آزمون سمیت حاد – جلدی
الزام دریافت تأییدیه برای تجهیزات پزشکی، مواد اولیه، محصولات آرایشی و دارویی
خلاصه آزمون
زمینه و هدف: آزمون سمیت حاد جلدی (Acute Dermal Toxicity) یکی از مطالعات اساسی در ارزیابی ایمنی زیستی مواد، فرآوردههای دارویی، مواد شیمیایی، محصولات آرایشی و بهداشتی و تجهیزات پزشکی است که امکان تماس مستقیم با پوست را دارند. دستورالعمل OECD 402 بهعنوان مرجع بینالمللی ارزیابی سمیت حاد جلدی و استاندارد ISO 10993-11 با عنوان «ارزیابی سمیت سیستمیک» در تجهیزات پزشکی، چارچوبی استاندارد برای بررسی اثرات نامطلوب سیستمیک ناشی از جذب پوستی مواد فراهم میکنند. هدف این آزمون تعیین خطرات بالقوه ناشی از یک بار مواجهه پوستی، شناسایی علائم سمیت حاد، برآورد دوز کشنده میانی (LD50) و ارزیابی ایمنی محصول برای استفاده انسانی است. نتایج این مطالعه نقش مهمی در ارزیابی ریسک، توسعه محصول و اخذ الزامات قانونی و رگولاتوری ایفا میکند.
روش انجام: مطابق OECD 402 و الزامات ISO 10993-11، آزمون معمولاً بر روی حیوانات آزمایشگاهی سالم، عمدتاً موش صحرایی بالغ، انجام میشود. پیش از اعمال ماده آزمون، ناحیه مشخصی از پوست حیوان، معمولاً در ناحیه پشتی بدن، بدون ایجاد آسیب تراشیده میشود. ماده مورد آزمایش به شکل مایع، جامد یا نیمهجامد روی سطح پوست قرار گرفته و با پانسمان نیمهنفوذپذیر پوشانده میشود تا تماس مستقیم و یکنواخت با پوست برقرار گردد. سطح تماس معمولاً حدود 10 درصد از سطح بدن حیوان را شامل میشود و مدت مواجهه اغلب 24 ساعت است. پس از پایان دوره تماس، باقیمانده ماده از سطح پوست حذف میشود و حیوانات حداقل به مدت 14 روز تحت پایش قرار میگیرند. در طول این مدت، تمامی علائم بالینی شامل تغییرات رفتاری، وضعیت عمومی، مصرف آب و غذا، وزن بدن، اختلالات عصبی، تنفسی و علائم موضعی پوست ثبت و ارزیابی میشود. در پایان مطالعه نیز کالبدگشایی کامل و بررسی ماکروسکوپی اندامهای اصلی جهت شناسایی آسیبهای احتمالی انجام میگیرد.
یافتهها و طبقهبندی: نتایج تست سمیت سیستمیک حاد جلدی بر اساس میزان مرگومیر، شدت علائم بالینی و تغییرات ایجادشده در حیوانات مورد تفسیر قرار میگیرد. دادههای حاصل امکان تعیین یا برآورد LD50 جلدی و طبقهبندی ماده بر اساس سیستم GHS را فراهم میکنند. موادی که در دوزهای پایین موجب مرگ یا علائم شدید شوند در طبقات خطر بالاتر قرار میگیرند، در حالی که موادی با سمیت کمتر در گروههای خطر پایینتر طبقهبندی میشوند. علاوه بر شاخص مرگومیر، بروز علائمی نظیر کاهش وزن، بیحالی، لرزش، تشنج، اختلالات تنفسی و آسیب اندامهای داخلی از اهمیت ویژهای برخوردار است. در چارچوب ISO 10993-11، تمرکز اصلی بر ارزیابی سمیت سیستمیک ناشی از جذب ماده از طریق پوست و تعیین ارتباط آن با ایمنی کاربرد بالینی محصول است.
نتیجهگیری: آزمون سمیت حاد جلدی بر اساس OECD 402 و ISO 10993-11 یکی از ابزارهای کلیدی برای ارزیابی ایمنی مواد و تجهیزات پزشکی در تماس با پوست محسوب میشود. این آزمون اطلاعات ارزشمندی درباره جذب پوستی، شدت سمیت سیستمیک و خطرات بالقوه مواجهه حاد فراهم میآورد. استفاده از روشهای استاندارد و شرایط کنترلشده موجب افزایش اعتبار نتایج شده و امکان تصمیمگیری دقیق در زمینه توسعه محصول، ارزیابی ریسک و اخذ تأییدیههای قانونی را فراهم میکند. نتایج این مطالعه نقش مهمی در تضمین ایمنی مصرفکنندگان و بیماران ایفا مینماید.
واژگان کلیدی: سمیت حاد جلدی، OECD 402، ISO 10993-11، Acute Dermal Toxicity، LD50 جلدی، سمیت سیستمیک، جذب پوستی، ارزیابی ایمنی، طبقهبندی GHS، زیستسازگاری.
آزمون های مشابه
تصویر خلاصه آزمون
⚠️ الزامات قانونی
انجام آزمون سمیت حاد جلدی برای اخذ پروانه ساخت تجهیزات پزشکی سطحی (Surface Devices) با تماس پوستی طولانیمدت، کد IRC محصولات آرایشی و بهداشتی، تاییدیه سازمان غذا و دارو برای پچهای پزشکی، چسبها و بانداژهای بزرگ، و ورود به بازار مواد شیمیایی (طبقهبندی GHS) ضروری است
تست های سمیت حاد – جلدی
این آزمون بر اساس دستورالعملهای OECD 402 و ISO 10993-11 قابل انجام میباشد:
بر اساس OECD TG 402
آزمون سمیت حاد جلدی بر اساس دستورالعمل OECD TG 402 برای مواد شیمیایی، آفتکشها و محصولات آرایشی-بهداشتی انجام میشود. در این روش، ماده آزمون به مدت 24 ساعت بر روی پوست تراشیده شده حیوان (ترجیحاً موش صحرایی) اعمال میشود و ناحیه با پانسمان غیر قابل نفوذ پوشانده میشود. حیوانات به مدت 14 روز از نظر علائم سمیت سیستمیک (کاهش وزن، تغییرات رفتاری، مرگ) مشاهده میگردند. هدف اصلی تعیین LD50 جلدی و طبقهبندی GHS (دسته 1 تا 4) برای برچسبگذاری خطر مواد میباشد. دوزهای ثابت 50، 200، 1000 و 2000 میلیگرم بر کیلوگرم استفاده میشود و مطالعه راهنما برای تعیین دوز شروع الزامی است.
بر اساس ISO 10993-11
آزمون سمیت حاد جلدی بر اساس استاندارد ISO 10993-11 برای تجهیزات پزشکی سطحی (چسب، پانسمان، پدهای طبی) انجام میشود. در این روش، عصاره تهیه شده از تجهیزات پزشکی (با حلال قطبی و غیرقطبی) به مدت متناسب با کاربرد بالینی (معمولاً 24 ساعت) بر روی پوست حیوان (موش صحرایی، موش سوری یا خرگوش) اعمال میگردد. دوره مشاهده حداقل 72 ساعت تا 14 روز میباشد. هدف اصلی ارزیابی سمیت سیستمیک ناشی از مواد قابل ترشح از تجهیزات پزشکی برای اخذ تاییدیه از سازمان غذا و دارو (IFDA) است. معیار پذیرش: عدم وجود مرگ و علائم سمیت قابل توجه در گروه آزمون نسبت به گروه کنترل.
کدام روش را انتخاب کنیم؟
| اگر محصول شما | استاندارد |
|---|---|
| چسب، پانسمان، تجهیزات پزشکی | ISO 10993-11 |
| کرم، لوسیون، شامپو، صابون | OECD TG 402 |
| مواد شیمیایی، حلال، رنگ | OECD TG 402 |
یک قانون ساده:
- مربوط به بیمارستان و درمان است؟ → ISO 10993-11
- مربوط به خانه و آرایشی است؟ → OECD TG 402
- اگر شک دارید، با سازمان غذا و داروی ایران (IFDA) یا واحد پشتیبانی فنی آزمایشگاه سنجش ساناژن تماس بگیرید.
نکته: در بسیاری از موارد، سازمان غذا و دارو برای محصولات مرزی (مثلاً ژل ضدعفونی که هم پزشکی است هم آرایشی) ممکن است هر دو استاندارد را درخواست کند. همچنین برای تجهیزات پزشکی سطحی با تماس طولانی (بیش از 24 ساعت)، ISO 10993-11 اجباری است و OECD TG 402 جایگزین نمیشود.
جدول مقایسه سریع دو روش
| ویژگی کلیدی | OECD TG 402 | ISO 10993-11 |
|---|---|---|
| نوع محصول | مواد شیمیایی، آرایشی، آفتکش | تجهیزات پزشکی (چسب، پانسمان) |
| نمونه آزمون | خود ماده | عصاره (Extract) |
| تعداد حلال | یک حلال | دو حلال (قطبی + غیرقطبی) |
| گونه جانوری | موش صحرایی (Rat) | موش صحرایی، سوری یا خرگوش |
| مدت تماس | 24 ساعت (ثابت) | مطابق کاربرد بالینی |
| خروجی اصلی | LD50 + طبقهبندی GHS (دسته 1 تا 4) | قبول (Pass) یا رد (Fail) |
| الزام GLP | الزامی | اختیاری (توصیه میشود) |
| هدف نهایی | برچسبگذاری خطر | تاییدیه سازمان غذا و دارو |
تکمیل و ارسال کلیه مدارک و فرمهای مورد نیاز پیش از ارسال نمونه به آزمایشگاه الزامی است. لطفاً مدارک را بهصورت کامل و صحیح ارسال نمایید. در صورت وجود نقص یا مغایرت در اطلاعات، فرآیند پذیرش نمونه، بررسی فنی و شروع آزمون با تأخیر مواجه خواهد شد.
پیش از ارسال نمونه، لطفاً الزامات و شرایط حمل، نگهداری و بستهبندی نمونه را به دقت مطالعه نموده و جهت اطمینان از پذیرش صحیح نمونه، با واحد پذیرش آزمایشگاه هماهنگی لازم را انجام دهید.
جهت دریافت هزینه دقیق و بهروز آزمونها، لطفاً فرم درخواست آزمون را از طریق پیامرسان بله یا ایمیل برای آزمایشگاه ارسال نمایید. درخواست شما توسط کارشناسان فنی بررسی شده و هزینه نهایی بر اساس نوع آزمون، تعداد نمونهها و الزامات مطالعه اعلام خواهد شد.
گزارش نهایی آزمون پس از تکمیل تمامی مراحل آزمایش، بررسی نتایج و تأیید واحد کنترل کیفیت، در کوتاهترین زمان ممکن صادر شده و حداکثر ظرف 10 روز کاری در قالب گزارش رسمی انگلیسی به متقاضی تحویل خواهد شد.








