آزمون نخ دندان با دسته؛ 7 گروه ارزیابی مطابق استاندارد ISO 28158:2018
آزمون نخ دندان با دسته (Dental Floss Pick Testing) مجموعهای از ارزیابیهای فیزیکی، مکانیکی، ظاهری و زیستی است که با هدف بررسی کیفیت، عملکرد و ایمنی نخ دندان دستهدار انجام میشود. تولیدکنندگان و واردکنندگان این محصول برای کنترل کیفیت، ارزیابی انطباق با استاندارد، تهیه پرونده فنی و بررسی الزامات دریافت مجوز به شناخت آزمونهای مرتبط نیاز دارند.
مهمترین استاندارد اختصاصی این محصول، ISO 28158:2018 با عنوان Dentistry — Integrated Dental Floss and Handles است. این استاندارد الزامات مربوط به کیفیت مواد، استحکام نخ و دسته، وضعیت لبهها، بستهبندی و اطلاعات همراه محصول را مشخص میکند.
علاوه بر آزمونهای فیزیکی، ارزیابی خطرات زیستی احتمالی ناشی از پلیمرها، رنگدانهها، پوششها و سایر مواد تشکیلدهنده ممکن است در چارچوب استانداردهای ISO 7405 و ISO 10993 انجام شود.
آزمایشگاه سنجش ساناژن در حوزه ارزیابی کیفیت و ایمنی محصولات سلامت و تجهیزات پزشکی فعالیت میکند. تولیدکنندگان نخ دندان دستهدار میتوانند مشخصات محصول و آزمونهای موردنظر خود را برای بررسی فنی و دریافت پیشنهاد خدمات آزمایشگاهی ارسال کنند.
نخ دندان با دسته چیست؟
نخ دندان با دسته یا نخ دندان کمانی (Dental Floss Pick) ابزاری برای پاکسازی فضاهای بیندندانی است که در آن قطعهای از نخ دندان بین دو بازوی یک دسته پلاستیکی ثابت میشود.
این محصول معمولاً بهصورت یکبارمصرف طراحی میشود و ممکن است در انتهای دسته دارای قسمت باریکی مشابه خلالدندان باشد.
از دیدگاه کنترل کیفیت، بخش نخ و دسته هر دو اهمیت دارند. نخ باید هنگام استفاده مقاومت مناسب داشته باشد و دسته نیز نباید دارای شکستگی، زائدههای تیز یا نقاط اتصال نامناسب باشد.
این محصول با نامهای نخ دندان دستهدار، نخ دندان کمانی، نخ دندان خلالدار و Floss Pick نیز شناخته میشود.
استاندارد نخ دندان دستهدار چیست؟
استاندارد ISO 28158:2018 مرجع اختصاصی بررسی نخ دندان متصل و ثابت به دسته است.
این استاندارد برای محصولاتی کاربرد دارد که نخ آنها از ابتدا به دسته متصل شده و بهصورت یکپارچه استفاده میشوند.
دامنه استاندارد شامل نخ دندان رولی یا دستههایی که مصرفکننده بعداً نخ را به آنها متصل میکند نیست.
مهمترین موضوعات ارزیابی شامل وضعیت مواد و آلودگیهای خارجی، لبههای تیز، استحکام مکانیکی، اتصال نخ به دسته، بستهبندی و برچسبگذاری است.
استانداردهای تکمیلی
| استاندارد | کاربرد |
|---|---|
| ISO 28158:2018 | الزامات اختصاصی نخ دندان متصل به دسته |
| ANSI/ADA 185-2020 | استاندارد آمریکایی نخ دندان یکپارچه با دسته |
| ISO 7405:2025 | ارزیابی زیستسازگاری محصولات دندانپزشکی |
| ISO 10993-1:2025 | ارزیابی زیستی مبتنی بر مدیریت ریسک |
| ISO 10993-5:2009 | آزمون سمیت سلولی |
| ISO 10993-10:2021 | ارزیابی حساسیتزایی |
| ISO 10993-23:2021 | ارزیابی تحریکزایی |
| ISO 10993-18:2020 | مشخصهیابی شیمیایی |
| ISO 14971:2019 | مدیریت ریسک تجهیزات پزشکی |
استفاده از استانداردهای زیستسازگاری به معنی ضرورت انجام همه آزمونهای مرتبط برای تمامی محصولات نیست. انتخاب روش باید بر اساس مشخصات و خطرات محصول انجام شود.
7 گروه آزمون نخ دندان با دسته
۱. آزمون کیفیت ظاهری و مواد خارجی
آزمون بررسی ظاهری برای شناسایی آلودگیها، ذرات خارجی و عیوب تولید انجام میشود.
در این آزمون میتوان وضعیت سطح نخ، کیفیت دسته، یکنواختی اتصال و وجود مواد خارجی ناخواسته را بررسی کرد.
مطابق ISO 28158:2018، مواد یا ترکیباتی که بهصورت عمدی به فرمولاسیون محصول اضافه شدهاند، مانند رنگدانهها یا پوششهای مشخص، نباید صرفاً به دلیل حضورشان آلودگی تلقی شوند.
این ارزیابی برای کنترل کیفیت مواد اولیه و تشخیص مشکلات احتمالی فرایند تولید اهمیت دارد.
۲. آزمون لبههای تیز و زائدههای پلاستیکی
دسته نخ دندان معمولاً با فرایندهایی مانند قالبگیری تزریقی تولید میشود.
در صورت کنترل نامناسب فرایند، ممکن است لبههای تیز، پلیسه یا زائدههایی در سطح دسته ایجاد شود.
استاندارد ISO 28158 بررسی لبهها و زائدههای ناخواسته را با بزرگنمایی ۱۰ برابر پیشبینی میکند.
این ارزیابی بهویژه در نواحی اتصال نخ، بازوهای نگهدارنده و لبههای دسته اهمیت دارد.
۳. آزمون استحکام استاتیک نخ دندان (Static Strength Test)
آزمون استحکام استاتیک یکی از مهمترین آزمونهای اختصاصی نخ دندان دستهدار است.
طبق ISO 28158:2018، مجموعه نخ و دسته باید در شرایط تعریفشده آزمون، نیروی اسمی ۱۰ نیوتن را به مدت ۱۰ ثانیه تحمل کند.
در طول آزمون نباید نخ پاره شود، دسته بشکند، نخ از دسته جدا شود یا نقطه بارگذاری بیش از حد مجاز جابهجا شود.
حداکثر جابهجایی مجاز نقطه بارگذاری در جهت نیرو ۱۰ میلیمتر است.
در روش استاتیک، نمونهها مطابق شرایط تعیینشده استاندارد آمادهسازی میشوند.
برای مرحله اول آزمون، ۱۰ نمونه ارزیابی میشوند و تصمیمگیری درباره انطباق بر اساس قواعد پذیرش استاندارد انجام میشود.
۴. آزمون استحکام کششی (Tensile Strength Test)
آزمون کششی روش دیگری برای ارزیابی مقاومت مجموعه نخ و دسته است.
در این روش، نیروی کششی با تجهیزات مکانیکی مناسب اعمال میشود و رفتار نخ و دسته تحت بار بررسی میگردد.
استاندارد ISO 28158 روش کششی را بهعنوان جایگزین روش استاتیک پیشبینی کرده است.
در نتیجه انجام هر دو روش برای تمام محصولات الزام عمومی ندارد.
نتایج آزمون استحکام میتوانند برای بررسی کیفیت اتصال نخ، انتخاب مواد اولیه و کنترل تغییرات بین بچهای تولیدی استفاده شوند.
۵. آزمون کیفیت بستهبندی نخ دندان
بستهبندی باید محصول را در شرایط تعیینشده نگهداری کرده و از آلودگی نامطلوب آن پیش از استفاده جلوگیری کند.
در بررسی بستهبندی میتوان سلامت ظاهری، کیفیت نگهداری محصول، وجود ذرات خارجی و آسیبهای احتمالی ناشی از حملونقل را بررسی کرد.
برای محصولاتی که با ادعای شرایط نگهداری یا عمر قفسهای مشخص عرضه میشوند، ممکن است ارزیابیهای تکمیلی لازم باشد.
استاندارد ISO 28158 الزام عمومی استریلبودن تمامی نخهای دندان دستهدار را تعیین نمیکند.
۶. بررسی برچسبگذاری و دستورالعمل استفاده
اطلاعات همراه محصول باید امکان شناسایی، استفاده مناسب و ردیابی آن را فراهم کند.
در این بخش مواردی مانند نام تجاری، مشخصات تولیدکننده، اطلاعات ردیابی و دستورالعمل استفاده بررسی میشوند.
اگر محصول بهصورت یکبارمصرف عرضه میشود، اطلاعات مربوط به نحوه استفاده و دورریزی باید با ادعاهای سازنده و الزامات قابل اعمال مطابقت داشته باشد.
بررسی برچسبگذاری بخشی از ارزیابی انطباق محصول است، اما جایگزین آزمونهای عملکردی یا زیستی نمیشود.
۷. آزمون زیستسازگاری نخ دندان با دسته
نخ دندان دستهدار در هنگام استفاده با محیط دهان و احتمالاً لثه و مخاط تماس دارد.
بنابراین مواد تشکیلدهنده نخ، دسته، پوششها و افزودنیها ممکن است از نظر ایمنی زیستی نیازمند بررسی باشند.
ارزیابی زیستسازگاری باید بر اساس نوع تماس، مدت مواجهه، ترکیب مواد و شواهد موجود انجام شود.
آزمون سمیت سلولی نخ دندان مطابق ISO 10993-5
آزمون سمیت سلولی (Cytotoxicity Test) یکی از روشهای بررسی اثرات احتمالی مواد محصول یا عصاره آن بر سلولهای کشتشده است.
در این ارزیابی، بسته به روش انتخابشده میتوان پاسخ سلولها را پس از مواجهه با نمونه یا عصاره آن بررسی کرد.
آزمون MTT یکی از روشهای متداول کمی برای سنجش فعالیت متابولیکی مرتبط با زندهمانی سلولها است.
برای آشنایی با خدمت آزمایشگاهی میتوانید صفحه آزمون سمیت سلولی MTT در آزمایشگاه سنجش ساناژن را مطالعه کنید.
در آزمایشگاههای تحقیقاتی و توسعه محصول، کیتهای رنگسنجی نیز برای بررسی پاسخ سلولی استفاده میشوند. برای آشنایی با یکی از این محصولات، صفحه کیت MTT شرکت کیاژن در دسترس است.
این کیت برای بررسی زندهمانی سلولی معرفی شده است. بااینحال، استفاده از یک کیت بهتنهایی به معنای اجرای آزمون مطابق ISO 10993-5 نیست؛ روش آمادهسازی نمونه، کنترلها، شرایط آزمایش و اعتبارسنجی روش باید متناسب با استاندارد باشند.
ملزومات کشت سلولی در ارزیابی سمیت
در مطالعات زیستسازگاری، انتخاب محیط کشت و ظروف مناسب برای رشد و نگهداری سلولها اهمیت دارد.
برای آشنایی با مواد و ملزومات مورد استفاده در چنین مطالعاتی، صفحات زیر در سایت کیاژن قابل مراجعه هستند:
بافر PBS در بسیاری از روشهای کشت سلولی برای شستوشو و آمادهسازی سلولها استفاده میشود. نوع محیط کشت، بافر و پلیت باید با روش آزمایش و نیازهای سلولهای مورد استفاده متناسب باشد.
صفحات کیاژن در این بخش بهعنوان منابع آشنایی با مواد مصرفی و تجهیزات پژوهشی معرفی شدهاند، نه مرجع رسمی استاندارد آزمون نخ دندان.
آزمون تحریکزایی مخاط دهان
به دلیل تماس احتمالی محصول با بافتهای دهان، خطر تحریکزایی میتواند در برنامه ارزیابی زیستی مطرح باشد.
نوع ارزیابی باید با توجه به مواد سازنده و شرایط تماس مشخص شود.
برای آشنایی با این خدمت به صفحه آزمون تحریکزایی مخاط دهان در سنجش ساناژن مراجعه کنید.
آزمون حساسیتزایی
برخی مواد افزودنی، پوششها، رنگدانهها یا ترکیبات قابل استخراج ممکن است از نظر حساسیتزایی نیازمند بررسی باشند.
انتخاب روش آزمون باید بر اساس ارزیابی ریسک و شواهد علمی موجود انجام شود.
اطلاعات بیشتر درباره یکی از روشها در صفحه آزمون حساسیتزایی GPMT سنجش ساناژن ارائه شده است.
توجه: انجام همه آزمونهای سمیت سلولی، تحریکزایی و حساسیتزایی برای تمامی نخهای دندان دستهدار الزام یکسانی ندارد.
آزمونهای تکمیلی نخ دندان دستهدار
علاوه بر الزامات استاندارد ISO 28158، بسته به مواد اولیه و ادعاهای تولیدکننده ممکن است آزمونهای تکمیلی مطرح شوند.
شناسایی مواد پلیمری
جنس پلیمر دسته و ترکیب مواد تشکیلدهنده نخ میتواند بر استحکام، انعطافپذیری و ایمنی محصول تأثیر بگذارد.
در صورت شناسایی ریسک مرتبط، مشخصهیابی شیمیایی و بررسی مواد قابل استخراج میتواند در برنامه ارزیابی محصول قرار گیرد.
بررسی پوششهای مومی و مواد طعمدهنده
برخی نخهای دندان دارای پوشش مومی، رنگ یا مواد طعمدهنده هستند.
ارزیابی این ترکیبات ممکن است بر اساس اطلاعات ایمنی مواد اولیه، ترکیب شیمیایی و شرایط استفاده انجام شود.
آزمون پایداری و عمر قفسهای
تولیدکننده ممکن است برای بررسی حفظ کیفیت محصول در طول نگهداری به ارزیابی ویژگیهای مکانیکی، ظاهری و بستهبندی نیاز داشته باشد.
چنین مطالعاتی باید بر اساس برنامه پایداری مشخص و قابل دفاع طراحی شوند.
ارزیابی عملکرد پاککنندگی
اگر سازنده ادعای ویژهای درباره اثربخشی پاکسازی یا کاهش پلاک دندانی مطرح کند، ممکن است به شواهد عملکردی یا مطالعات مناسب نیاز داشته باشد.
آزمون استحکام مطابق ISO 28158 بهتنهایی اثباتکننده برتری بالینی محصول نیست.
تفاوت نخ دندان دستهدار و نخ دندان رولی چیست؟
| ویژگی | نخ دندان با دسته | نخ دندان رولی |
|---|---|---|
| نوع ساختار | نخ ثابت بین دو بازوی دسته | نخ پیوسته داخل محفظه |
| وجود دسته | دارد | معمولاً ندارد |
| دامنه ISO 28158 | مشمول استاندارد | خارج از دامنه |
| آزمون اتصال نخ به دسته | مرتبط | نامرتبط |
| ارزیابی مقاومت مجموعه | مرتبط | نیازمند روش اختصاصی مناسب |
| ارزیابی ایمنی مواد | بر اساس ریسک | بر اساس ریسک |
بنابراین انتخاب استاندارد باید بر اساس نوع واقعی محصول انجام شود.
آزمون نخ دندان با دسته برای دریافت مجوز
تولیدکنندگان و واردکنندگان پیش از درخواست آزمون باید طبقهبندی محصول و الزامات مرجع نظارتی مربوط را مشخص کنند.
مستندات مرتبط ممکن است شامل مشخصات فنی نخ و دسته، اطلاعات مواد اولیه، گزارش آزمونهای عملکردی، ارزیابی خطرات زیستی، مدارک کنترل کیفیت، بستهبندی و دستورالعمل استفاده باشند.
برای تهیه پرونده فنی، مراحل زیر پیشنهاد میشود:
- شناسایی نوع و کاربرد محصول
- تعیین استاندارد قابل اعمال
- بررسی مواد اولیه و افزودنیها
- ارزیابی خطرات مکانیکی و زیستی
- انتخاب آزمونهای لازم
- انجام آزمون و تهیه گزارش
- تکمیل مستندات فنی و مقرراتی
انجام آزمون بهتنهایی به معنای تضمین دریافت مجوز نیست.
برای آزمون نخ دندان دستهدار چه تعداد نمونه لازم است؟
تعداد نمونه موردنیاز به نوع آزمون و تعداد تکرارهای تعیینشده در روش استاندارد بستگی دارد.
در آزمون استاتیک مطابق پیوست A استاندارد ISO 28158، مرحله نخست با ۱۰ نمونه انجام میشود.
در صورت قرارگرفتن نتیجه در محدوده نیازمند تکرار، ۱۰ نمونه جدید برای مرحله بعدی لازم خواهد شد.
برای آزمونهای زیستی، بستهبندی و سایر ارزیابیها تعداد نمونه ممکن است متفاوت باشد.
اطلاعات پیشنهادی برای ارسال درخواست شامل نام محصول، جنس نخ، جنس دسته، نوع پوشش، ابعاد، مشخصات بستهبندی، شماره بچ و استانداردهای موردنظر است.
خدمات سنجش ساناژن برای تولیدکنندگان نخ دندان دستهدار
آزمایشگاه سنجش ساناژن در حوزه خدمات تخصصی ارزیابی کیفیت و ایمنی محصولات سلامت فعالیت میکند.
تولیدکنندگان نخ دندان دستهدار و محصولات بهداشت دهان میتوانند مشخصات محصول خود را برای بررسی آزمونهای موردنیاز ارسال کنند.
خدمات مرتبط معرفیشده در سایت آزمایشگاه شامل آزمونهای سمیت سلولی، تحریکزایی و حساسیتزایی است.
قابلیت اجرای آزمونهای اختصاصی ISO 28158، از جمله آزمون استاتیک و کششی، باید پیش از ثبت سفارش توسط واحد فنی آزمایشگاه تأیید شود.
برای تهیه مواد مصرفی مطالعات تحقیق و توسعه نیز میتوان از محصولات کشت سلولی و آزمون MTT کیاژن استفاده کرد. تهیه مواد مصرفی و انجام آزمون رسمی انطباق دو خدمت متمایز هستند.
پرسشهای متداول درباره آزمون نخ دندان با دسته
استاندارد نخ دندان دستهدار چیست؟
استاندارد ISO 28158:2018 مرجع بینالمللی الزامات و روشهای آزمون نخ دندان یکپارچه با دسته است.
آزمون استحکام نخ دندان دستهدار چگونه انجام میشود؟
در روش استاتیک ISO 28158، مجموعه نخ و دسته باید در شرایط تعیینشده بار ۱۰ نیوتن را به مدت ۱۰ ثانیه تحمل کند.
آیا تست MTT برای نخ دندان لازم است؟
ضرورت انجام آزمون سمیت سلولی باید بر اساس ترکیب مواد، نوع تماس با بدن و ارزیابی ریسک تعیین شود. MTT یکی از روشهای متداول سنجش پاسخ سلولی است.
آیا کیت MTT کیاژن برای ارزیابی سمیت سلولی کاربرد دارد؟
طبق توضیحات محصول، کیت MTT کیاژن برای بررسی زندهمانی و سمیت سلولی معرفی شده است. تناسب آن با یک روش آزمون رسمی و الزامات اعتبارسنجی باید بهصورت مستقل بررسی شود.
آیا تست استحکام کششی و استاتیک هر دو اجباری هستند؟
خیر. استاندارد ISO 28158 دو روش جایگزین برای ارزیابی الزام استحکام پیشبینی کرده است.
آیا نخ دندان با دسته باید استریل باشد؟
استاندارد ISO 28158 الزام عمومی استریلبودن تمام محصولات این گروه را تعیین نمیکند. وضعیت استریل باید بر اساس ادعاها و الزامات قابل اعمال بررسی شود.
هزینه آزمون نخ دندان با دسته چقدر است؟
هزینه به روش آزمون، تعداد نمونه، شرایط آمادهسازی و دامنه ارزیابی بستگی دارد و پس از بررسی درخواست تعیین میشود.
برای دریافت مجوز تولید نخ دندان با دسته چه مدارکی لازم است؟
مدارک موردنیاز ممکن است شامل مشخصات محصول، اطلاعات مواد اولیه، گزارش آزمونهای استاندارد، مستندات ایمنی و مدارک کنترل کیفیت باشد. الزامات قطعی توسط مرجع نظارتی مربوط تعیین میشود.
ثبت درخواست آزمون نخ دندان با دسته
اگر تولیدکننده یا واردکننده نخ دندان دستهدار هستید و برای کنترل کیفیت، ارزیابی ISO 28158، بررسی ایمنی مواد یا تهیه مستندات فنی به خدمات آزمایشگاهی نیاز دارید، درخواست خود را در سنجش ساناژن ثبت کنید.
پس از بررسی مشخصات فنی محصول، قابلیت انجام آزمون، تعداد نمونه و شرایط پذیرش اعلام میشود.
آزمایشگاه سنجش ساناژن
تلفن:۰۲۱۹۱۰۱۰۸۰۹
همراه:۰۹۹۰۰۹۸۹۷۹۵
ایمیل: ssanagene@gmail.com
وبسایت: https://sanjeshsanagene.ir/
سنجش ساناژن؛ خدمات تخصصی ارزیابی کیفیت، ایمنی و زیستسازگاری محصولات سلامت و تجهیزات دندانپزشکی.
منابع و مطالب مرتبط
- ISO 28158:2018 — Integrated Dental Floss and Handles
- ISO 7405:2025 — Biological Evaluation of Dental Medical Devices
- ISO 10993-1:2025 — Biological Evaluation of Medical Devices
- ISO 10993-5:2009 — Tests for In Vitro Cytotoxicity
- ISO 14971:2019 — Medical Device Risk Management
- کیت MTT کیاژن
- پروتکل بافر PBS در پایگاه دانش کیاژن
دیدگاه خود را بنویسید