آزمایشگاه همکار غذا و دارو مواد اولیه غذایی
مواد اولیه غذایی پایه اصلی تولید محصولات صنایع غذایی هستند و کیفیت، خلوص و ایمنی آن ها تأثیر مستقیمی بر ویژگی های محصول نهایی دارند. هرگونه آلودگی میکروبی، ناخالصی شیمیایی، تقلب یا عدم انطباق در مواد اولیه می تواند باعث کاهش کیفیت، فساد محصول و ایجاد خطر برای مصرف کننده شود.
آزمایشگاه همکار غذا و دارو در حوزه مواد اولیه غذایی با انجام آزمون های تخصصی، کیفیت و ایمنی مواد اولیه مورد استفاده در صنایع غذایی را بررسی می کند. این آزمون ها با هدف شناسایی ترکیبات، تعیین مقدار مواد اصلی، بررسی ناخالصی ها، کنترل آلودگی های میکروبی و ارزیابی انطباق با استانداردهای ملی و بین المللی انجام می شوند.
آزمون مواد اولیه غذایی هم برای مواد خام ورودی به کارخانه و هم برای مواد اولیه فرآوری شده یا وارداتی اهمیت دارد. تولیدکنندگان، واردکنندگان، تأمین کنندگان و واحدهای کنترل کیفیت صنایع غذایی می توانند از نتایج این آزمون ها برای ارزیابی تأمین کنندگان، پذیرش محموله ها و کنترل مستمر کیفیت استفاده کنند.
انواع مواد اولیه غذایی قابل آزمایش
مواد اولیه مورد استفاده در صنایع غذایی تنوع زیادی دارند. هر گروه از این مواد با توجه به منشأ، ترکیب شیمیایی، کاربرد و شرایط نگهداری به آزمون های اختصاصی نیاز دارد.
مواد اولیه با منشأ گیاهی
این گروه شامل مواد خام یا فرآوری شده گیاهی است که در تولید انواع محصولات غذایی استفاده می شوند.
نمونه های مهم عبارت اند از:
-
آرد گندم، آرد ذرت و آرد سایر غلات
-
نشاسته ذرت، سیب زمینی و تاپیوکا
-
شکر، گلوکز و شربت های قندی
-
روغن های گیاهی مانند روغن آفتابگردان، سویا، کلزا و پالم
-
پودر کاکائو و دانه های قهوه
-
ادویه ها و چاشنی های گیاهی
-
پودر میوه، سبزیجات و عصاره های گیاهی
-
فیبرهای غذایی و ترکیبات استخراج شده از گیاهان
در این مواد، بررسی رطوبت، خاکستر، ترکیبات اصلی، باقی مانده سموم کشاورزی، مایکوتوکسین ها و آلودگی میکروبی اهمیت زیادی دارد.
مواد اولیه با منشأ حیوانی
این مواد در تولید فرآورده های لبنی، گوشتی، پروتئینی و سایر محصولات غذایی کاربرد دارند.
برخی از آن ها عبارت اند از:
-
شیر خام و پودر شیر
-
پودر آب پنیر و پروتئین های لبنی
-
ژلاتین و کلاژن خوراکی
-
پودر تخم مرغ
-
چربی های حیوانی
-
پروتئین های حیوانی
-
مواد اولیه حاصل از فرآوری گوشت و ماهی
آزمون های مرتبط با این گروه شامل تعیین پروتئین، چربی، رطوبت، خاکستر، اسیدیته، شاخص های فساد، آلودگی میکروبی و در صورت لزوم بررسی باقی مانده داروهای دامپزشکی است.
مواد اولیه پروتئینی و تغذیه ای
این مواد برای افزایش ارزش تغذیه ای و بهبود ویژگی های عملکردی محصولات غذایی استفاده می شوند.
مهم ترین نمونه ها عبارت اند از:
-
پروتئین سویا
-
پروتئین نخود
-
پروتئین وی
-
کازئین و کازئینات ها
-
گلوتن گندم
-
آلبومین
-
آمینواسیدهای خوراکی
-
پودرهای پروتئینی ترکیبی
در این گروه، تعیین مقدار پروتئین، پروفایل اسیدهای آمینه، چربی، رطوبت، خاکستر، قابلیت حل شدن و بررسی آلودگی های شیمیایی و میکروبی اهمیت دارد.
مواد اولیه شیمیایی و ترکیبات کاربردی صنایع غذایی
برخی مواد اولیه با هدف ایجاد ویژگی های مشخص در فرمولاسیون محصولات غذایی به کار می روند.
این ترکیبات شامل موارد زیر هستند:
-
اسید سیتریک و اسید لاکتیک
-
بی کربنات سدیم
-
نمک های خوراکی
-
فسفات های خوراکی
-
امولسیفایرها
-
پایدارکننده ها و غلظت دهنده ها
-
ژلاتین، پکتین و صمغ ها
-
آنزیم های مورد استفاده در صنایع غذایی
-
ترکیبات معدنی و ویتامین های مورد استفاده در غنی سازی مواد غذایی
برای این مواد، آزمون های شناسایی، خلوص، مقدار ماده اصلی، ناخالصی های عنصری، رطوبت، خاکستر و ویژگی های فیزیکوشیمیایی متناسب با مشخصات ماده انجام می شود.
مواد اولیه با منشأ دریایی و سایر منابع طبیعی
این گروه شامل ترکیباتی است که از منابع دریایی یا سایر منابع طبیعی به دست می آیند و در تولید غذاهای فرآوری شده و محصولات تغذیه ای کاربرد دارند.
مانند:
-
روغن ماهی
-
پودر ماهی
-
ژلاتین دریایی
-
آلژینات
-
آگار
-
کاراگینان
-
ترکیبات معدنی حاصل از منابع طبیعی
در این مواد، علاوه بر بررسی ترکیبات اصلی، کنترل فلزات سنگین، اکسیداسیون چربی ها، آلودگی های میکروبی و ویژگی های فیزیکوشیمیایی اهمیت دارد.
مهم ترین آزمون های کنترل کیفیت مواد اولیه غذایی
آزمون های کنترل کیفیت مواد اولیه غذایی بر اساس نوع ماده، کاربرد آن در فرمولاسیون و الزامات محصول نهایی انتخاب می شوند. یک ماده اولیه ممکن است به چندین آزمون شیمیایی، میکروبی و فیزیکوشیمیایی نیاز داشته باشد.
آزمون های فیزیکوشیمیایی و ترکیبات اصلی
این آزمون ها برای تعیین ویژگی های پایه و ارزش تغذیه ای مواد اولیه انجام می شوند و در کنترل کیفیت موادی مانند آرد، روغن، شکر، شیر خشک، پروتئین ها و نشاسته کاربرد دارند.
مهم ترین پارامترهای قابل اندازه گیری عبارت اند از:
-
رطوبت (Moisture)
-
خاکستر کل (Total Ash)
-
پروتئین (Protein)
-
چربی کل (Total Fat)
-
کربوهیدرات
-
فیبر غذایی
-
اسیدیته و عدد اسیدی
-
pH
-
چگالی و ویسکوزیته
-
حلالیت و قابلیت پراکندگی
-
اندازه ذرات و توزیع اندازه ذرات
-
رنگ، بو و ویژگی های ظاهری
برای اندازه گیری این پارامترها از روش هایی مانند کجلدال، دوماس، سوکسله، تیتراسیون، رفراکتومتری، اسپکتروفتومتری و روش های کروماتوگرافی استفاده می شود.
آزمون های میکروبی مواد اولیه غذایی
مواد اولیه با منشأ گیاهی و حیوانی ممکن است در مراحل کشت، برداشت، حمل ونقل، نگهداری یا فرآوری به میکروارگانیسم های بیماری زا و عوامل فساد آلوده شوند.
آزمون های میکروبی با هدف بررسی سلامت و کیفیت بهداشتی مواد اولیه انجام می شوند.
مهم ترین آزمون ها عبارت اند از:
-
شمارش کلی میکروارگانیسم های هوازی (Total Plate Count)
-
شمارش کپک و مخمر
-
شمارش کلیفرم ها
-
شناسایی اشریشیا کلی (E. coli)
-
شناسایی سالمونلا (Salmonella)
-
بررسی لیستریا مونوسیتوژنز (Listeria monocytogenes)
-
بررسی استافیلوکوکوس اورئوس (Staphylococcus aureus)
-
بررسی باسیلوس سرئوس (Bacillus cereus)
-
بررسی کلستریدیوم پرفرنژنس (Clostridium perfringens)، در صورت ارتباط با نوع ماده
در مواد اولیه پودری، ادویه ها، غلات، پودر شیر و ترکیبات پروتئینی، کنترل آلودگی میکروبی اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا برخی از این مواد ممکن است شرایط مناسبی برای بقای میکروارگانیسم ها فراهم کنند.
آزمون فلزات سنگین و ناخالصی های عنصری
فلزات سنگین ممکن است از طریق خاک، آب، مواد اولیه کشاورزی، تجهیزات تولید یا فرایندهای صنعتی وارد مواد غذایی شوند.
مهم ترین عناصر مورد بررسی عبارت اند از:
-
سرب (Pb)
-
کادمیوم (Cd)
-
جیوه (Hg)
-
آرسنیک (As)
-
کروم (Cr)
-
نیکل (Ni)
برای اندازه گیری این عناصر از روش های ICP-MS، ICP-OES و AAS استفاده می شود.
این آزمون ها برای موادی مانند ادویه ها، غلات، روغن های گیاهی، پودرهای معدنی، مواد اولیه دریایی، عصاره های گیاهی و ترکیبات پروتئینی اهمیت دارند.
آزمون باقی مانده سموم کشاورزی
مواد اولیه گیاهی ممکن است در اثر استفاده از آفت کش ها و سموم کشاورزی در مراحل کشت و نگهداری، به باقی مانده این ترکیبات آلوده شوند.
آزمون های این بخش شامل موارد زیر است:
-
بررسی باقی مانده حشره کش ها
-
اندازه گیری باقی مانده علف کش ها
-
بررسی قارچ کش ها
-
شناسایی ترکیبات آلی فسفره و کلره
-
بررسی سایر گروه های آفت کش متناسب با نوع ماده اولیه
روش های GC-MS/MS و LC-MS/MS از روش های متداول برای شناسایی و اندازه گیری باقی مانده سموم هستند.
آزمون مایکوتوکسین ها
مایکوتوکسین ها ترکیبات سمی تولید شده توسط برخی قارچ ها هستند که می توانند در شرایط نامناسب کشت، خشک کردن و نگهداری در مواد اولیه غذایی ایجاد شوند.
این آلاینده ها به ویژه در غلات، ذرت، بادام زمینی، مغزها، ادویه ها، دانه های روغنی و برخی مواد گیاهی اهمیت دارند.
مهم ترین مایکوتوکسین های قابل بررسی عبارت اند از:
-
آفلاتوکسین B1
-
مجموع آفلاتوکسین ها
-
اکراتوکسین A
-
دئوکسی نیوالنول (DON)
-
زیرالنون (Zearalenone)
-
فومونیزین ها
-
پاتولین، در مواد اولیه مرتبط
برای اندازه گیری این ترکیبات از روش های HPLC-FLD، HPLC و LC-MS/MS استفاده می شود. در برخی موارد نیز کیت های ایمونولوژیک مانند ELISA برای غربالگری به کار می روند.
آزمون باقی مانده داروهای دامپزشکی و هورمون ها
در مواد اولیه با منشأ حیوانی مانند شیر، گوشت، تخم مرغ و فرآورده های دریایی، بررسی باقی مانده داروهای دامپزشکی اهمیت دارد.
این آزمون ها می توانند شامل موارد زیر باشند:
-
باقی مانده آنتی بیوتیک ها
-
سولفونامیدها
-
تتراسایکلین ها
-
ماکرولیدها
-
برخی داروهای ضد انگل
-
ترکیبات دارویی و هورمونی مشمول محدودیت قانونی
برای شناسایی و اندازه گیری این ترکیبات معمولاً از روش LC-MS/MS و در برخی موارد روش های ایمونولوژیک استفاده می شود.
آزمون آلرژن ها و شناسایی ترکیبات ناخواسته
برخی مواد اولیه ممکن است حاوی ترکیبات حساسیت زا باشند یا در اثر آلودگی متقاطع در فرایند تولید به آن ها آلوده شوند.
موارد مهم عبارت اند از:
-
گلوتن
-
پروتئین های شیر
-
پروتئین تخم مرغ
-
سویا
-
بادام زمینی
-
مغزهای درختی
-
پروتئین های ماهی و سخت پوستان
-
کنجد
برای بررسی این ترکیبات از روش هایی مانند ELISA، PCR و روش های اختصاصی شناسایی پروتئین استفاده می شود. انتخاب روش باید با توجه به ماهیت آلرژن و نوع ماده غذایی انجام شود.
آزمون روغن ها و چربی های خوراکی
روغن ها و چربی ها از مواد اولیه مهم صنایع غذایی هستند و کیفیت آن ها بر ماندگاری، طعم و ارزش تغذیه ای محصولات اثر می گذارد.
مهم ترین آزمون های این گروه عبارت اند از:
-
عدد اسیدی (Acid Value)
-
عدد پراکسید (Peroxide Value)
-
عدد یدی (Iodine Value)
-
عدد صابونی (Saponification Value)
-
ترکیب اسیدهای چرب
-
بررسی اسیدهای چرب ترانس
-
بررسی شاخص های اکسیداسیون
-
اندازه گیری رطوبت و ناخالصی های نامحلول
-
شناسایی تقلب و اختلاط با روغن های دیگر
روش های GC-FID، HPLC و آزمون های شیمیایی استاندارد برای این بررسی ها استفاده می شوند.
آزمون اصالت و تشخیص تقلب در مواد اولیه
تقلب در مواد اولیه غذایی ممکن است با جایگزینی یک ماده ارزان تر، افزودن ترکیبات غیرمجاز یا تغییر ترکیب واقعی محصول انجام شود.
آزمون های اصالت برای بررسی موارد زیر کاربرد دارند:
-
تشخیص اختلاط روغن های گیاهی
-
بررسی اصالت عسل و شربت های قندی
-
تشخیص جایگزینی پروتئین های گران قیمت با منابع ارزان تر
-
بررسی خلوص ادویه ها
-
شناسایی رنگ ها یا ترکیبات غیرمجاز
-
بررسی منشأ گیاهی یا حیوانی برخی مواد اولیه
روش های مورد استفاده شامل HPLC، GC-MS، FTIR، PCR، ایزوتوپ سنجی و روش های اختصاصی تشخیص تقلب هستند.
استانداردها و مراجع معتبر آزمون مواد اولیه غذایی
آزمون مواد اولیه غذایی بر اساس یک استاندارد واحد انجام نمی شود. استاندارد مناسب با توجه به نوع ماده اولیه، پارامتر مورد بررسی، هدف آزمون و الزامات قانونی انتخاب می شود.
۱. استاندارد ISO/IEC 17025:2017
General requirements for the competence of testing and calibration laboratories
این استاندارد چارچوب اصلی ارزیابی صلاحیت فنی و عملکرد آزمایشگاه های آزمون و کالیبراسیون را مشخص می کند.
مهم ترین الزامات آن عبارت اند از:
-
صلاحیت فنی کارکنان
-
اعتبارسنجی و صحه گذاری روش های آزمون
-
کالیبراسیون تجهیزات آزمایشگاهی
-
ردیابی پذیری نتایج اندازه گیری
-
برآورد عدم قطعیت اندازه گیری
-
کنترل کیفیت نتایج
-
مدیریت نمونه ها و سوابق آزمایشگاهی
این استاندارد روش اختصاصی اندازه گیری پروتئین، چربی، رطوبت یا فلزات سنگین را تعیین نمی کند؛ بلکه الزامات لازم برای اطمینان از اعتبار نتایج آزمایشگاهی را مشخص می کند.
۲. استاندارد ISO 7218:2024
Microbiology of the food chain — General requirements and guidance for microbiological examinations
این استاندارد الزامات عمومی و راهنمای انجام آزمون های میکروبی مواد غذایی را مشخص می کند.
موضوعات اصلی آن عبارت اند از:
-
آماده سازی و همگن سازی نمونه
-
شرایط انجام آزمون های میکروبی
-
تجهیزات و محیط های کشت
-
کنترل شرایط انکوباسیون
-
شمارش و تفسیر نتایج
-
کنترل کیفیت فرایند آزمایش
نسخه 2024 ویرایش چهارم این استاندارد است و جایگزین نسخه قدیمی تر ISO 7218:2007 شده است.
۳. استانداردهای سری ISO 6887
Microbiology of the food chain — Preparation of test samples, initial suspension and decimal dilutions for microbiological examination
این مجموعه استاندارد روش آماده سازی نمونه های غذایی، تهیه سوسپانسیون اولیه و رقیق سازی برای آزمون های میکروبی را مشخص می کند.
بخش های مختلف آن برای گروه های متفاوتی از مواد غذایی کاربرد دارند؛ از جمله:
-
مواد غذایی عمومی
-
گوشت و فرآورده های گوشتی
-
شیر و محصولات لبنی
-
ماهی و فرآورده های دریایی
-
محصولات با رطوبت کم
انتخاب بخش مناسب این مجموعه به نوع ماده اولیه و ویژگی های نمونه بستگی دارد.
۴. استاندارد ISO 4833-1:2013
Microbiology of the food chain — Horizontal method for the enumeration of microorganisms — Part 1: Colony count at 30 °C by the pour plate technique
این استاندارد برای شمارش میکروارگانیسم های قابل کشت در شرایط مشخص و در دمای ۳۰ درجه سانتی گراد استفاده می شود.
این روش در بررسی بار میکروبی بسیاری از مواد اولیه غذایی کاربرد دارد.
۵. استاندارد ISO 6579-1:2017
Microbiology of the food chain — Horizontal method for the detection, enumeration and serotyping of Salmonella — Part 1: Detection of Salmonella spp.
این استاندارد روش شناسایی سالمونلا در مواد غذایی و خوراک دام را مشخص می کند و برای ارزیابی آلودگی میکروبی مواد اولیه مانند ادویه ها، غلات، پودرهای غذایی و مواد اولیه با منشأ حیوانی اهمیت دارد.
۶. استانداردهای ISO 11290-1 و ISO 11290-2
این استانداردها به بررسی لیستریا در زنجیره غذایی اختصاص دارند:
-
ISO 11290-1: روش شناسایی Listeria monocytogenes و گونه های لیستریا.
-
ISO 11290-2: روش شمارش Listeria monocytogenes و گونه های لیستریا.
این روش ها در صورت مرتبط بودن با نوع ماده اولیه و ارزیابی ریسک میکروبی آن استفاده می شوند.
۷. استاندارد Codex CXS 193-1995
General Standard for Contaminants and Toxins in Food and Feed
این استاندارد یکی از مراجع اصلی بین المللی برای کنترل آلاینده ها و سموم در مواد غذایی و خوراک دام است.
موضوعات مهم آن عبارت اند از:
-
حدود مجاز برخی فلزات و عناصر سمی
-
مایکوتوکسین ها
-
آلاینده های شیمیایی
-
اصول نمونه برداری و کنترل آلاینده ها
-
الزامات مرتبط با کاهش آلودگی مواد غذایی
این استاندارد در ارزیابی مواد اولیه ای مانند غلات، مغزها، ادویه ها، دانه های روغنی و سایر مواد مستعد آلودگی اهمیت دارد. حدود مجاز باید با توجه به نوع ماده غذایی و آخرین اصلاحات سند بررسی شوند.
۸. استاندارد Codex CXS 234-1999
Recommended Methods of Analysis and Sampling
این سند روش های توصیه شده نمونه برداری و آنالیز مواد غذایی را برای ارزیابی انطباق با الزامات کدکس معرفی می کند.
کاربردهای آن شامل موارد زیر است:
-
انتخاب روش های مناسب آزمون
-
تعیین روش نمونه برداری
-
بررسی ویژگی های شیمیایی و فیزیکوشیمیایی
-
انتخاب روش های مرجع برای گروه های مختلف مواد غذایی
-
استفاده از روش های معتبر در کنترل کیفیت و ارزیابی انطباق
این سند در سال ۲۰۲۶ اصلاح شده است؛ بنابراین هنگام انتخاب روش باید آخرین نسخه منتشر شده بررسی شود.
۹. استانداردهای اختصاصی ISO برای مواد اولیه
علاوه بر استانداردهای عمومی، برخی استانداردهای ISO برای آزمون گروه های مشخص مواد اولیه کاربرد دارند.
برای مثال:
-
ISO 5555: نمونه برداری از چربی ها و روغن های حیوانی و گیاهی.
-
ISO 661: آماده سازی نمونه های چربی و روغن برای آزمون.
-
ISO 707: راهنمای نمونه برداری از شیر و محصولات لبنی.
-
ISO 2171: تعیین خاکستر غلات، حبوبات و محصولات مشتق شده، در محدوده کاربرد استاندارد.
-
ISO 937:2023: تعیین مقدار نیتروژن در گوشت و فرآورده های گوشتی.
-
ISO 1442:2023: تعیین مقدار رطوبت در گوشت و فرآورده های گوشتی.
استانداردهای اختصاصی باید بر اساس نوع ماده اولیه انتخاب شوند و نمی توان روش مربوط به یک گروه محصول را بدون بررسی اعتبار آن به سایر مواد تعمیم داد.
۱۰. استاندارد ISO 22000:2018
Food safety management systems — Requirements for any organization in the food chain
این استاندارد الزامات سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی را برای سازمان های فعال در زنجیره غذا مشخص می کند.
کاربردهای آن عبارت اند از:
-
مدیریت خطرات ایمنی مواد غذایی
-
کنترل تأمین کنندگان مواد اولیه
-
شناسایی و ارزیابی نقاط خطر
-
اجرای برنامه های پیش نیازی
-
ردیابی مواد اولیه و محصولات
-
کنترل و مدیریت عدم انطباق ها
ISO 22000 استاندارد روش انجام آزمون آزمایشگاهی نیست؛ بلکه چارچوب مدیریت ایمنی مواد غذایی را مشخص می کند.
۱۱. استاندارد Codex CXC 1-1969
General Principles of Food Hygiene
این سند اصول عمومی بهداشت مواد غذایی و الزامات مرتبط با اجرای سیستم HACCP را پوشش می دهد.
در حوزه مواد اولیه، موضوعاتی مانند کنترل تأمین کنندگان، شرایط حمل ونقل، نگهداری، پیشگیری از آلودگی متقاطع و کنترل خطرات بهداشتی اهمیت دارند.
۱۲. روش های AOAC Official Methods of Analysis
مجموعه روش های رسمی AOAC یکی از مراجع مهم در آنالیز مواد غذایی و مواد اولیه صنایع غذایی است.
این روش ها برای بررسی موارد زیر کاربرد دارند:
-
تعیین رطوبت و خاکستر
-
اندازه گیری پروتئین و چربی
-
تعیین فیبر غذایی
-
اندازه گیری ویتامین ها و مواد معدنی
-
بررسی باقی مانده سموم
-
اندازه گیری مایکوتوکسین ها
-
آنالیز ترکیبات شیمیایی و افزودنی ها
روش AOAC باید بر اساس شماره روش، نسخه معتبر و دامنه کاربرد آن انتخاب شود.
۱۳. استانداردهای ملی ایران و ضوابط سازمان غذا و دارو
در ایران، کنترل کیفیت مواد اولیه غذایی باید با توجه به استانداردهای ملی مرتبط و ضوابط جاری سازمان غذا و دارو انجام شود.
این الزامات ممکن است شامل موارد زیر باشند:
-
مشخصات هویتی و کیفی مواد اولیه
-
حدود مجاز آلودگی های میکروبی
-
حدود مجاز فلزات سنگین
-
محدودیت باقی مانده سموم کشاورزی
-
الزامات مربوط به مایکوتوکسین ها
-
ویژگی های فیزیکوشیمیایی مواد اولیه
-
شرایط نمونه برداری و پذیرش محموله ها
برای هر ماده اولیه باید استاندارد ملی یا مشخصات فنی مرتبط با همان محصول بررسی شود.
اهمیت انتخاب آزمایشگاه همکار غذا و دارو برای مواد اولیه غذایی
انتخاب آزمایشگاه تخصصی برای بررسی مواد اولیه غذایی، یکی از مراحل مهم در تضمین کیفیت و ایمنی محصولات صنایع غذایی است. نتایج آزمون ها به تولیدکنندگان و واردکنندگان کمک می کنند تا پیش از ورود مواد به خط تولید، وضعیت کیفی آن ها را ارزیابی کنند.
مهم ترین مزایای انجام آزمون مواد اولیه عبارت اند از:
-
کنترل کیفیت مواد اولیه ورودی: بررسی مشخصات فنی و اطمینان از انطباق محموله های خریداری شده با الزامات تولید.
-
شناسایی آلودگی های شیمیایی: بررسی فلزات سنگین، باقی مانده سموم، مایکوتوکسین ها و سایر آلاینده ها.
-
کنترل آلودگی میکروبی: شناسایی میکروارگانیسم های بیماری زا و عوامل فساد.
-
بررسی اصالت مواد اولیه: شناسایی تقلب، اختلاط و جایگزینی ترکیبات نامرغوب.
-
ارزیابی ارزش تغذیه ای: اندازه گیری پروتئین، چربی، رطوبت، خاکستر، فیبر و سایر ترکیبات اصلی.
-
ارزیابی تأمین کنندگان: مقایسه کیفیت محموله های مختلف و ایجاد معیارهای مشخص برای خرید مواد اولیه.
-
مستندسازی کنترل کیفیت: فراهم کردن نتایج آزمایشگاهی برای بررسی های فنی و نظارتی.
نکته مهم این است که همه مواد اولیه به مجموعه یکسانی از آزمون ها نیاز ندارند. برای مثال، بررسی آفلاتوکسین در برخی غلات و مغزها اهمیت بالایی دارد، در حالی که برای روغن های خوراکی، عدد پراکسید، عدد اسیدی و ترکیب اسیدهای چرب از آزمون های مهم محسوب می شوند.
همچنین عنوان آزمایشگاه همکار غذا و دارو به تنهایی به معنای مجاز بودن آزمایشگاه برای انجام تمام آزمون های مواد اولیه نیست. آزمون مورد نظر باید در دامنه صلاحیت یا تأییدیه مرتبط آزمایشگاه قرار داشته باشد. استاندارد ISO/IEC 17025 نیز با تأییدیه همکاری سازمان غذا و دارو دو مفهوم مرتبط اما متفاوت هستند.
جمع بندی
آزمایشگاه همکار غذا و دارو در حوزه مواد اولیه غذایی با انجام آزمون های فیزیکوشیمیایی، شیمیایی، میکروبی و بررسی آلاینده ها، نقش مهمی در کنترل کیفیت مواد مورد استفاده در صنایع غذایی دارد.
مواد اولیه گیاهی، حیوانی، پروتئینی، روغن ها، غلات، نشاسته ها، ترکیبات معدنی و مواد اولیه فرآوری شده هر کدام به روش های آزمون متناسب با ماهیت و کاربرد خود نیاز دارند.
استانداردهای ISO/IEC 17025، ISO 7218، سری ISO 6887، استانداردهای میکروبی ISO، اسناد Codex، روش های AOAC و استانداردهای ملی ایران از مهم ترین مراجع مورد استفاده در این حوزه هستند.
انتخاب صحیح روش آزمون و تفسیر نتایج بر اساس مشخصات فنی و حدود قانونی هر ماده، به تولیدکنندگان کمک می کند تا کیفیت مواد اولیه را کنترل کرده و از ورود مواد نامنطبق به فرایند تولید جلوگیری کنند.
مشاوره و ثبت درخواست آزمون
جهت مشاوره انتخاب آزمون های مورد نیاز محصول و دریافت اطلاعات درباره نحوه ارسال نمونه، با کارشناسان سنجش ساناژن تماس بگیرید.
روشهای ارتباط با ما:
📱 پیامرسان بله: 989900100182+
📞 تماس تلفنی: 982191010809+
📧 ایمیل: ssanagene@gmail.com
دیدگاه خود را بنویسید