پوشش می دهند.
برای مثال:
-
EN 1186-1: راهنمای انتخاب شرایط و روش های آزمون مهاجرت کلی
-
EN 1186-2: روش های اندازه گیری مهاجرت کلی با استفاده از روغن های گیاهی
-
EN 1186-3: روش های اندازه گیری مهاجرت کلی با استفاده از شبیه سازهای قابل تبخیر
انتخاب بخش مناسب به نوع ماده بسته بندی، نوع غذا و شرایط تماس بستگی دارد.
۵. استاندارد EN 13130 Series
این مجموعه استاندارد برای تعیین مهاجرت اختصاصی برخی مواد از پلاستیک های در تماس با مواد غذایی استفاده می شود.
این استانداردها روش های اندازه گیری ترکیبات شیمیایی مشخص را در مواد غذایی، شبیه سازهای غذایی یا خود ماده بسته بندی ارائه می کنند.
برای مثال، بسته به ترکیب مورد بررسی، روش های اختصاصی برای اندازه گیری مونومرها، افزودنی ها و سایر ترکیبات قابل انتقال انتخاب می شوند.
۶. مقررات مربوط به مواد سرامیکی در تماس با غذا
برای ظروف و بسته بندی های سرامیکی، مقررات اختصاصی اتحادیه اروپا مانند Directive 84/500/EEC و اصلاحیه های آن برای ارزیابی آزادسازی سرب و کادمیوم اهمیت دارند.
این آزمون ها به ویژه برای ظروف سرامیکی، لعاب دار و محصولات مورد استفاده در تماس مستقیم با مواد غذایی کاربرد دارند.
استانداردها و مراجع بسته بندی دارویی
**۷. USP General Chapter **
این فصل از فارماکوپه آمریکا به سیستم های بسته بندی پلاستیکی و مواد سازنده آن ها برای کاربرد دارویی می پردازد.
هدف آن ارزیابی ویژگی های مواد پلاستیکی مورد استفاده در بسته بندی داروها، فرآورده های بیولوژیک و مکمل های غذایی است.
**۸. USP General Chapter **
این فصل به مواد اولیه پلاستیکی مورد استفاده در ساخت بسته بندی دارویی اختصاص دارد.
مواد پلیمری مانند پلی اتیلن، پلی پروپیلن، پلی اتیلن ترفتالات، پلی کربنات، پلی آمید و سایر پلیمرهای مشخص در چارچوب این فصل ارزیابی می شوند.
**۹. USP General Chapter **
این فصل به سیستم های بسته بندی پلاستیکی مورد استفاده برای فرآورده های دارویی می پردازد.
در این ارزیابی، بسته بندی به عنوان یک سیستم کامل شامل ظرف، درپوش، واشر، لایه های داخلی و سایر اجزای مرتبط بررسی می شود.
بنابراین صرف بررسی ماده اولیه پلاستیکی برای ارزیابی کامل بسته بندی نهایی کافی نیست.
**۱۰. USP General Chapter **
این فصل با عنوان Assessment of Extractables Associated with Pharmaceutical Packaging/Delivery Systems به ارزیابی مواد قابل استخراج از بسته بندی و سیستم های انتقال دارو اختصاص دارد.
این راهنما چارچوبی برای طراحی و اجرای مطالعات Extractables ارائه می کند و در انتخاب شرایط استخراج، روش های شناسایی و ارزیابی ریسک ترکیبات آزادشده کاربرد دارد.
نکته مهم این است که USP یک فصل راهنمای اطلاعاتی است و به تنهایی حدود پذیرش یا روش آزمایش اجباری یکسان برای تمام بسته بندی ها تعیین نمی کند.
**۱۱. USP General Chapter **
این فصل به ارزیابی مواد Leachables در بسته بندی و سیستم های انتقال دارو می پردازد.
در این بررسی، ترکیباتی که در شرایط واقعی یا شبیه سازی شده نگهداری دارو وارد محصول می شوند شناسایی و از نظر اهمیت و ریسک ارزیابی می شوند.
انتخاب ترکیبات هدف و شرایط مطالعه باید بر اساس جنس بسته بندی، فرمولاسیون دارو، مسیر مصرف و ارزیابی ریسک انجام شود.
**۱۲. USP General Chapter **
این فصل با عنوان Containers – Performance Testing به بررسی ویژگی های عملکردی سیستم های بسته بندی دارویی می پردازد.
یکی از موضوعات مهم آن اندازه گیری نرخ انتقال بخار آب (MVTR) در سیستم های بسته بندی پلاستیکی است.
این آزمون برای ارزیابی توانایی بسته بندی در محافظت از داروهای حساس به رطوبت اهمیت دارد.
۱۳. ISO 15378:2017
این استاندارد با عنوان Primary Packaging Materials for Medicinal Products به الزامات سیستم مدیریت کیفیت برای تولید مواد اولیه بسته بندی دارویی می پردازد.
ISO 15378 بر اساس ISO 9001 تدوین شده و الزامات مرتبط با اصول GMP را نیز برای تولید مواد بسته بندی اولیه دارویی در نظر می گیرد.
این استاندارد برای تولیدکنندگان شیشه دارویی، ظروف پلاستیکی، درپوش ها و سایر مواد بسته بندی اولیه کاربرد دارد.
باید توجه داشت که ISO 15378 استاندارد سیستم مدیریت کیفیت و تولید است، نه یک روش آزمایشگاهی برای اندازه گیری مهاجرت یا مواد قابل استخراج. نسخه 2017 همراه با اصلاحیه 2024 همچنان نسخه جاری معرفی شده است.
استانداردهای بسته بندی استریل و تجهیزات پزشکی
در برخی موارد، بسته بندی های دارویی و پزشکی باید علاوه بر ویژگی های شیمیایی و فیزیکی، قابلیت حفظ شرایط استریل را نیز داشته باشند.
۱۴. ISO 11607-1:2019
این استاندارد الزامات مواد، سیستم های سد استریل و سیستم های بسته بندی تجهیزات پزشکی که در بسته بندی نهایی استریل می شوند را مشخص می کند.
هدف اصلی آن حفظ استریلیتی محصول تا زمان استفاده است. این استاندارد مستقیماً برای تمام بسته بندی های دارویی قابل تعمیم نیست و دامنه اصلی آن تجهیزات پزشکی استریل شده در بسته بندی نهایی است.
۱۵. ISO 11607-2:2019
این استاندارد به اعتبارسنجی فرایندهای شکل دهی، دوخت و مونتاژ بسته بندی تجهیزات پزشکی استریل اختصاص دارد.
فرایندهایی مانند تولید بسته بندی، ایجاد درزهای حرارتی و مونتاژ سیستم سد استریل باید بر اساس الزامات مربوط اعتبارسنجی شوند.
۱۶. ISO 8317:2015
این استاندارد الزامات و روش های آزمون بسته بندی های مقاوم در برابر باز شدن توسط کودکان را مشخص می کند.
این استاندارد برای بسته بندی های قابل باز و بسته شدن مجدد که برای جلوگیری از دسترسی کودکان طراحی شده اند کاربرد دارد و در برخی بسته بندی های دارویی اهمیت ویژه ای دارد.
۱۷. ISO 14375:2018
این استاندارد به بسته بندی های دارویی غیر قابل بستن مجدد با قابلیت مقاومت در برابر باز شدن توسط کودکان اختصاص دارد.
در این استاندارد، الزامات عملکردی و روش های آزمون برای بررسی مقاومت بسته بندی در برابر دسترسی کودکان مشخص شده است.
۱۸. ISO 12048:1994
این استاندارد برای آزمون مقاومت بسته بندی های کامل و پرشده در برابر فشار و چیدمان روی هم استفاده می شود.
این روش برای بررسی استحکام بسته بندی های حمل و نقل و ارزیابی مقاومت آن ها در شرایط انبارداری و جابه جایی کاربرد دارد.
استاندارد عمومی صلاحیت آزمایشگاه
۱۹. ISO/IEC 17025:2017
این استاندارد الزامات عمومی صلاحیت آزمایشگاه های آزمون و کالیبراسیون را مشخص می کند.
در آزمایش مواد بسته بندی غذایی و دارویی، رعایت الزامات آن برای موارد زیر اهمیت دارد:
-
صلاحیت فنی کارکنان
-
اعتبارسنجی و صحه گذاری روش های آزمون
-
کنترل تجهیزات و کالیبراسیون
-
اطمینان از صحت و دقت نتایج
-
ارزیابی عدم قطعیت اندازه گیری
-
کنترل کیفیت نتایج و مستندسازی
-
ردیابی اندازه گیری ها و گزارش دهی
این استاندارد روش اختصاصی آزمون بسته بندی یا حدود مجاز مهاجرت را تعیین نمی کند؛ بلکه صلاحیت فنی آزمایشگاه را در محدوده آزمون های تایید شده مشخص می کند.
مراحل انجام آزمایش مواد بسته بندی غذایی و دارویی
فرایند بررسی بسته بندی معمولاً شامل مراحل زیر است:
-
دریافت و شناسایی نمونه: ثبت نوع بسته بندی، جنس، ضخامت، مشخصات تولید، نوع محصول و شرایط مصرف.
-
بررسی کاربرد بسته بندی: تعیین اینکه بسته بندی برای مواد غذایی، دارویی، تزریقی، خوراکی، موضعی یا محصولات استریل طراحی شده است.
-
انتخاب استاندارد و روش آزمون: تعیین آزمون های مورد نیاز بر اساس نوع ماده و الزامات قانونی.
-
آماده سازی نمونه: برش، تمیزکاری یا آماده سازی نمونه طبق روش استاندارد و شرایط تماس مورد نظر.
-
انجام آزمون های شیمیایی: بررسی مهاجرت کلی و اختصاصی، فلزات، مواد قابل استخراج و سایر ترکیبات شیمیایی.
-
انجام آزمون های فیزیکی و مکانیکی: بررسی ضخامت، استحکام، نفوذپذیری، مقاومت در برابر فشار و کیفیت درزها.
-
انجام آزمون های اختصاصی دارویی: بررسی سازگاری، مواد قابل استخراج و آزادشونده و یکپارچگی بسته بندی در صورت نیاز.
-
ارزیابی نتایج: مقایسه نتایج با حدود پذیرش و الزامات استاندارد یا مقررات مربوط.
-
صدور گزارش آزمون: ارائه نتایج همراه با روش آزمون، واحد اندازه گیری و اطلاعات لازم برای تفسیر.
اهمیت انتخاب روش مناسب برای آزمون بسته بندی
یکی از مهم ترین نکات در ارزیابی بسته بندی، انتخاب شرایط آزمایش متناسب با کاربرد واقعی محصول است.
برای مثال، بسته بندی یک محصول غذایی منجمد با بسته بندی محصولی که در دمای بالا پر می شود، شرایط تماس یکسانی ندارد. همچنین بسته بندی داروی تزریقی از نظر الزامات شیمیایی و یکپارچگی با بسته بندی یک قرص خوراکی متفاوت است.
در آزمون مهاجرت مواد غذایی، انتخاب شبیه ساز غذایی، دما و مدت تماس باید متناسب با نوع غذا و شرایط استفاده باشد. مقررات اتحادیه اروپا نیز شرایط استاندارد آزمون مهاجرت را بر اساس نوع کاربرد و تماس پیش بینی شده تعریف می کند.
در بسته بندی دارویی نیز لازم است ارزیابی مواد قابل استخراج و آزادشونده بر اساس ریسک محصول، نوع بسته بندی، مسیر مصرف و مدت نگهداری طراحی شود.
بنابراین انجام یک آزمون عمومی برای همه انواع بسته بندی نمی تواند به تنهایی ایمنی و کیفیت تمام محصولات را اثبات کند.
کاربرد نتایج آزمایش مواد بسته بندی غذایی و دارویی
نتایج این آزمون ها برای گروه های مختلف تولیدکننده و تامین کننده کاربرد دارد:
-
تولیدکنندگان ظروف پلاستیکی و پلیمری
-
تولیدکنندگان بطری و ظروف شیشه ای
-
تولیدکنندگان قوطی های فلزی و فویل آلومینیومی
-
تولیدکنندگان فیلم های بسته بندی و لفاف های چند لایه
-
تولیدکنندگان ظروف و بسته بندی های کاغذی
-
تولیدکنندگان بطری، ویال و آمپول دارویی
-
تولیدکنندگان درپوش، واشر و اجزای بسته بندی دارویی
-
شرکت های تولید کننده دارو و مکمل
-
صنایع غذایی و آشامیدنی
-
واردکنندگان مواد اولیه و محصولات بسته بندی
-
واحدهای کنترل کیفیت و تضمین کیفیت
نقش آزمایشگاه همکار غذا و دارو در کنترل کیفیت مواد بسته بندی
آزمایشگاه های دارای صلاحیت مرتبط می توانند با انجام آزمون های شیمیایی، فیزیکی و فیزیکوشیمیایی، اطلاعات لازم برای ارزیابی کیفیت و ایمنی مواد بسته بندی را فراهم کنند.
در انتخاب آزمایشگاه باید به موارد زیر توجه شود:
-
وجود آزمون مورد نظر در دامنه صلاحیت آزمایشگاه
-
تناسب روش آزمون با جنس و کاربرد بسته بندی
-
توانایی انجام آزمون مهاجرت کلی و اختصاصی
-
امکانات شناسایی و اندازه گیری ترکیبات شیمیایی
-
توانایی انجام آزمون های مکانیکی و فیزیکی
-
اعتبارسنجی روش ها و کنترل کیفیت نتایج
-
آشنایی با الزامات بسته بندی غذایی و دارویی
سنجش ساناژن می تواند نیازهای آزمایشگاهی تولیدکنندگان و تامین کنندگان مواد بسته بندی غذایی و دارویی را بر اساس نوع محصول، جنس بسته بندی و الزامات استاندارد بررسی کند. نوع آزمون قابل ارائه باید با دامنه صلاحیت و امکانات فنی تایید شده آزمایشگاه مطابقت داشته باشد.
مشاوره و ثبت درخواست آزمون
جهت مشاوره انتخاب آزمون های مورد نیاز محصول و دریافت اطلاعات درباره نحوه ارسال نمونه، با کارشناسان سنجش ساناژن تماس بگیرید.
روشهای ارتباط با ما:
📱 پیامرسان بله: 989900100182+
📞 تماس تلفنی: 982191010809+
📧 ایمیل: ssanagene@gmail.com
دیدگاه خود را بنویسید